Σχέδιο πέντε σημείων για την πρόληψη, την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση αιφνίδιων και μαζικών παράνομων αφίξεων, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ασφάλειας των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, οι παράνομες διελεύσεις των εξωτερικών συνόρων βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2021, ωστόσο τα πρόσφατα γεγονότα, από τα ανατολικά σύνορα της ΕΕ έως τις ακτές της Μεσογείου, καταδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση των ευρωπαϊκών εργαλείων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην κρίση του φετινού καλοκαιριού στη Θέουτα, η οποία, σύμφωνα με την Επιτροπή, ανέδειξε πόσο γρήγορα μπορούν να δημιουργηθούν ξαφνικές, μαζικές αφίξεις στα εξωτερικά σύνορα και να οδηγήσουν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Το σχέδιο βασίζεται σε πέντε βασικούς άξονες: ενίσχυση της συνεργασίας με χώρες εταίρους για την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης, ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, βελτίωση της παρακολούθησης και της έγκαιρης προειδοποίησης, εξάρθρωση των δικτύων διακίνησης μεταναστών και εμπορίας ανθρώπων και ενίσχυση των επιστροφών. Στο πλαίσιο της συνεργασίας με τρίτες χώρες, η Επιτροπή προτείνει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της παρακολούθησης, της έγκαιρης προειδοποίησης και της ανταλλαγής πληροφοριών, καθώς και στενότερη συνεργασία μεταξύ Frontex, Europol και Eurojust. Προβλέπεται επίσης η ανάπτυξη κέντρων συντονισμού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) με χώρες εταίρους.
Σε ό,τι αφορά τα εξωτερικά σύνορα, η Επιτροπή προαναγγέλλει νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ιδίως για σενάρια στα οποία χρησιμοποιούνται μαζικές μετακινήσεις ως εργαλείο πίεσης. Παράλληλα, προτείνει την ενίσχυση της εντολής του Frontex, μεταξύ άλλων με ενισχυμένο μόνιμο σώμα για την άμεση ανάπτυξη προσωπικού και εξοπλισμού, ισχυρότερο ρόλο στις επιστροφές και ενισχυμένη ικανότητα παρακολούθησης των εξωτερικών συνόρων και των προσυνοριακών περιοχών.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης την ενίσχυση της δυνατότητας του Frontex να παρακολουθεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με στόχο την καλύτερη επίγνωση της κατάστασης και την επιχειρησιακή στήριξη της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων. Παράλληλα, τα κράτη μέλη καλούνται να παρέχουν έγκαιρες πληροφορίες στο EUROSUR και να αναφέρουν άμεσα εξελίξεις που επηρεάζουν τα εξωτερικά σύνορα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και της εσφαλμένης πληροφόρησης, με την Επιτροπή να προτείνει νέα ψηφιακά πρωτόκολλα συνεργασίας με πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης, καθώς και νέες ψηφιακές εταιρικές σχέσεις με χώρες εταίρους για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση διαδικτυακού περιεχομένου που τροφοδοτεί την παράτυπη μετανάστευση.
Για την εξάρθρωση των δικτύων διακίνησης, η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο να εγκρίνει ταχέως το προτεινόμενο καθεστώς κυρώσεων κατά των διακινητών, ενώ ζητά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να συμφωνήσει επειγόντως επί της διαπραγματευτικής του θέσης για την αναθεωρημένη οδηγία για τη διευκόλυνση της παράνομης εισόδου και διαμονής. Παράλληλα, προβλέπεται ενισχυμένη συνεργασία με διαδικτυακές πλατφόρμες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και παρόχους ψηφιακών πληρωμών για τον εντοπισμό παράνομων χρηματοοικονομικών ροών.
Ο πέμπτος άξονας αφορά την ενίσχυση των επιστροφών, μέσω στενότερης συνεργασίας με τρίτες χώρες στον τομέα της επανεισδοχής, ενίσχυσης του ρόλου του Frontex και ευρύτερης αξιοποίησης της στήριξης του Οργανισμού για επιστροφή, επανεισδοχή και επανένταξη. Η Επιτροπή προτείνει επίσης την ψηφιοποίηση των διαδικασιών, με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας των επιστροφών και τη μείωση του διοικητικού φόρτου.
«Η καλή πολιτική δεν μένει ποτέ στάσιμη. Με βάση την πενταετή στρατηγική μας για τη μετανάστευση, κάνουμε τα επόμενα βήματα. Θα ενισχύσουμε τα θεμέλιά μας για ισχυρά εξωτερικά σύνορα, αποτελεσματική μεταναστευτική διπλωματία, σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο και αξιόπιστες επιστροφές, ενισχύοντας τον Frontex, προτείνοντας ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και εμβαθύνοντας τις εταιρικές μας σχέσεις με τις χώρες καταγωγής και διέλευσης. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα σταθερό, δίκαιο και προσαρμόσιμο σύστημα», δήλωσε ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ. Το σχέδιο πέντε σημείων θα παρουσιαστεί στα κράτη μέλη στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, που θα πραγματοποιηθεί την 1η και 2α Οκτωβρίου. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση των προκλήσεων απαιτεί συντονισμένη δράση από τα κράτη μέλη, τους οργανισμούς στον τομέα Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων και την ίδια την Επιτροπή.
