Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και συμμετέχοντας σε συζήτηση για τον πόλεμο στο Ιράν, ανέφερε πως πρόκειται για κρίση πολύ σημαντικών διαστάσεων και πως στην περίπτωση που εξακολουθήσουν τα Στενά του Ορμούζ να είναι κλειστά για σημαντικό χρονικό διάστημα θα έχουμε διαταραχές στον εφοδιασμό αργού πετρελαίου και προϊόντων.
«Θα υπάρξουν σημαντικές αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, ελλείψεις σε λιπάσματα και πολύ πιθανό μια εκτίναξη του πληθωρισμού και σημαντική μείωση των ρυθμών ανάπτυξης. Αυτό θα επηρεάσει όλες τις ευρωπαϊκές χώρες», συνέχισε ο Πρωθυπουργός σημειώνοντας ότι μπορεί η χώρα μας να τα πηγαίνει καλύτερα από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αυτή την περίοδο, αλλά δεν είμαστε άτρωτοι σε μια κρίση τέτοιου μεγέθους.
Η πρώτη προτεραιότητα τόνισε, είναι να επιτευχθεί μια μόνιμη κατάπαυση του πυρός και σημείωσε ότι έχουμε ηγετικό ρόλο στην παγκόσμια ναυτιλία.
«Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε την ιδέα ότι μια ανοικτή θαλάσσια οδός θα υπόκειται σε διόδια ή πληρωμές. Διαθέτουμε έναν τεράστιο εμπορικό στόλο. Αυτό θα δημιουργούσε ένα καταστροφικό προηγούμενο. Πρέπει λοιπόν να καταβάλουμε κάθε προσπάθεια για μια διπλωματική λύση. Αλλά πρέπει επίσης να είμαστε έτοιμοι —και αυτό θα συζητηθεί αύριο— για ένα πιθανό χειρότερο σενάριο. Είδαμε τι συνέβη στον πόλεμο της Ουκρανίας. Είδαμε πόσο εξαρτημένοι ήμασταν από το ρωσικό φυσικό αέριο», υπογράμμισε.
Πρόσθεσε ότι είναι και ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τη στρατηγική μας αυτονομία και ανθεκτικότητα στον ευρωπαϊκό ενεργειακό τομέα. Επ'αυτού αναφέρθηκε στην απανθρακοποίηση, αλλά σημείωσε πως δεν μπορεί να είναι ο μοναδικός στόχος.
«Χρειαζόμαστε ένα plan Β σε περίπτωση που αυτή η κρίση παραταθεί, γιατί ο οικονομικός αντίκτυπος θα είναι σημαντικός. Κανένα κράτος-μέλος δεν μπορεί να στηρίζει επ' αόριστον τις κοινωνίες του, χωρίς κάποια μορφή ευρωπαϊκής στήριξης», τόνισε.
Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι η Ελλάδα πριν από επτά χρόνια στράφηκε σε ένα ενεργειακό μείγμα βασισμένο στις ΑΠΕ και το φυσικό αέριο ως βάση παραγωγής. Είπε ότι είμαστε από τις κορυφαίες χώρες στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και πως συνδυασμός αιολικής, ηλιακής και υδροηλεκτρικής ενέργειας μας επιτρέπει να έχουμε χαμηλότερες τιμές από πολλούς γείτονες και να έχουμε μετατραπεί από καθαρός εισαγωγέας σε καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας.
«Η ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά παραμένει κατακερματισμένη. Δεν έχουμε ενιαία αγορά ενέργειας. Οι χώρες που παράγουν φθηνή ενέργεια δεν θέλουν απαραίτητα να τη μοιραστούν. Πρέπει να ξεπεράσουμε αυτό το εμπόδιο. Παράλληλα, αν πρόκειται να εισάγουμε φυσικό αέριο, πρέπει να το κάνουμε από αξιόπιστους εταίρους. Στην Ελλάδα επενδύουμε στο να γίνουμε πύλη εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από τις ΗΠΑ, και να τροφοδοτούμε χώρες βόρεια μέσω του λεγόμενου «κάθετου διαδρόμου»», συμπλήρωσε
Ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην επένδυση στην πυρηνική ενέργεια και πως ήταν λάθος η απόφαση της Γερμανίας να κλείσει την πυρηνική της βιομηχανία.
«Πρέπει να αφήσουμε τις ιδεολογικές συζητήσεις και να γίνουμε ρεαλιστές. Η πυρηνική ενέργεια θα αποτελέσει μέρος της λύσης και πρέπει να αναπτύξουμε τη δική μας τεχνολογία, αντί να την εισάγουμε», τόνισε.
Αναφερόμενος στην άμυνα της Ευρώπης μίλησε για την ενεργοποίηση του 'Αρθρου 42, παράγραφος 7 των Ευρωπαϊκών Συνθηκών, που είναι η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής.
Τόνισε πως πολλές ευρωπαϊκές χώρες υποστήριξαν την Κύπρο όταν δέχθηκε επίθεση με drone.
«Αυτό που θέλουμε να κάνουμε τώρα, και αυτό σίγουρα θα αποτελέσει μεγάλη προτεραιότητα, είναι να πούμε: εντάξει, αν αυτό συνέβαινε ξανά, πώς θα μπορούσαμε να το κάνουμε καλύτερα; Γιατί αυτό θα ήταν μια σαφής ένδειξη ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τη στρατηγική μας αυτονομία», υπογράμμισε, ενώ αναφέρθηκε στην οικοδόμηση στρατηγικών συνεργασιών με τις χώρες του Κόλπου.
