Η Ουάσιγκτον σφίγγει τον οικονομικό κλοιό γύρω από την Τεχεράνη, εγκαινιάζοντας μια εκστρατεία που φιλοδοξεί να αποκόψει το Ιράν από τις βασικές πηγές χρηματοδότησης και τα διεθνή δίκτυα μέσω των οποίων εξακολουθεί να διοχετεύει πετρέλαιο, κεφάλαια και τεχνολογία. Το μήνυμα των ΗΠΑ δεν απευθύνεται πλέον μόνο στο ιρανικό καθεστώς: αφορά κυβερνήσεις, τράπεζες, εταιρείες και μεσάζοντες σε ολόκληρο τον κόσμο, οι οποίοι καλούνται να περιορίσουν τις συναλλαγές τους με την Τεχεράνη, διαφορετικά κινδυνεύουν να βρεθούν και οι ίδιοι αντιμέτωποι με αμερικανικές κυρώσεις.
Λίγο πριν από τις δηλώσεις του Σκοτ Μπέσεντ, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών παρουσίασε το πλαίσιο των νέων μέτρων κατά του Ιράν, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο των δραστηριοτήτων που τίθενται στο στόχαστρο.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι κυρώσεις αφορούν οντότητες που συνδέονται με τα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα της Τεχεράνης, δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο, καθώς και δίκτυα που σχετίζονται με το ιρανικό πετρέλαιο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ένα πλέγμα εταιρειών-μεσιτών που φέρονται να υποστηρίζουν πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», μέσω του οποίου το Ιράν επιχειρεί να παρακάμπτει τους διεθνείς περιορισμούς στις εξαγωγές του. Οι εταιρείες αυτές δραστηριοποιούνται, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Χονγκ Κονγκ, την Κίνα, τη Σιγκαπούρη, την Ελβετία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έθεσε παράλληλα στο μικροσκόπιο τους τομείς των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, της τεχνολογίας, του χρυσού, της αεροπορίας και της ναυτιλίας, προειδοποιώντας ότι δραστηριότητες στους συγκεκριμένους κλάδους μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο δευτερογενών κυρώσεων.
Επιπλέον, ανέστειλε γενικές άδειες που επέτρεπαν μέχρι σήμερα την πραγματοποίηση ορισμένων εμβασμάτων προς το Ιράν, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τις διόδους μέσω των οποίων μπορούν να διοχετεύονται κεφάλαια στη χώρα.
«Να κόψουμε κάθε οικονομική σανίδα σωτηρίας»
Ο Μπέσεντ περιέγραψε τη νέα στρατηγική ως μια ευρείας κλίμακας «οικονομική επίθεση» εναντίον των χρηματοοικονομικών διασυνδέσεων του Ιράν σε ολόκληρο τον κόσμο.
«Στόχος μας είναι να κόψουμε κάθε οικονομική σανίδα σωτηρίας που συντηρεί αυτό το τυραννικό καθεστώς, έως ότου η Τεχεράνη μείνει μόνη», δήλωσε.
Όπως ανέφερε, στο πλαίσιο του αμερικανικού σχεδίου με την ονομασία Operation Economic Outcast, το υπουργείο Οικονομικών έχει ήδη χαρτογραφήσει τους βασικούς κρίκους του μηχανισμού που χρησιμοποιεί το Ιράν για να παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Κατά τον Μπέσεντ, οι αμερικανικές υπηρεσίες έχουν εντοπίσει «κάθε κόμβο, κάθε διαμεσολαβητή και κάθε δίκτυο» που έχει αξιοποιήσει η Τεχεράνη για τη λαθραία διακίνηση πετρελαίου και την αποφυγή των περιοριστικών μέτρων.
Η επόμενη φάση είναι η άσκηση άμεσης πίεσης στις χώρες όπου εξακολουθούν να λειτουργούν αυτά τα δίκτυα.
«Το χρονόμετρο άρχισε να μετρά»
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών αποκάλυψε ότι για κάθε χώρα έχει καθοριστεί συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο προκειμένου να τερματίσει τις δραστηριότητες που έχουν εντοπιστεί από τις αμερικανικές αρχές.
Ομάδες από τα υπουργεία Οικονομικών και Εξωτερικών, καθώς και από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, βρίσκονται ήδη σε επαφές με ομολόγους τους διεθνώς, μεταφέροντας τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον και ζητώντας συγκεκριμένες ενέργειες.
«Το χρονόμετρο μόλις άρχισε να μετρά», προειδοποίησε χαρακτηριστικά ο Μπέσεντ.
Στην εκστρατεία πίεσης συμμετέχει προσωπικά και ο Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών, ο Αμερικανός πρόεδρος πραγματοποιεί τηλεφωνικές επικοινωνίες με ηγέτες άλλων χωρών, υποβάλλοντας συγκεκριμένα αιτήματα για διακοπή ή περιορισμό των συναλλαγών τους με την Τεχεράνη.
