Τη λειτουργία του ξεκινά επισήμως σήμερα, στο Λαύριο, ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια της Ελλάδας να ενισχύσει τη θέση της στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Στην εκδήλωση που διοργανώνει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης παρευρίσκεται ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος υπογράμμισε ότι η χώρα διαθέτει πλέον τις υποδομές για να βρεθεί στην πρώτη γραμμή των τεχνολογικών εξελίξεων.
Η έναρξη λειτουργίας του «Δαίδαλου» αποτελεί το επόμενο βήμα στην πορεία ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας, η οποία ξεκίνησε με την απλούστευση των συναλλαγών των πολιτών με το Δημόσιο μέσω του gov.gr και πλέον περνά στην ανάπτυξη προηγμένων υποδομών υπολογιστικής ισχύος. Στόχος είναι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης, η ενίσχυση της έρευνας και η ανάπτυξη εφαρμογών με πρακτικό αντίκτυπο στην οικονομία και την καθημερινότητα.
Μητσοτάκης: «Είμαστε στην πρώτη γραμμή της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης»
«Έχουν αλλάξει πάρα πολλά από το 2019. Το ταξίδι από την καθυστέρηση στην πρωτοπορία, και ειδικά στον τομέα της ΤΝ, παραμένει συναρπαστικό», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ανοίγοντας τη συζήτησή του με τον δημοσιογράφο Τίμο Κουρεμένο.
Όπως εξήγησε, το 2019 η προσπάθεια ξεκίνησε με μια απλή ιδέα: πώς το gov.gr θα μπορούσε να διευκολύνει την επικοινωνία των πολιτών με το κράτος. Η ψηφιακή αυτή υπηρεσία έτυχε ιδιαίτερα θετικής υποδοχής από τους πολίτες, ωστόσο η ταχεία εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης δημιούργησε την ανάγκη για το επόμενο βήμα, δηλαδή την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών ώστε η Ελλάδα να συμμετέχει ενεργά στη νέα τεχνολογική επανάσταση.
Αναφερόμενος στις δυνατότητες του υπερυπολογιστή, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι πρόκειται για ένα εργαλείο με τεράστιες δυνατότητες, οι οποίες δεν έχουν ακόμη γίνει πλήρως αντιληπτές και πρέπει να αξιοποιηθούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό.
Παράλληλα, προειδοποίησε για τους κινδύνους που συνεπάγεται η εξάρτηση από τεχνολογικές υποδομές άλλων χωρών. Όπως επισήμανε, εάν η Ελλάδα δεν επενδύσει σε τεχνολογίες αυτού του είδους, ενδέχεται να βρεθεί ευάλωτη απέναντι σε όσους θα μπορούσαν να διακόψουν την πρόσβασή της σε κρίσιμες τεχνολογικές υπηρεσίες.
Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ακόμη ότι η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει σημαντικά άλματα στην Ψηφιακή Διακυβέρνηση, καταφέρνοντας να ξεπεράσει χώρες που βρίσκονταν παραδοσιακά πιο μπροστά. Όπως ανέφερε, προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι μια χώρα με μικρότερο οικονομικό μέγεθος κατάφερε να σημειώσει τόσο μεγάλη πρόοδο.
Για μια οικονομία που εξέρχεται από μια παρατεταμένη κρίση, η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, ένα εργαλείο που μπορεί να επιτρέψει την επιτάχυνση της ανάπτυξης και την πραγματοποίηση νέων αλμάτων.
«Η Ελλάδα έχει πολλά δεδομένα, που είναι η βενζίνη για τον κινητήρα της ΤΝ, ώστε να αναπτύσσει εφαρμογές», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η χώρα βρίσκεται στην αρχή ενός συναρπαστικού ταξιδιού. Η μεγάλη πρόκληση, όπως σημείωσε, είναι να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη διευκόλυνση της καθημερινής ζωής, χωρίς να αγνοηθούν οι αρνητικές επιπτώσεις της.
Το ζητούμενο, κατέληξε, είναι η Ελλάδα να αξιοποιήσει τις υποδομές που διαθέτει, ώστε να βρεθεί μεταξύ των πρωταγωνιστών των εξελίξεων και να μη χρειάζεται να ακολουθεί τις χώρες που προηγούνται τεχνολογικά.
«Δαίδαλος»: Υπολογιστική ισχύς 85,69 petaflops
Η σημασία του εγχειρήματος αποτυπώνεται στις επιδόσεις του υπερυπολογιστή. Ο «Δαίδαλος» κατέγραψε μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops, δηλαδή περίπου 85,69 τετράκις εκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο. Η υπολογιστική του ισχύς αντιστοιχεί, σε γενικές γραμμές, στις δυνατότητες περίπου 85.000 ισχυρών επιτραπέζιων υπολογιστών.