«Το κάναμε διμερώς. Έχουμε στρατηγικές συνεργασίες με αυτές τις χώρες. Τις υποστηρίξαμε σε περιόδους μεγάλης δυσκολίας, επειδή θεωρούμε τις χώρες του Κόλπου πολύ σημαντικές όσον αφορά το περιφερειακό μας αποτύπωμα ως Ευρωπαϊκή Ένωση», σημείωσε.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε πως αυτός ο πόλεμος δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης και πως στο τέλος της ημέρας υπεύθυνα στη διαπραγμάτευση για τον τερματισμό του είναι τα μέρη που εμπλέκονται ενεργά.
Επανερχόμενος στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας, είπε πως για την Ελλάδα ήταν προτεραιότητα στο Συμβούλιο Ασφαλείας.«Δεν μπορούσα τότε να φανταστώ ότι αυτό θα ήταν τόσο επίκαιρο σήμερα. Αλλά πρέπει να διασφαλίσουμε ότι έχουμε ενεργό ρόλο σε αυτό το ζήτημα, ειδικά καθώς η Ευρώπη —όχι μόνο λόγω της Ελλάδας, αλλά και άλλων χωρών— είναι μια παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αυτό είναι ένα πεδίο όπου μπορούμε να διαδραματίσουμε ρόλο», ανέφερε
Πρόσθεσε πως αν ποτέ υπάρξει ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για την επιτήρηση μιας κατάπαυσης του πυρός, θα ήμασταν ευτυχείς να συμμετάσχουμε.
«Το κάναμε στην Ερυθρά Θάλασσα. Η Ελλάδα ηγήθηκε επιχειρήσεων για την προστασία των θαλάσσιων μεταφορών από επιθέσεις των Χούθι», ενώ είπε πως θα μπορούσαν οι ευρωπαϊκές χώρες να κάνουν περισσότερα.
Για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι δεν αφορά μόνο την ηγεσία της Ένωσης και πως τα κράτη-μέλη πρέπει να διαθέσουν πόρους.
Για τον Λίβανο είπε ότι πρέπει να στείλουμε ανθρωπιστική βοήθεια και να είμαστε πολύ ενεργοί όπως και για την ανοικοδόμηση της Γάζας με τελικό στόχο μια λύση δύο κρατών. Αναφέρθηκε και στην προστασία των χριστιανών στην ευρύτερη περιοχή και ειδικά στη Συρία, όπου υπάρχουν αναφορές διώξεων.
«Παραμένω υποστηρικτής της διατλαντικής συνεργασίας. Πρέπει να είμαστε πρακτικοί. Ο Λίβανος χρειάζεται βοήθεια. Αν νομίζουμε ότι μπορούμε να είμαστε γεωπολιτικός παίκτης απλώς κάνοντας δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, δεν θα φτάσουμε μακριά. Το ίδιο ισχύει για την Αίγυπτο και τη Λιβύη, όπου έχουμε ζωτικό συμφέρον σταθερότητας. Κάνουμε πρόοδο, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια μοναδική οντότητα: έχεις την Επιτροπή και 27 κράτη-μέλη. Αναπόφευκτα, κάποιες πρωτοβουλίες θα είναι «συνασπισμοί των προθύμων»», σημείωσε.
Ο κ. Μητσοτάκης είπε επίσης πως στο ζήτημα της Ουκρανίας στην Ευρώπη «σταθήκαμε ενωμένοι», αλλά «σε άλλες περιπτώσεις ίσως χρειαστούν πιο ευέλικτες λύσεις».
«Είμαι χαρούμενος που επιλύουμε το ζήτημα του δανείου προς την Ουκρανία. Η Ελλάδα τη στήριξε, παρά τις ιστορικές σχέσεις με τη Ρωσία, γιατί πιστεύουμε στο διεθνές δίκαιο.
Θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε την Ουκρανία. Και θέλουμε μια λύση μέσω διαπραγμάτευσης, όχι από θέση αδυναμίας», πρόσθεσε επ' αυτού.
«Οι βασικές προτεραιότητες της Ευρώπης είναι η ανταγωνιστικότητα και η άμυνα. Πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο στην άμυνα και να αναπτύξουμε τη δική μας βιομηχανία. Δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε ακριβά συστήματα για να καταρρίπτουμε φθηνά drones. Πρέπει να επενδύσουμε στην καινοτομία. Χρειαζόμαστε συνεργασία, κοινά ευρωπαϊκά προγράμματα, και αλλαγή νοοτροπίας. Δεν μπορούμε να έχουμε ξεχωριστά συστήματα ανά χώρα», υπογράμμισε, ενώ μίλησε και για την ανάγκη ενίσχυσης των εμπορικών δεσμών με τις ΗΠΑ, αλλά και με την Κίνα που, όπως ανέφερε, αποτελεί πρόκληση λόγω φθηνών εξαγωγών.
«Η σχέση με τις ΗΠΑ πρέπει να γίνει πιο ισορροπημένη, με ισχυρότερη Ευρώπη. Η Κίνα κυριαρχεί σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Πρέπει να μειώσουμε εξαρτήσεις, αλλά και να εστιάσουμε σε τομείς όπου μπορούμε να είμαστε ανταγωνιστικοί. Δεν πρέπει να δημιουργήσουμε ξανά ενεργειακές εξαρτήσεις από αναξιόπιστους προμηθευτές.
Η Ελλάδα αναζητά δικό της φυσικό αέριο και συνεργάζεται με διεθνείς εταιρείες», τόνισε.
Ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις γεωτρήσεις στην Ελλάδα για φυσικό αέριο. «Αν βρούμε φυσικό αέριο στην Ελλάδα, θα είναι καλό όχι μόνο για τη χώρα αλλά και για την Ευρώπη», διαβεβαίωσε.
