Δέσμη παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση του «κόκκινου» ιδιωτικού χρέους, το οποίο υπερβαίνει τα 240 δισ. ευρώ, σχεδιάζει να θέσει σε εφαρμογή η κυβέρνηση εντός του Ιουνίου.
Στο επίκεντρο των μέτρων βρίσκονται η νέα ρύθμιση οφειλών σε 72 δόσεις, η διεύρυνση των κριτηρίων ένταξης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, η δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οι αλλαγές στο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας, καθώς και η ολοκλήρωση των διαδικασιών για τη λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, η οποία τοποθετείται χρονικά προς τα τέλη του φθινοπώρου.
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα για τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων, που αφορά χρέη προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του μήνα. Δικαίωμα ένταξης θα έχουν οφειλέτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν βεβαιωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, υπό την προϋπόθεση ότι οι υποχρεώσεις που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024 είτε έχουν εξοφληθεί είτε έχουν ενταχθεί σε άλλη ρύθμιση και εξυπηρετούνται κανονικά.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ η βασική οφειλή θα επιβαρύνεται με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,84%. Παράλληλα, τίθενται συγκεκριμένα κριτήρια συνέπειας για τους οφειλέτες. Μεταξύ άλλων, απαιτείται η υποβολή των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών, εφόσον έχει παρέλθει η σχετική προθεσμία, η μη ύπαρξη αμετάκλητης καταδίκης για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία, καθώς και η τακτοποίηση τυχόν άλλων ληξιπρόθεσμων οφειλών που δεν εντάσσονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση. Όσο η ρύθμιση παραμένει σε ισχύ, ο οφειλέτης θα απολαμβάνει σημαντικά οφέλη, όπως η χορήγηση φορολογικής ενημερότητας, η αναστολή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης και η αναστολή ποινικής δίωξης για χρέη προς το Δημόσιο.
Παράλληλα, διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής του Εξωδικαστικού Μηχανισμού για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Πλέον, θα μπορούν να ενταχθούν οφειλέτες με χρέη άνω των 5.000 ευρώ, έναντι του ορίου των 10.000 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα. Μέσω του μηχανισμού, παρέχεται η δυνατότητα αποπληρωμής των οφειλών σε έως 240 μηνιαίες δόσεις με σταθερό επιτόκιο 3%.
Σε αντίθεση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός αξιολογεί τη συνολική οικονομική κατάσταση του οφειλέτη. Στην εξέταση λαμβάνονται υπόψη τα εισοδήματα, τα περιουσιακά στοιχεία, οι τραπεζικές καταθέσεις, οι λοιπές υποχρεώσεις και η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Για τον λόγο αυτό απαιτείται η συναίνεση του ενδιαφερόμενου στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Σημαντικό πλεονέκτημα της διαδικασίας αποτελεί το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προβλέπεται όχι μόνο μακροχρόνια αποπληρωμή, αλλά και διαγραφή μέρους των τόκων, των προσαυξήσεων ή ακόμη και της βασικής οφειλής.
Στο πακέτο των μέτρων περιλαμβάνεται και η δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών που έχουν δεσμευθεί λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών. Φορολογούμενοι και επιχειρήσεις θα μπορούν να «ξεμπλοκάρουν» τους λογαριασμούς τους καταβάλλοντας το 25% της συνολικής οφειλής και ρυθμίζοντας το υπόλοιπο ποσό. Η δυνατότητα αυτή θα παρέχεται μία μόνο φορά και αποσκοπεί στη διασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου ρευστότητας για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών, κυρίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.
Αλλαγές προωθούνται και στο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Σε αντίθεση με το υφιστάμενο καθεστώς, όπου αξιολογείται το σύνολο των οφειλών και της περιουσίας, η νέα διαδικασία θα εστιάζει αποκλειστικά στην αξία της κύριας κατοικίας, χωρίς να απαιτείται η συνυπολογισμός του συνόλου της περιουσιακής κατάστασης του οφειλέτη.
Η νέα ρύθμιση θα βασίζεται στην εμπορική αξία του ακινήτου και στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, επιτρέποντας χαμηλότερες δόσεις και, όπου αυτό δικαιολογείται, μεγαλύτερα «κουρέματα» χρεών. Το ύψος της οφειλής που θα ρυθμίζεται θα προσδιορίζεται με βάση την αξία της περιουσίας και τα εισοδήματα του οφειλέτη, ενώ η τελική πρόταση θα προκύπτει μέσω ειδικού αλγορίθμου που θα λαμβάνει υπόψη μόνο την αξία της κύριας κατοικίας. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλίζονται ευνοϊκότερες ρυθμίσεις, με χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις και μεγαλύτερες διαγραφές οφειλών. Η υπόλοιπη περιουσία θα μπορεί να ρευστοποιείται μέσω πλειστηριασμών, με τα έσοδα να κατευθύνονται στην αποπληρωμή των λοιπών χρεών.
Στην τελική ευθεία εισέρχεται και ο διεθνής διαγωνισμός για τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Έως τα τέλη Ιουνίου αναμένεται να ολοκληρωθεί η διαδικασία υποβολής δεσμευτικών προσφορών και να αναδειχθεί ο επενδυτής που θα αναλάβει τη λειτουργία του.
Ο Φορέας προγραμματίζεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως τα τέλη του φθινοπώρου και απευθύνεται σε ευάλωτα νοικοκυριά που βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο και αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο απώλειας της κύριας κατοικίας τους, καθώς αδυνατούν να ανταποκριθούν σε οποιαδήποτε ρύθμιση οφειλών.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Φορέας θα αποκτά την κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη με τίμημα μειωμένο κατά περίπου 30% σε σχέση με την εμπορική της αξία και στη συνέχεια θα του την επαναμισθώνει, επιτρέποντάς του να συνεχίσει να διαμένει σε αυτήν καταβάλλοντας επιδοτούμενο ενοίκιο. Η κρατική επιδότηση εκτιμάται ότι θα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως, ενώ η διάρκεια της μίσθωσης θα μπορεί να φτάνει έως και τα 12 έτη.
Με τη λήξη της 12ετούς περιόδου ή και νωρίτερα, εφόσον ο οφειλέτης έχει ανακτήσει την οικονομική του δυνατότητα, θα έχει το αποκλειστικό δικαίωμα επαναγοράς της κατοικίας του. Προϋπόθεση για την άσκηση του δικαιώματος αυτού αποτελεί η συνεπής καταβολή των μισθωμάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της μίσθωσης.
