Η Ένωση Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ) ανακοίνωσε την ομόφωνη έγκριση από το Διοικητικό της Συμβούλιο του «Ελληνικού Ναυπηγικού Μανιφέστου 2027-2035 & Project NEXUS», έπειτα από εισήγηση του προέδρου της ΕΕΝ και προέδρου της ONEX Shipyards & Technologies, Πάνου Ξενοκώστα.
Σύμφωνα με την ΕΕΝ,το Μανιφέστο αποτελεί έναν οδικό χάρτη για την ανάπτυξη της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας με ορίζοντα το 2034-2035, περιλαμβάνοντας προτάσεις για θεσμικές αλλαγές, χρηματοδοτικά εργαλεία, τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του κλάδου.
Το σχέδιο προτείνει θεσμικές και φορολογικές μεταρρυθμίσεις, αξιοποίηση των εσόδων του ευρωπαϊκού συστήματος ETS για τη χρηματοδότηση των ναυπηγείων, ισχυρά επενδυτικά κίνητρα, εκτεταμένη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και ρομποτικής, δημιουργία νέου ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού εργαλείου, καθώς και στενότερη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με στόχο η Ελλάδα να εξελιχθεί σε βασικό ναυπηγικό, βιομηχανικό και αμυντικό κόμβο της Ευρώπης.
Ολόκληρο το Μανιφέστο βασίζεται στους εξής 6 άξονες:
- Θεσμική & Φορολογική Εξομοίωση με την Ποντοπόρο Ναυτιλία
- Πλήρης Σύγκλιση Πλαισίου: Καθιέρωση ειδικού θεσμικού καθεστώτος για τις μεγάλες ναυπηγικές υποδομές, με στόχο την κατά δυνατό πλήρη εξομοίωσή τους με το καθεστώς της ποντοπόρου ναυτιλίας σε θέματα φορολογίας, ασφαλιστικών ταμείων.
- Εξορθολογισμός του Χρόνιου Ζητήματος Μη Ανταγωνιστικού Μισθολογικού Κόστους: Δραστική εξομάλυνση των ασφαλιστικών και φορολογικών εισφορών στα πρότυπα της ναυτιλίας και των άστοχων επιβαρύνσεων του εργασιακού κόστους στον κλάδο, με σκοπό την αποφυγή πρακτικών αθέμιτου ανταγωνισμού, τον εκμηδενισμό της «αντιπαραγωγικής» ψαλίδας μεταξύ εργοδοτικού κόστους και καθαρής αμοιβής αλλά και την περαιτέρω ενίσχυση των ασφαλιστικών ταμείων μέσω νέων εργαζόμενων ενός κλάδου που μέχρι πρότινος ήταν σε εξαφάνιση για πάνω από 25 έτη. Βασικές στοχεύσεις η διασφάλιση του οικονομικού οφέλους που καταλήγει απευθείας στην τσέπη του εργαζομένου αλλά και η διατήρηση της ευελιξίας και ανταγωνιστικότητας, αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για την αναγέννηση του ναυπηγοεπισκευαστικού κλάδου.
- Fast-Track Μετακλήσεις Προσωπικού (εντός μηνός): Θεσμοθέτηση κατεπείγουσας, ευέλικτης διαδικασίας για την άμεση μετάκληση και προσωρινή απασχόληση εξειδικευμένου τεχνικού δυναμικού από τρίτες χώρες, ώστε να καλύπτονται άμεσα οι έκτακτες ανάγκες των μεγάλων projects.
- Χρηματοδοτική Επανάσταση, Μηχανισμός ETS & Άρση Περιορισμών
- Ανακύκλωση Εσόδων EU ETS (Revenue Recycling): Δημιουργία μηχανισμού για την άμεση επιστροφή των τεράστιων κεφαλαίων που εισπράττει η Ε.Ε. από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) της ναυτιλίας πίσω στην ίδια τη βιομηχανία, αντί της απορρόφησής τους σε γενικούς προϋπολογισμούς.
