Με ένα πλέγμα τριών στοχευμένων παρεμβάσεων, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανακόψει τη δυναμική του διογκούμενου ιδιωτικού χρέους, το οποίο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΙΟΒΕ, ανέρχεται στα 407,6 δισ. ευρώ και επιβαρύνει περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι ρυθμίσεις επικεντρώνονται στην τακτοποίηση παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ, στη διεύρυνση της πρόσβασης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό και στη μερική αποκατάσταση της ρευστότητας μέσω άρσης κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών.
Κεντρικός άξονας του νέου πλαισίου αποτελεί η έκτακτη ρύθμιση αποπληρωμής οφειλών σε έως 72 μηνιαίες δόσεις, η οποία αφορά χρέη που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και παρέμειναν αρρύθμιστα έως τις 21 Απριλίου 2026. Η ρύθμιση, που αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή τον Ιούνιο, προβλέπει ελάχιστη μηνιαία δόση 30 ευρώ, γεγονός που διαμορφώνει το κατώτατο ύψος οφειλής για ένταξη στα 2.160 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων. Το επιτόκιο ορίζεται στο 5,84% ετησίως, ευθυγραμμισμένο με τις πάγιες ρυθμίσεις των 24 ή 48 δόσεων.
Η ένταξη στο σχήμα συνοδεύεται από σημαντικά πλεονεκτήματα για τους οφειλέτες. Προβλέπεται αναστολή ποινικών διώξεων για οφειλές άνω των 100.000 ευρώ που βρίσκονται σε καθυστέρηση άνω των τεσσάρων μηνών, καθώς και «πάγωμα» μέτρων αναγκαστικής είσπραξης, όπως κατασχέσεις και πλειστηριασμοί. Παράλληλα, οι εντασσόμενοι αποκτούν δυνατότητα λήψης φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας περιορισμένης διάρκειας έως έναν μήνα.
Ωστόσο, η ρύθμιση συνοδεύεται από αυστηρές προϋποθέσεις. Απαραίτητη είναι η εξόφληση ή τακτοποίηση μέσω πάγιων ρυθμίσεων όλων των νεότερων οφειλών που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά. Επιπλέον, δεν επιτρέπεται η αποχώρηση από υφιστάμενες ρυθμίσεις 24 ή 48 δόσεων για την ένταξη στη νέα ευνοϊκότερη ρύθμιση, ενώ εξαιρούνται τα χρέη προς τους Δήμους, τα οποία καλύπτονται από ξεχωριστό καθεστώς.
Η παρέμβαση αφορά δυνητικά 1,3 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα με συνολικές οφειλές 31,5 δισ. ευρώ και 284.000 επιχειρήσεις με χρέη 63,5 δισ. ευρώ, καλύπτοντας συνολικά 95,3 δισ. ευρώ ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων που δημιουργήθηκαν πριν το 2024.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δυνατότητα επανένταξης σε πάγιες ρυθμίσεις για οφειλέτες που τις έχασαν λόγω μεταγενέστερων οφειλών, προκειμένου να καταστούν εκ νέου επιλέξιμοι για τη ρύθμιση των 72 δόσεων.
Στο ίδιο πακέτο εντάσσεται και η πρόβλεψη για άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών. Η αποδέσμευση θα είναι εφικτή εφόσον ο οφειλέτης έχει καταβάλει τουλάχιστον το 25% της βασικής οφειλής και έχει ρυθμίσει το υπόλοιπο. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται μία μόνο φορά, ενώ σε περίπτωση νέων χρεών δεν θα επαναλαμβάνεται, εκτός αν προηγηθεί πλήρης εξόφληση.
Παράλληλα, διευρύνεται η πρόσβαση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, με τη μείωση του κατώτατου ορίου οφειλών από 10.000 σε 5.000 ευρώ. Η αλλαγή εκτιμάται ότι θα επιτρέψει την ένταξη επιπλέον 300.000 οφειλετών. Το επιτόκιο διαμορφώνεται στο 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης, ενώ προβλέπεται δυνατότητα αποπληρωμής έως 240 δόσεων, δηλαδή σε βάθος 20ετίας.
Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός παραμένει η πιο ολοκληρωμένη αλλά και απαιτητική διαδικασία ρύθμισης, καθώς προϋποθέτει την πλήρη διαφάνεια της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη μέσω άρσης τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Σε αντάλλαγμα, παρέχει σημαντικές ελαφρύνσεις, όπως διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων έως και 100% και, υπό προϋποθέσεις, «κούρεμα» βασικής οφειλής που μπορεί να φτάσει έως το 28%.
Συνολικά, οι παρεμβάσεις συνθέτουν μια προσπάθεια εξισορρόπησης ανάμεσα στη διευκόλυνση των οφειλετών και τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, με στόχο την ανάσχεση ενός ιδιωτικού χρέους που εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία.