Πρόκειται για ένα σύστημα που μπορεί να εκτελέσει μέσα σε ένα δευτερόλεπτο μαθηματικές πράξεις για τις οποίες ένας άνθρωπος θα χρειαζόταν 2,7 δισεκατομμύρια χρόνια, ενώ προσφέρει στη χώρα υπολογιστική ισχύ την οποία μέχρι σήμερα αναζητούσε στο εξωτερικό.
Για να γίνει αντιληπτή η διαφορά στην ταχύτητα, οι υπολογισμοί που ολοκληρώνει ο «Δαίδαλος» σε ένα λεπτό θα απαιτούσαν περίπου δύο μήνες από έναν συμβατικό υπολογιστή. Η υπεροχή του, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην ταχύτητα εκτέλεσης πράξεων. Ένας υπερυπολογιστής κατανέμει σύνθετα προβλήματα σε χιλιάδες υπολογιστικές μονάδες που λειτουργούν παράλληλα, επιτρέποντας την επεξεργασία τεράστιου όγκου δεδομένων και την ολοκλήρωση εργασιών που σε άλλα συστήματα θα απαιτούσαν εβδομάδες ή και μήνες.
Ο «Δαίδαλος» είναι σύστημα της Hewlett Packard Enterprise (HPE) και διαθέτει επιταχυντές NVIDIA GH200 Grace Hopper Superchip. Κάθε υπερτσίπ συνδυάζει έναν επεξεργαστή Grace με έναν επιταχυντή γραφικών Hopper, προσφέροντας υψηλές επιδόσεις τόσο σε επιστημονικούς υπολογισμούς όσο και στην εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Για την ψύξη του συστήματος χρησιμοποιείται τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης, μέσω κλειστού κυκλώματος νερού που απομακρύνει τη θερμότητα από τα τσιπ.
Παπαστεργίου: «Η Ελλάδα θωρακίζεται απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη»
Στη στρατηγική σημασία της νέας υποδομής αναφέρθηκε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, τονίζοντας ότι το κέντρο στο Λαύριο συνδυάζει ηλεκτρική ενέργεια, δεδομένα και ελληνικό ταλέντο, προκειμένου να εντάξει τη χώρα δυναμικά στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Όπως σημείωσε, μέχρι σήμερα η θωράκιση των κρατών συνδεόταν κυρίως με την ενεργειακή επάρκεια και την άμυνα. Πλέον, όμως, η ανάπτυξη υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί εξίσου κρίσιμο παράγοντα για την ασφάλεια και την αυτονομία τους.
Σύμφωνα με τον υπουργό, με τον «Δαίδαλο» η Ελλάδα γίνεται η 14η χώρα παγκοσμίως που διαθέτει αντίστοιχη υποδομή.
Ο κ. Παπαστεργίου ανακοίνωσε, επίσης, ότι το επόμενο διάστημα θα πραγματοποιηθούν δοκιμές και τεχνικές ρυθμίσεις, με στόχο να διατεθούν οι πρώτες υπηρεσίες τον Δεκέμβριο.
Οι εφαρμογές του «Δαίδαλου»: Από την Πολιτική Προστασία έως την υγεία
Η ουσιαστική αξία του υπερυπολογιστή θα κριθεί από τις εφαρμογές που θα αναπτυχθούν με τη χρήση της υπολογιστικής του ισχύος. Πρόσβαση προβλέπεται για πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες εταιρείες και δημόσιους φορείς. Δυνατότητες αξιοποίησης θα έχουν, επίσης, ευρωπαϊκοί οργανισμοί και οι χώρες που συμμετέχουν στην κοινοπραξία.
Κομβικό ρόλο στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων του αναλαμβάνει ο PHAROS, το ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο «Δαίδαλος» παρέχει την υπολογιστική ισχύ, ενώ ο PHAROS οργανώνει την αξιοποίησή της, προσφέροντας εργαλεία, δεδομένα και τεχνική υποστήριξη για την ανάπτυξη εφαρμογών.
Επικεφαλής της κοινοπραξίας είναι η ΕΔΥΤΕ, ενώ συμμετέχουν ο Δημόκριτος, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», το Υπερταμείο, το ΕΚΕΤΑ, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), το ΙΤΕ, το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) και η ΗΔΙΚΑ.