- Μηχανισμός Εξισορρόπησης Διαφοράς Κόστους (Cost Balancing Mechanism): Αξιοποίηση των εσόδων του ETS ως «πράσινης επιδότησης» για τη γεφύρωση του χάσματος κόστους (price gap) μεταξύ ευρωπαϊκών και ασιατικών ναυπηγικών ομίλων. Τα κεφάλαια αυτά θα επιδοτούν τη διαφορά κόστους όταν ένας πλοιοκτήτης επιλέγει να κατασκευάσει ή να επισκευάσει το πλοίο του στην Ευρώπη με state of the art προδιαγραφές, καθιστώντας τα εγχώρια ναυπηγεία απόλυτα ανταγωνιστικά.
- Φορολογικά Κίνητρα "Made in Greece & Europe": Θέσπιση μόνιμων φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις σε νέες ναυπηγήσεις (newbuildings) και επισκευές, με φορολογικές ελαφρύνσεις ισόποσες με το 100% και το 50% των επενδεδυμένων κεφαλαίων αντίστοιχα. Το πλαίσιο εφαρμόζεται κλιμακωτά ως εξής:
- Σε εθνικό επίπεδο: Παροχή των κινήτρων σε Έλληνες πλοιοκτήτες που επιλέγουν ελληνικά ναυπηγεία.
- Σε ευρωπαϊκό επίπεδο: Παροχή αντίστοιχων κινήτρων σε Ευρωπαίους πλοιοκτήτες που επιλέγουν ναυπηγεία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης
- Εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο: Αντίστοιχα, σε πλοιοκτήτες από τις ΗΠΑ.
- Ειδική Πρόβλεψη για την Ελλάδα: Επέκταση των κινήτρων και σε Ευρωπαίους πλοιοκτήτες που επιλέγουν ελληνικά ναυπηγεία, καθώς και σε Έλληνες πλοιοκτήτες που επενδύουν σε ναυπηγεία εντός Ευρώπης.
- Στρατηγική Άρση Ορίων State Aid για Ναυπηγικούς Κόμβους: Κατάργηση όλων των περιορισμών στις επιδοτήσεις για ναυπηγικές μονάδες εν γενεί και κατά προτεραιότητα αυτές που επενδύουν σε ρομποτική, αυτοματισμούς και AI (dual-use).
- Ρήτρα Μέγιστης Επιδότησης: Οι ενισχύσεις θα εξαντλούνται στο ανώτατο δυνατό επίπεδο όταν οι επενδύσεις δημιουργούν ολοκληρωμένους κόμβους βιομηχανίας, τεχνολογίας και υποδομών.
- Στρατηγικοί Στόχοι: Οι κόμβοι αυτοί πρέπει να διασφαλίζουν τη ναυπηγική αυτονομία, την ενεργειακή μετάβαση και αναβάθμιση και την ασφάλεια των μεταφορών.
- Ειδικό Πρόγραμμα Επιδότησης Ναυπηγείων: Για νέες επενδύσεις και βελτιώσεις και εκσυγχρονισμό της υφιστάμενης υποδομής των ναυπηγείων.
- Project NEXUS: Ψηφιακό Ναυπηγείο & Cobots/AI Systems
- Ενσωμάτωση Συνεργατικών Ρομποτικών Συστημάτων (Cobots / AI Systems): Ένταξη προηγμένων αυτόνομων συστημάτων στις γραμμές παραγωγής, με στόχο την υποστήριξη του προσωπικού και την αντιμετώπιση της δομικής έλλειψης εργατικού δυναμικού. Η τεχνολογία αυτή θα αξιοποιείται αποκλειστικά κυρίως για την κάλυψη βαριών, ανθυγιεινών ή επικίνδυνων δραστηριοτήτων, όπου καταγράφεται οξεία και μόνιμη αδυναμία εύρεσης προσωπικού.