Ο Μπέσεντ υποστήριξε ότι οι πρώτες κινήσεις έχουν ήδη αποφέρει αποτελέσματα από το Σαββατοκύριακο, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει ποιες χώρες ή εταιρείες ανταποκρίθηκαν στις αμερικανικές πιέσεις και τι ακριβώς άλλαξε στις σχέσεις τους με το Ιράν.
Το δίλημμα που θέτει η Ουάσιγκτον είναι σαφές. «Όσοι σταθούν στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών θα αποκομίσουν τα οφέλη της συνεργασίας μας. Όσοι επιλέξουν να συνδέσουν την τύχη τους με το ιρανικό καθεστώς θα πρέπει να αναμένουν ότι θα μοιραστούν την απομόνωση ενός καθεστώτος που φθίνει», ανέφερε ο Μπέσεντ.
Ένα από τα δυσκολότερα σημεία της αμερικανικής στρατηγικής αφορά την Κίνα, η οποία εδώ και χρόνια αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου.
Ερωτηθείς γιατί κινεζικές τράπεζες δεν περιλαμβάνονταν μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που κατονομάστηκαν στο πλαίσιο των νέων μέτρων, ο Μπέσεντ απέφυγε να προαναγγείλει συγκεκριμένες κυρώσεις, ξεκαθάρισε όμως ότι καμία χώρα και κανένας οργανισμός δεν βρίσκεται εκτός της εμβέλειας των αμερικανικών μέτρων.
Όπως εξήγησε, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι σε αυτή τη φάση η αποτελεσματικότερη προσέγγιση είναι η «διακριτική διπλωματία». Οι ΗΠΑ, πρόσθεσε, βρίσκονται σε επαφή με όλες τις εμπλεκόμενες χώρες, καθιστώντας σαφές τι περιμένουν από καθεμία. «Εμείς γνωρίζουμε ποιοι είναι. Και εκείνοι γνωρίζουν ποιοι είναι», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Μπέσεντ έχει ήδη καλέσει το Πεκίνο να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ στο ζήτημα του Ιράν. Η Κίνα παραμένει ο σημαντικότερος αγοραστής ιρανικού αργού, αν και ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, ο οποίος επανήλθε σε ισχύ στα μέσα Ιουλίου, έχει ήδη περιορίσει τις ροές ιρανικού πετρελαίου προς την κινεζική αγορά.
Η περίπτωση της Κίνας, ωστόσο, δημιουργεί ένα πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό δίλημμα για την Ουάσιγκτον. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στο ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων σε μεγάλες κινεζικές τράπεζες, καθώς φοβούνται πιθανά αντίποινα από το Πεκίνο.
Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς αναμένονται τον επόμενο μήνα συνομιλίες μεταξύ του Τραμπ και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στην αμερικανική πλευρά το ενδεχόμενο η Κίνα να απαντήσει με περιορισμούς στις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών και πρώτων υλών, τομέας στον οποίο το Πεκίνο διαθέτει σημαντική επιρροή στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Αμερικανικά τελεσίγραφα χωρίς δημόσιες προθεσμίες
Ο Μπέσεντ επιβεβαίωσε ακόμη ότι ο Τραμπ έχει ήδη επικοινωνήσει προσωπικά με ξένους ηγέτες ζητώντας τους να διακόψουν τις συναλλαγές και άλλες οικονομικές επαφές με το Ιράν. Απέφυγε, ωστόσο, να αποκαλύψει ποιες κυβερνήσεις έχουν δεχθεί τις συγκεκριμένες κλήσεις.
«Δεν πρόκειται να αναφέρουμε ονόματα», περιορίστηκε να δηλώσει.
Μετά τις επικοινωνίες του Αμερικανού προέδρου, τα υπουργεία Εξωτερικών και Οικονομικών αναλαμβάνουν, σύμφωνα με τον Μπέσεντ, να εξειδικεύσουν τις απαιτήσεις προς κάθε κυβέρνηση και κάθε εμπλεκόμενη οντότητα, γνωστοποιώντας τόσο τις ενέργειες που περιμένουν οι ΗΠΑ όσο και το χρονικό περιθώριο μέσα στο οποίο πρέπει να υλοποιηθούν.
Παρότι η Ουάσιγκτον δεν δημοσιοποιεί τις συγκεκριμένες προθεσμίες, ο Μπέσεντ προειδοποίησε ότι όσοι δεν κινηθούν εγκαίρως θα βρεθούν αντιμέτωποι με τις συνέπειες των επιλογών τους.
«Δεν πρόκειται να ορίσω δημόσια χρονοδιαγράμματα. Όμως η υπομονή μας δεν είναι απεριόριστη», τόνισε.
