Οι προοπτικές προσέλκυσης ξένων επενδύσεων στην ελληνική αγορά ακινήτων, η ανάγκη για ένα σταθερό και διαφανές επενδυτικό περιβάλλον, καθώς και οι επιπτώσεις των προγραμμάτων επιδότησης στεγαστικών δανείων στη ζήτηση και στις τιμές των κατοικιών βρέθηκαν στο επίκεντρο δύο συζητήσεων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της Prodexpo 2026, η οποία διεξάγεται στο Ωδείο Αθηνών.
Οι συμμετέχοντες ανέδειξαν τις ευκαιρίες που δημιουργούν η εγκατάσταση ξένων αγοραστών στην Ελλάδα, η ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εργασίας και η αξιοποίηση των ακινήτων εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Παράλληλα, εξέτασαν τις προκλήσεις που προκύπτουν από την περιορισμένη προσφορά κατοικιών, την αύξηση του κατασκευαστικού κόστους και την ανάγκη αποτελεσματικότερης αξιοποίησης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος.
Η διατήρηση της εμπιστοσύνης των ξένων επενδυτών, η θεσμική σταθερότητα και η απλοποίηση των διαδικασιών για την αγορά και αξιοποίηση ακινήτων αποτέλεσαν βασικούς άξονες της πρώτης συζήτησης με τίτλο «Ξένες Επενδύσεις σε Ακίνητα στην Ελλάδα: Αλλαγές στην Πολιτική και Επιπτώσεις στην Αγορά».
Ο Λευτέρης Ποταμιάνος, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Μεσιτών Ακινήτων, υπογράμμισε ότι η ελκυστικότητα της ελληνικής αγοράς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα των κανόνων και την ασφάλεια των συναλλαγών. Όπως ανέφερε, οι επενδυτές αξιολογούν το συνολικό περιβάλλον στο οποίο καλούνται να δραστηριοποιηθούν και η μεταβολή των όρων κατά τη διάρκεια μιας επένδυσης μπορεί να ενισχύσει την ανασφάλεια και να επηρεάσει τις αποφάσεις τους. Ένας επενδυτής όταν έχει να συγκρίνει, συγκρίνει αρκετά πράγματα, αν δεν του δημιουργείς εμπιστοσύνη, αν του αλλάζεις τους κανόνες εν κινήσει, αν δημιουργείς τέτοιο κλίμα, αυτό θα του αλλάζει τα δεδομένα και θα του δημιουργεί ανασφάλεια. Έχουμε ήλιο, θάλασσα, ασφάλεια περιοχής αρκεί να κρατήσουμε τους κανόνες».
Στην ανάγκη δημιουργίας ενός ενιαίου ψηφιακού περιβάλλοντος για την πληροφόρηση των επενδυτών εστίασε ο Κωνσταντίνος Κοπανιτσάνος, Πρόεδρος του ελληνικού τμήματος της FIABCI (Διεθνής Ομοσπονδία Επαγγελματιών Ακίνητης Περιουσίας). Πρότεινε τη διασύνδεση των δημόσιων υπηρεσιών, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να μπορεί να έχει συγκεντρωμένη εικόνα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς, τους όρους δόμησης, τις χρήσεις γης, τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς και τις διαθέσιμες υποδομές μιας περιοχής. «Δεν αρκεί μόνο η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, χρειάζεται και να συνδεθούν, να αλληλεπιδρούν. Θεσμική σταθερότητα, σαφείς κανόνες, ταχύτητα στην αδειοδότηση, δυνατότητα αξιόπιστου επενδυτικού σχεδιασμού. Δεν αρκεί να είμαστε μια ελκυστική χώρα. Πρέπει να είμαστε και προβλέψιμοι. Αυτό είναι το σημαντικό».
Τις δυνατότητες που δημιουργεί η εγκατάσταση ψηφιακών νομάδων στην Ελλάδα, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και αγροτικές περιοχές, ανέδειξε η Θεοδώρα Δήμα, ιδρύτρια και CEO της Pandorama. Όπως σημείωσε, η συγκεκριμένη τάση μπορεί να συμβάλει στην αποκέντρωση και στην επαναδραστηριοποίηση μικρότερων οικισμών, καθώς οι εργαζόμενοι εξ αποστάσεως μπορούν να επιλέξουν ως τόπο διαμονής περιοχές πέρα από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Ωστόσο, επισήμανε ότι οι ελλείψεις στις υποδομές και ιδιαίτερα στην πρόσβαση σε αξιόπιστο διαδίκτυο, κυρίως στα νησιά, εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο για την περαιτέρω ανάπτυξη αυτής της αγοράς.
Στις μεταβαλλόμενες προτιμήσεις των ξένων αγοραστών αναφέρθηκε ο Γιώργος Γαβριηλίδης, Ιδρυτής και CEO της Elxis – At Home in Greece, επισημαίνοντας ότι αυξάνεται το ενδιαφέρον ανθρώπων που επιθυμούν να εγκατασταθούν μόνιμα στην Ελλάδα και όχι απλώς να την επισκέπτονται για διακοπές. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για ανθρώπους ηλικίας 45-60 ετών που εργάζονται εξ αποστάσεως και αναζητούν κατοικία σε μια χώρα με ανταγωνιστικές τιμές σε σύγκριση με άλλες αγορές της Νότιας Ευρώπης.