Οι τρεις βασικές προτεραιότητες είναι η υγεία, η ελληνική γλώσσα και ο πολιτισμός, καθώς και η βιώσιμη ανάπτυξη.
Πολιτική Προστασία: Προσομοιώσεις για πυρκαγιές και πλημμύρες
Στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας, ο «Δαίδαλος» μπορεί να εκτελεί ταυτόχρονα δεκάδες προσομοιώσεις για την εξέλιξη μιας πυρκαγιάς, λαμβάνοντας υπόψη διαφορετικές εντάσεις και κατευθύνσεις του ανέμου.
Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να αξιολογούν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιες περιοχές ενδέχεται να κινδυνεύσουν μέσα στις επόμενες δύο, έξι ή δώδεκα ώρες και να σχεδιάζουν αποτελεσματικότερα την κατανομή των πυροσβεστικών δυνάμεων.
Αντίστοιχες εφαρμογές μπορούν να αναπτυχθούν για την πρόβλεψη και τη διαχείριση πλημμυρών, όπως εκείνες που συνδέθηκαν με την κακοκαιρία Daniel, αλλά και για την αντιμετώπιση καυσώνων, ξηρασίας και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων. Η αυξημένη υπολογιστική ισχύς επιτρέπει τη χρήση λεπτομερέστερων μετεωρολογικών και κλιματικών μοντέλων, ενισχύοντας τις δυνατότητες πρόβλεψης και έγκαιρης προειδοποίησης.
Υγεία: Υποστήριξη της διάγνωσης και εξατομικευμένη ιατρική
Στον τομέα της υγείας, η εκπαίδευση αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης με μεγάλες συλλογές ακτινογραφιών και αξονικών τομογραφιών μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό παθολογικών ευρημάτων. Τα συστήματα αυτά θα μπορούσαν να λειτουργούν συμπληρωματικά προς το έργο των γιατρών, ως ένα επιπλέον διαγνωστικό εργαλείο, ιδιαίτερα σε περιφερειακά νοσοκομεία όπου το εξειδικευμένο προσωπικό είναι περιορισμένο.
Οι δυνατότητες δεν σταματούν στη διαγνωστική υποστήριξη. Σημαντικές προοπτικές διαμορφώνονται επίσης στην εξατομικευμένη ιατρική, στη βιοϊατρική έρευνα και στον σχεδιασμό φαρμάκων, πεδία στα οποία η επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων μπορεί να επιταχύνει την έρευνα και την ανάπτυξη νέων μεθόδων και θεραπειών.
Βιομηχανία και επιστημονική έρευνα
Στη βιομηχανία, η αξιοποίηση των λεγόμενων ψηφιακών διδύμων επιτρέπει στις επιχειρήσεις να δημιουργούν ψηφιακές αναπαραστάσεις προϊόντων και γραμμών παραγωγής, προσομοιώνοντας τη λειτουργία τους και εντοπίζοντας πιθανά προβλήματα πριν από την πραγματική κατασκευή ή εφαρμογή τους.
Παράλληλα, στη φυσική, τη χημεία και την επιστήμη των υλικών, η υψηλή υπολογιστική ισχύς μπορεί να επιταχύνει σύνθετες ερευνητικές διαδικασίες, διευρύνοντας τις δυνατότητες προσομοίωσης και ανάλυσης που απαιτούν μεγάλους υπολογιστικούς πόρους.
Ελληνική γλώσσα και πολιτισμός
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ελληνική γλώσσα και στην ανάπτυξη μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης που θα μπορούν να κατανοούν καλύτερα τις ιδιαιτερότητές της. Η επεξεργασία μεγάλων συλλογών ελληνικών κειμένων μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία γλωσσικών μοντέλων που δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από συστήματα σχεδιασμένα κυρίως για την αγγλική γλώσσα.
Οι εφαρμογές αυτές θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον ψηφιακό βοηθό του gov.gr, τις υπηρεσίες αυτόματης μετάφρασης και την ψηφιοποίηση ιστορικών αρχείων, αλλά και να υποστηρίξουν νέες υπηρεσίες στη δημόσια διοίκηση και την κυβερνοασφάλεια.
Με την έναρξη λειτουργίας του «Δαίδαλου» και την ανάπτυξη του PHAROS, η Ελλάδα επιχειρεί να περάσει από την αξιοποίηση έτοιμων τεχνολογικών λύσεων στην ενίσχυση της δικής της ερευνητικής και παραγωγικής δυνατότητας στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι η μετατροπή της νέας υποδομής σε υπηρεσίες και εφαρμογές με μετρήσιμα οφέλη για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, την επιστημονική κοινότητα και το κράτος.
