Νέες πιέσεις στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης προκαλεί η διακοπή λειτουργίας ενός από τους σημαντικότερους πετρελαιαγωγούς της Σαουδικής Αραβίας, καθώς η Saudi Aramco ακυρώνει ή μεταθέτει παραδόσεις αργού προς ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο αγωγός East-West αποτελούσε μία από τις βασικές εναλλακτικές οδούς της χώρας για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ.
Τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια είδαν φορτία που επρόκειτο να παραδοθούν στα τέλη Σεπτεμβρίου είτε να ακυρώνονται είτε να μετατίθενται ακόμη και για τον Νοέμβριο, σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται το Argus. Δύο ακόμη διυλιστήρια αναμένουν αντίστοιχες ειδοποιήσεις για τις προμήθειες του Σεπτεμβρίου.
Εκτός λειτουργίας ο αγωγός των 7 εκατ. βαρελιών ημερησίως
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο αγωγός East-West, δυναμικότητας 7 εκατ. βαρελιών την ημέρα, ο οποίος παραμένει εκτός λειτουργίας μετά την επίθεση της 10ης Σεπτεμβρίου.
Ο αγωγός μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, επιτρέποντας στις σαουδαραβικές εξαγωγές να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.
Πηγή της αγοράς ανέφερε στο Argus ότι ενδέχεται να κινδυνεύουν όλα τα σαουδαραβικά φορτία που είχαν προγραμματιστεί για το τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου.
Η ίδια πηγή εκτίμησε ότι στο Γιανμπού απέμεναν αποθέματα αργού που επαρκούν για περίπου πέντε ημέρες. Το Argus, ωστόσο, δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τη συγκεκριμένη εκτίμηση, ενώ η Aramco αρνήθηκε να σχολιάσει.
Από τις πλήρεις παραδόσεις στις ακυρώσεις
Η εικόνα έρχεται σε έντονη αντίθεση με όσα αναμένονταν μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα.
Τον Αύγουστο, το Bloomberg είχε μεταδώσει ότι η Aramco επρόκειτο να διαθέσει σε τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια το σύνολο των συμβατικά συμφωνημένων ποσοτήτων αργού για τον Σεπτέμβριο.
Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa που επικαλείται το Argus, κανένα φορτίο σαουδαραβικού αργού δεν έχει αναχωρήσει από το Γιανμπού μετά τις 11 Σεπτεμβρίου.
Την ίδια στιγμή, οι σαουδαραβικές εξαγωγές από τον τερματικό σταθμό Σίντι Κερίρ της Αιγύπτου διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε περίπου 1,95 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά τις δύο πρώτες εβδομάδες του Σεπτεμβρίου. Οι αφίξεις στο Αΐν Σόχνα ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 1,40 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η εναλλακτική διαδρομή μέσω Αιγύπτου
Το αργό που εξάγεται μέσω του Γιανμπού μπορεί να μεταφερθεί στον αιγυπτιακό τερματικό σταθμό Αΐν Σόχνα και από εκεί, μέσω του αγωγού SUMED, δυναμικότητας 2,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, να φτάσει στο Σίντι Κερίρ, στις ακτές της Μεσογείου.
Με τον East-West εκτός λειτουργίας, όμως, οι επιπτώσεις έχουν αρχίσει πλέον να γίνονται αισθητές στους Ευρωπαίους πελάτες της Aramco, οι οποίοι αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Η Orlen στρέφεται σε Βόρεια Θάλασσα, ΗΠΑ και Καζακστάν
Η πολωνική Orlen έχει ήδη κινηθεί για να αντικαταστήσει τα φορτία που λείπουν.
Σύμφωνα με traders που μίλησαν στο Reuters, η εταιρεία αγόρασε μέσω διαγωνισμών στη spot αγορά ποικιλίες αργού της Βόρειας Θάλασσας, μεταξύ των οποίων Grane, Johan Sverdrup και Johan Castberg.
Παράλληλα, ζήτησε προσφορές για αμερικανικό WTI Midland, καθώς και για CPC Blend από το Καζακστάν.
Τουλάχιστον τέσσερις προγραμματισμένες για τον Σεπτέμβριο μεταφορές με δεξαμενόπλοια από το Σίντι Κερίρ προς το Γκντανσκ δεν πραγματοποιήθηκαν.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την Orlen, καθώς η Aramco καλύπτει περίπου το 40% του αργού πετρελαίου που επεξεργάζεται ο πολωνικός όμιλος.
Η Orlen λειτουργεί διυλιστήρια στην Πολωνία, τη Λιθουανία και την Τσεχία. Η εταιρεία διαβεβαίωσε, πάντως, ότι τα διυλιστήριά της εξακολουθούν να λαμβάνουν τις απαραίτητες ποσότητες πρώτης ύλης.
Πλήγμα σε μια κρίσιμη εναλλακτική των Στενών του Ορμούζ
Η σημασία της διακοπής λειτουργίας του East-West υπερβαίνει τις καθυστερήσεις μεμονωμένων φορτίων. Ο αγωγός είχε εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές οδούς της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν οι εξαγωγές μέσω του Περσικού Κόλπου.
Μεταφέροντας αργό από τα ανατολικά κοιτάσματα της χώρας απευθείας προς την Ερυθρά Θάλασσα, επέτρεπε στο Ριάντ να παρακάμπτει τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
Τώρα, η διακοπή λειτουργίας του αγωγού περνά από το γεωπολιτικό πεδίο στην πραγματική αγορά: οι επιπτώσεις φτάνουν πλέον στους Ευρωπαίους πελάτες με μακροχρόνια συμβόλαια, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με καθυστερήσεις και ακυρώσεις φορτίων και αναγκάζονται να αναζητήσουν αλλού τα βαρέλια που λείπουν.