- Ψηφιακό Ναυπηγείο Ύψιστης Τεχνολογίας: Μέγιστη επένδυση σε αυτοματοποιημένα συστήματα κοπής, συγκόλλησης, AI και ψηφιακής διαχείρισης παραγωγής, με στόχο την κατακόρυφη αύξηση της παραγωγικότητας και τη μετάβαση στην αυτόνομη σχεδίαση και κατασκευή σύνθετων high-tech σκαφών.
- Υποδομές του Μέλλοντος & Πρόωση Επόμενης Γενιάς (Μετά το 2035)
- Προετοιμασία για Ναυτιλιακά Συστήματα Μηδενικών Εκπομπών: Σχεδιασμός και ανάπτυξη των κατάλληλων υποδομών στα ναυπηγεία μέσω του προγράμματος Project NEXUS. Στόχος είναι η επιχειρησιακή ετοιμότητα για τη ναυπήγηση και συντήρηση εμπορικών πλοίων επόμενης γενιάς που θα ενσωματώνουν προηγμένες λύσεις αυτόνομης ενεργειακής πρόωσης (τεχνολογίες SMRs) για τη μετα-2035 εποχή.
- Υπερ-Ενίσχυση Ολοκληρωμένων Hubs: Προνομιακή χρηματοδοτική και θεσμική ενίσχυση ενιαίων βιομηχανικών οικοσυστημάτων (που συνδυάζουν ναυπηγεία, μονάδες υποστήριξης, λιμένες και logistics), ως επιτακτική ανάγκη για τη διασφάλιση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας.
- Κινητροδότηση Διττής Χρήσης (Dual-Use): Παροχή αυξημένων κινήτρων και χρηματοδοτικών διευκολύνσεων για ναυπηγικές εγκαταστάσεις που σχεδιάζονται για να εξυπηρετούν ταυτόχρονα αμυντικούς και εμπορικούς σκοπούς.
- Η Ελλάδα ως ο Νότιος Πυλώνας της Ευρωπαϊκής Άμυνας
- Ισότιμη Καθιέρωση στην Ευρώπη: Επίσημη αναγνώριση της Ελλάδας ως του Νότιου Πυλώνα της ναυπηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Εθνικός στόχος είναι η καθιέρωση της χώρας ως κορυφαίας και ισότιμης δύναμης με την Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, διεκδικώντας σταθερό μερίδιο των ευρωπαϊκών αμυντικών ναυπηγήσεων μέσω ολοκληρωμένων μονάδων (σχεδίαση, κατασκευή, υποστήριξη).
- Ειδικό Ταμείο Ανάκαμψης 2027-2035: Δημιουργία ενός αυτόνομου, εξειδικευμένου ευρωπαϊκού ταμείου με στόχο το άμεσο κλείσιμο του επενδυτικού χάσματος των προηγούμενων δεκαετιών, εστιάζοντας στην ανάπτυξη του «Ναυπηγείου του Μέλλοντος» για την περίοδο 2027-2035.
- Διατλαντικό Ναυπηγικό Σύμφωνο & Παγκόσμιο Μερίδιο (Δύση vs Ασία)
- Κοινές Γραμμές Παραγωγής με τις ΗΠΑ: Υπογραφή διακρατικής συμφωνίας ναυπηγικής συνεργασίας (Transatlantic Shipbuilding Pact) με την Αμερική για τη δημιουργία κοινών γραμμών παραγωγής σε μεγάλα αμυντικά, εμπορικά και ενεργειακά projects.
- Ανάκτηση του 33% της Παγκόσμιας Ναυπήγησης: Μέσα από τη γεωστρατηγική σύμπραξη Ελλάδας, Ευρώπης και ΗΠΑ, τίθεται ως κεντρικός στόχος η ανάκτηση του 33% του παγκόσμιου μεριδίου ναυπήγησης, σπάζοντας το σημερινό ασιατικό μονοπώλιο και θωρακίζοντας τις δυτικές εφοδιαστικές αλυσίδες.
