Σε τροχιά επίλυσης φαίνεται να εισέρχεται ένα χρόνιο ασφαλιστικό ζήτημα που αφορά περίπου 200.000 παλαιούς συνταξιούχους, οι οποίοι είχαν καταβάλει εισφορές σε δύο ασφαλιστικά ταμεία ταυτόχρονα, χωρίς ωστόσο να έχουν λάβει μέχρι σήμερα την αντίστοιχη ανταποδοτική προσαύξηση στη σύνταξή τους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται σοβαρά η επέκταση της ισχύουσας ρύθμισης για την παράλληλη ασφάλιση και σε όσους αποχώρησαν πριν από τις 13 Μαΐου 2016.
Το θέμα έχει επανέλθει δυναμικά στην ατζέντα του υπουργείου Εργασίας, μετά και από την αυξημένη πίεση που ασκείται μέσω αιτήσεων συνταξιούχων προς τον e-ΕΦΚΑ. Οι υπηρεσίες του φορέα έχουν ήδη δεχθεί χιλιάδες αιτήματα για επανεξέταση συντάξεων, με στόχο να ληφθεί υπόψη ο χρόνος παράλληλης ασφάλισης που, σε πολλές περιπτώσεις, δεν αξιοποιήθηκε κατά την αρχική απονομή.
Το θεσμικό κενό πριν και μετά το 2016
Η προσαύξηση σύνταξης για όσους είχαν παράλληλη ασφάλιση θεσπίστηκε με τον νόμος 4387/2016, ωστόσο εφαρμόστηκε αποκλειστικά για όσους συνταξιοδοτήθηκαν μετά την έναρξη ισχύος του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια σαφής διαφοροποίηση μεταξύ «παλαιών» και «νέων» συνταξιούχων, παρότι και οι δύο κατηγορίες είχαν καταβάλει εισφορές σε περισσότερα από ένα ταμεία.
Στο προ του 2016 καθεστώς, η αξιοποίηση του παράλληλου χρόνου ασφάλισης ήταν περιορισμένη και συνδεόταν με αυστηρές προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, μόνο όσοι είχαν συμπληρώσει τουλάχιστον 16 έτη παράλληλης ασφάλισης μπορούσαν να διεκδικήσουν δεύτερη σύνταξη, και αυτή υπό την προϋπόθεση ότι θα έφταναν το 67ο έτος της ηλικίας τους. Για όσους δεν συμπλήρωναν το όριο αυτό, οι επιπλέον εισφορές ουσιαστικά δεν μετουσιώνονταν σε συνταξιοδοτικό όφελος.
Αντίθετα, για τους συνταξιούχους μετά το 2016 ισχύει ένα σαφώς ευνοϊκότερο πλαίσιο. Ο παράλληλος χρόνος ασφάλισης λαμβάνεται υπόψη ανεξαρτήτως διάρκειας, ενώ η προσαύξηση υπολογίζεται με συγκεκριμένο συντελεστή που συνδέεται με τις καταβληθείσες εισφορές και τις συντάξιμες αποδοχές.
Σενάρια για επέκταση της προσαύξησης
Η πιθανή νομοθετική παρέμβαση που εξετάζεται στοχεύει στην άρση αυτής της ανισότητας, επεκτείνοντας το σύστημα προσαύξησης και στους παλαιούς συνταξιούχους. Εφόσον υλοποιηθεί, θα πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή, καθώς θα αναγνωριστούν εισφορές που μέχρι σήμερα παρέμεναν «ανενεργές» από πλευράς ανταποδοτικότητας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, το ύψος της προσαύξησης μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ανάλογα με τη διάρκεια της παράλληλης ασφάλισης και το επίπεδο των εισφορών. Σε περιπτώσεις όπου ο παράλληλος χρόνος προσεγγίζει τα 15 έτη και οι αποδοχές ήταν υψηλές, η αύξηση μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 300 έως 360 ευρώ μηνιαίως. Σε πιο περιορισμένες περιπτώσεις, τα ποσά είναι χαμηλότερα, αλλά παραμένουν ουσιαστικά για την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ασφαλισμένος με 35 έτη κύριας ασφάλισης στο ΙΚΑ και επιπλέον 10 έτη σε άλλο ταμείο, όπως ο πρώην ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ). Με το ισχύον καθεστώς, ο χρόνος αυτός δεν αποφέρει κανένα όφελος, εφόσον δεν συμπληρώνεται το όριο των 16 ετών. Με τη νέα ρύθμιση, ωστόσο, θα μπορούσε να μετατραπεί σε προσαύξηση της κύριας σύνταξης, αναλογικά με τις εισφορές που καταβλήθηκαν.
Αιτήσεις σε εκκρεμότητα και οδηγίες εν αναμονή
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αιτήσεις που έχουν ήδη υποβληθεί στον e-ΕΦΚΑ δεν απορρίπτονται, αλλά παραμένουν σε εκκρεμότητα, εν αναμονή των τελικών οδηγιών από το υπουργείο Εργασίας. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η διοίκηση του φορέα προετοιμάζεται για μια ενδεχόμενη μαζική επανεξέταση φακέλων, εφόσον προχωρήσει η σχετική ρύθμιση.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υποβολή αίτησης σε αυτή τη φάση λειτουργεί ως μέσο κατοχύρωσης δικαιώματος, ειδικά σε περίπτωση που η ρύθμιση αποκτήσει και αναδρομικό χαρακτήρα. Παράλληλα, δίνει τη δυνατότητα στους ασφαλισμένους να ενταχθούν άμεσα στη διαδικασία επανυπολογισμού, όταν αυτή ενεργοποιηθεί.