Παράλληλα, ανέδειξε την αυξημένη ζήτηση για νεόδμητες κατοικίες και ακίνητα που αγοράζονται πριν από την ολοκλήρωση της κατασκευής τους (off-plan), σημειώνοντας ότι η αγορά ωριμάζει και οι αγοραστές αξιολογούν πλέον διαφορετικές επιλογές για τη μόνιμη εγκατάστασή τους. Τον συντονισμό της συζήτησης είχε ο Δημήτρης Πεφάνης, διευθυντής του CNN Greece.
Πρόγραμμα Σπίτι μου ΙΙΙ: Η αύξηση του αριθμού των δυνητικών δικαιούχων ενισχύει τη ζήτηση
Οι κοινωνικές διαστάσεις των προγραμμάτων στεγαστικής χρηματοδότησης, η διεύρυνση των κριτηρίων επιλεξιμότητας, η επίδρασή τους στις τιμές των ακινήτων και η ανάγκη αύξησης της διαθέσιμης προσφοράς κατοικιών αποτέλεσαν το αντικείμενο της δεύτερης συζήτησης με τίτλο «Το Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ»: Αξιολογώντας τα Πλεονεκτήματα, τα Μειονεκτήματα και τις Επιπτώσεις στην Αγορά».
Ο Κωνσταντίνος Παπανικολάου, δικηγόρος και μέλος της διοίκησης της ΠΟΜΙΔΑ, αναγνώρισε την κοινωνική σημασία του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙΙ», επισημαίνοντας ότι μπορεί να βοηθήσει περισσότερες οικογένειες να αποκτήσουν κατοικία. Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της ισορροπίας ανάμεσα στη διεύρυνση των δικαιούχων και στην πραγματική διαθεσιμότητα ακινήτων.
Όπως εξήγησε, η αύξηση του αριθμού των δυνητικών δικαιούχων ενισχύει τη ζήτηση, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη αύξηση της προσφοράς, γεγονός που μπορεί να ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στις τιμές. Ως πιθανή συμπληρωματική παρέμβαση πρότεινε τη σύνδεση της στεγαστικής χρηματοδότησης με πράσινα δάνεια για την ανακαίνιση κατοικιών, καθώς το υψηλό κόστος εργασιών αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους αρκετά ακίνητα παραμένουν κλειστά.
Στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η επιδοτούμενη στεγαστική χρηματοδότηση στις τιμές αγοράς αναφέρθηκε ο Δημήτρης Μπινιάρης, Ιδρυτής της BINSWANGER GREECE REAL ESTATE GROUP . Επικαλούμενος την εμπειρία από το πρώτο πρόγραμμα «Σπίτι μου» 1 και 2, υποστήριξε ότι μέρος του οικονομικού οφέλους για τους δικαιούχους μπορεί να απορροφηθεί από την αύξηση των τιμών των κατοικιών. «Τα χρήματα που αυτά τα άτομα κέρδισαν από το επιδοτούμενο επιτόκιο, τα έχασαν και μάλιστα προκαταβολικά, πληρώνοντας υπερτίμημα πάνω στο σπίτι που αγόρασαν».
Ο ίδιος επισήμανε επίσης ότι η αύξηση του κατασκευαστικού κόστους επηρεάζει σημαντικά τις τελικές τιμές των νεόδμητων κατοικιών. Όπως ανέφερε, το κόστος κατασκευής και τα συναφή έξοδα περιορίζουν τις δυνατότητες διάθεσης κατοικιών σε χαμηλότερες τιμές, ενώ οι αγοραστές προσαρμόζουν τις απαιτήσεις τους ως προς το μέγεθος των ακινήτων που μπορούν να αποκτήσουν.
Τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν όταν η δυνατότητα δανεισμού δεν συμβαδίζει με την πραγματική οικονομική δυνατότητα των νοικοκυριών ανέδειξε ο Κώστας Γεωργάκος, συνιδρυτής και CEO της Prelevits και Georgakos Real Estate Solutions. «Φοβάμαι ότι δημιουργούμε την επόμενη γενιά κόκκινων δανείων» σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη αξιοποίησης των κλειστών ακινήτων που ανήκουν στο Δημόσιο, σε ιδρύματα ή σε άλλους φορείς, καθώς και εξέτασης των περιπτώσεων ακινήτων που παραμένουν εκτός αγοράς λόγω αποποιήσεων κληρονομιάς. Όπως ανέφερε, η επανένταξη αυτών των κατοικιών στην αγορά θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση της προσφοράς και να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης στεγαστικής πολιτικής.
Τον συντονισμό του πάνελ είχε ο Δημήτρης Ανδρίτσος, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Cerved Property Services. Αναφερόμενος στις αλλαγές μεταξύ του πρώτου προγράμματος και του νέου σχεδιασμού, παρουσίασε τα στοιχεία για τη διεύρυνση της αξίας των επιλέξιμων ακινήτων, του ποσού χρηματοδότησης και των ηλικιακών ορίων.
«Έχουμε 50% αύξηση της αξίας του ακινήτου. Έχει αυξηθεί κατά 53% το δάνειο το οποίο μπορεί να πάρει ο δικαιούχους και το όριο ηλικίας έχει πάει από τα 39 στα 55». Παράλληλα, αναφέρθηκε στην έντονη και στοχευμένη ζήτηση που δημιουργήθηκε με την εφαρμογή του πρώτου προγράμματος, επισημαίνοντας ότι η αύξηση των τιμών στις σχετικές κατηγορίες ακινήτων φάνηκε να υπερβαίνει εκείνη της ευρύτερης αγοράς.
