Μεγάλες διαφοροποιήσεις εμφανίζουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες στις τάσεις τιμολόγησης των επιτοκίων τους, με τις ελληνικές τράπεζες να παραμένουν στους ουραγούς στις αυξήσεις των επιτοκίων καταθέσεων, σύμφωνα έρευνα της DBRS Morningstar.
Όπως σημειώνει σε ανάλυση του ο οίκος, από τα τέλη του 2021, το βασικό επιτόκιο της ΕΕ, το Euribor 12 μηνών, μετακινήθηκε από -0,5% σε περίπου 3,75% σε μια αύξηση κατά περίπου 425 μονάδες βάσης. Η μετάβαση σε ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων μετά από πολλά χρόνια ιστορικά χαμηλών επιπέδων ήταν γρήγορη και απροσδόκητη, σημειώνει. Αυτό ωφέλησε γενικά την κερδοφορία των τραπεζών της Ε.Ε. κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια έχουν εισχωρήσει στις αποδόσεις των περιουσιακών στοιχείων των τραπεζών.
Ωστόσο, από το τέλος Απριλίου 2023, η αντίστοιχη αύξηση στα επιτόκια καταθέσεων περιορίστηκε στις τράπεζες της Ε.Ε. Τα επιτόκια καταθέσεων στην Ευρώπη αυξήθηκαν μόνο κατά 13% της μεταβολής του επιτοκίου Euribor 12 μηνών κατά μέσο όρο, από το τέλος του 2021, σύμφωνα με την έρευνα.
Την ίδια στιγμή, υπήρξαν σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα, με την Κύπρο να εμφανίζει τη χαμηλότερη μετακύλιση με μόλις 2% και να ακολουθούν Ιρλανδία με 4%, Πορτογαλία με 4% επίσης, Ισπανία με 5%, Ελλάδα με 6% και Ιταλία με 8%.
Στην κορυφή βρίσκεται η Γαλλία με 23% και ακολουθούν Αυστρία με 17% και Ολλανδία με 16%
Ταυτόχρονα, κατά τη μετάβαση σε ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων, οι περισσότερες τράπεζες είδαν τα χαρτοφυλάκια δανείων τους να ανατιμώνται με υψηλότερες αποδόσεις, σημειώνει ο οίκος. Αυτό συνδυάστηκε με συγκρατημένη αύξηση των επιτοκίων καταθέσεων, βελτιώνοντας έτσι την κερδοφορία τους.
Ωστόσο, ο οίκος σημειώνει πως υπάρχουν ορισμένοι δείκτες ότι το κόστος των καταθέσεων ενδέχεται να αυξηθεί ταχύτερα από τις προσδοκίες των τραπεζών. Ειδικότερα, οι συνθήκες ρευστότητας πρόκειται να επιδεινωθούν μετά την αποπληρωμή του μεγαλύτερου μέρους της χρηματοδότησης TLTRO της ΕΚΤ τον Ιούνιο του 2023.
Επιπλέον, ο ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών εντείνεται και οι τράπεζες της Ε.Ε. θα πιεστούν να αυξήσουν τα επιτόκια καταθέσεων προκειμένου να σταματήσουν οι εκροές καταθέσεων προς υψηλότερες αποδόσεις προϊόντα.
Παράλληλα, η DBRS Morningstar σημειώνει ότι υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που εξηγούν τον διαφορετικό ρυθμό μετακύλισης των επιτοκίων στα επιτόκια καταθέσεων πελατών μεταξύ των ευρωπαϊκών τραπεζών. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι το είδος των καταθέσεων πελατών και η δομή χρηματοδότησης των τραπεζών.
Ως αποτέλεσμα, τα τραπεζικά συστήματα με μεγάλο ποσοστό σταθερών καταθέσεων λιανικής και καταθέσεις που διατηρούνται ως απόθεμα ρευστότητας ή για κεφάλαιο κίνησης, θα τείνουν να δέχονται μικρότερη πίεση για να μετακυλίσουν την αύξηση των επιτοκίων στο κόστος των καταθέσεων.
Αυξάνεται ο ανταγωνισμός για τις καταθέσεις
Η DBRS εντοπίζει παράλληλα σημαντικούς παράγοντες που θεωρεί ότι ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση των επιτοκίων καταθέσεων σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. τα επόμενα τρίμηνα. Όπως αναφέρει, υπάρχουν ήδη στοιχεία ότι ο ανταγωνισμός για καταθέσεις αυξάνεται απότομα στην Ε.Ε. κάτι που έχει αναφέρει και η ίδια η ΕΚΤ στην πρόσφατη Επισκόπηση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Μάιος 2023).
Παράλληλα, οι πελάτες-καταθέτες αντιδρούν ήδη και μεταφέρουν τα υπόλοιπα των καταθέσεων σε προϊόντα εκτός ισολογισμού, με αυξανόμενο ρυθμό. Αυτό συμβαίνει στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. αλλά γενικά, είναι πιο οξύ σε εκείνες τις δικαιοδοσίες στις οποίες η μετακύλιση των επιτοκίων στους καταθέτες ήταν πιο περιορισμένη, όπως στην Ισπανία ή την Πορτογαλία.
Τέλος, οι συνθήκες ρευστότητας πρόκειται να επιδεινωθούν για τις τράπεζες της ΕΕ, αν και από υψηλά επίπεδα, μετά την αποπληρωμή μεγάλων υπολοίπων κεντρικών τραπεζών που σχετίζονται με τις διευκολύνσεις TLTRO III, σημαντικό μέρος των οποίων πραγματοποιείται τον Ιούνιο του 2023.
Ως αποτέλεσμα, ο οίκος θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα πιεστούν να αυξήσουν τα επιτόκια καταθέσεων τα επόμενα τρίμηνα, προκειμένου να σταματήσουν τις εκροές καταθέσεων, καθώς οι πελάτες συνεχίζουν να ζητούν προϊόντα υψηλότερης απόδοσης.
