Ισχυρές ήταν οι οικονομικές επιδόσεις της Ελλάδας το 2022, όπως επιβεβαιώνει και ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), επισημαίνοντας ότι η χώρα αντεπεξήλθε στις πιέσεις που ασκήθηκαν μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία.
Στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης που δημοσιεύτηκε, ο ESM σημειώνει ότι η απασχόληση, ο τουρισμός και κρατικά ταμεία ενισχύθηκαν σημαντικά, δημιουργώντας ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά «μαξιλάρια» ανάμεσα στις χώρες της Ευρωζώνης και στηρίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο νοικοκυριά και επιχειρήσεις εν μέσω της ενεργειακής κρίσης. Παράλληλα, επισημαίνει ο ESM, το δημόσιο χρέος υποχώρησε σημαντικά, ενώ υπενθυμίζει πως η χώρα βγήκε από την ενισχυμένη εποπτεία τον περασμένο Αύγουστο, γεγονός το οποίο και καταδεικνύει την οικονομική της πρόοδο.
Η οικονομική δραστηριότητα αυξήθηκε κατά 5,9% το 2022, επαναφέροντας την Ελλάδα στην οικονομική τροχιά της πριν από την πανδημία. Η οικονομία επωφελήθηκε από μια ισχυρή αγορά εργασίας, την επιστροφή της τουριστικής δραστηριότητας στα προ πανδημίας επίπεδα και την ώθηση που δημιουργήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το πρωτογενές ισοζύγιο εκτινάχθηκε στο 0,1% του ΑΕΠ, σημειώνοντας σημαντική βελτίωση από το -4,7% του ΑΕΠ του 2021. Τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν με ρυθμό ρεκόρ, δίνοντας περιθώριο στην κυβέρνηση να παρέχει εκτεταμένη οικονομική στήριξη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Με τη σειρά της, αυτή η στήριξη θωράκισε την οικονομία από τον υψηλό πληθωρισμό.
Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη και ο πληθωρισμός οδήγησαν σε πτώση της αναλογίας χρέους-ΑΕΠ κατά 23 ποσοστιαίες μονάδες στο 171% του ΑΕΠ. Όπως επισημαίνει ο ESM, πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια μείωση που έχει καταγραφεί ποτέ στην ιστορία της Ευρωζώνης. Ωστόσο, επισημαίνει, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε περαιτέρω, έχοντας ήδη ξεκινήσει από χαμηλό επίπεδο.
Ομόλογα
Δεδομένων των επιτοκιακών αυξήσεων από την ΕΚΤ, υπήρξε σύσφιγξη στις πιστωτικές συνθήκες, με αποτέλεσμα τα spread των ελληνικών ομολόγων να εκτινάσσονται στις 230 μονάδες βάσης κατά μέσον όρο, σε υπερδιπλάσιο επίπεδο από το 2021. Ωστόσο, οι επενδυτές ενθαρρύνθηκαν από τη δέσμευση της ΕΚΤ να αντιμετωπίσει τις δυναμικές της αγοράς που απειλούν τη διάχυση της νομισματικής πολιτικής στην Ευρωζώνη. Παράλληλα, όπως προσθέτει ο ESM, τα πραγματικά επιτόκια αποπληρωμής του ελληνικού χρέους δεν ευμετάβλητα χάρη στις μακροπρόθεσμες λήξεις και στα χαμηλά σταθερά επιτόκια, ενώ και τα αποθεματικά της χώρας παρέμειναν σταθερά.
Τράπεζες
Οι δείκτες φερεγγυότητας των τραπεζών παρέμειναν σε ικανοποιητικά επίπεδα, σημειώνει ο ESM. Μέσω κρατικών προγραμμάτων και της ισχυρής επενδυτικής ζήτησης, οι τράπεζες μείωσαν τα κόκκινα δάνεια στο 8,7%. Ωστόσο, ο δείκτης ΜΕΑ των ελληνικών τραπεζών εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ πάνω από το μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ παράλληλα τα περισσότερα κόκκινα δάνεια βρίσκονται τώρα εκτός των τραπεζικών ισολογισμών και εξακολουθούν να είναι μη αναδιαρθρωμένα. Έτσι, ο ESM υπογραμμίζει την ανάγκη εφαρμογής μιας αποτελεσματικότερης πολιτικής του πλαισίου αφερεγγυότητας.
Σε ό,τι αφορά τη δανειοδοτική δραστηριότητα των τραπεζών, ο ESM εκτιμά πως ήταν επιφυλακτική, με την πίστωση του ιδιωτικού τομέα να αυξάνεται κατά 5%, ιδίως χάρη στα δάνεια προς μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες.
Οι προοπτικές για το 2023
Σε μεγαλύτερο ορίζοντα, η Ελλάδα αντιμετωπίζει προκλήσεις για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και την ικανότητα αποπληρωμής του, που πηγάζουν από το υψηλό ακόμη επίπεδο δημόσιου και εξωτερικού χρέους, τα μεγάλα και διευρυνόμενα εξωτερικά ελλείμματα, την αδύναμη αύξηση της παραγωγικότητας και τις ευπάθειες του τραπεζικού τομέα. Για να μετριάσει αυτές τις προκλήσεις, η Ελλάδα είναι σταθερά προσηλωμένη στη δημοσιονομική σύνεση και την αυστηρή εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.
Σύμφωνα με τον ESM, η ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,2% το 2023 και ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει υψηλά, στο 4,5%. Η Ελλάδα έχει όμως το περιθώριο να εκπληρώσει όλες της τις υποχρεώσεις προς τον ESM και τον EFSF τους επόμενους 12 μήνες, διατηρώντας επαρκή αποθεματικά.
Υπενθυμίζοντας ότι οι αξιολογήσεις της Ελλάδας από διεθνείς οίκους έχουν βελτιωθεί, ο ESM σημειώνει τέλος πως σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο αναμένει χαμηλό ρίσκο στην αγορά.
