Οι πυρκαγιές στο τμήμα του τροπικού δάσους του Αμαζονίου που βρίσκεται στην επικράτεια της Βραζιλίας υποχώρησαν το 2025 σε ιστορικό χαμηλό, ενώ είχαν φτάσει στο ζενίθ τους την αμέσως προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με δεδομένα που δημοσιοποιούνται σήμερα από το δίκτυο παρακολούθησης του περιβάλλοντος MapBiomas. Το αποτέλεσμα αυτό άνευ προηγουμένου αφότου άρχισαν να τηρούνται συστηματικά δεδομένα για το ζήτημα το 1985 χαρακτηρίζεται καλό νέο για τον κεντροαριστερό πρόεδρο Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα, τρεις μήνες πριν από τις εκλογές στις οποίες θα διεκδικήσει την επανεκλογή του. Το μεγαλύτερο τροπικό δάσος στον κόσμο βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση το 2024, όταν είχαν γίνει στάχτη 158 εκατομμύρια στρέμματα. Ιστορική ξηρασία είχε ευνοήσει την τρομακτική εξάπλωση των πυρκαγιών, οι οποίες στη μεγάλη πλειονότητά τους οφείλονταν σε ανθρώπινες δραστηριότητες. Η ετήσια έκθεση του MapBiomas, βασισμένη στην ανάλυση δορυφορικών εικόνων, δείχνει ότι η κατάσταση αντιστράφηκε την περασμένη χρονιά. Πυρκαγιές προκάλεσαν την καταστροφή κάπου 31 εκατομμυρίων στρεμμάτων στον Αμαζόνιο.
Σε εθνική κλίμακα, ο απολογισμός θεωρείται επίσης συγκριτικά θετική· η επιφάνεια των εκτάσεων που κάηκαν το 2025 υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2018 (127 εκατ. στρέμματα). Η προστασία του τροπικού δάσους του Αμαζονίου είναι εκ των ων ουκ άνευ στον αγώνα εναντίον της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η βλάστηση απορροφά μεγάλο μέρος των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την υπερθέρμανση του πλανήτη. Η πτώση του αριθμού των πυρκαγιών ήταν «εξαίρεση του κανόνα» την περασμένη χρονιά, σχολίασε η γεωγράφος Άνε Αλενκάχ, συντονίστρια της έκθεσης του MapBiomas, δικτύου στο οποίο συμμετέχουν πανεπιστήμια, μη κυβερνητικές οργανώσεις και εταιρείες τεχνολογίας. Σύμφωνα με την ειδικό, η μετατόπιση της περιόδου των βροχών το 2025 σε σύγκριση με το 2024 απέτρεψε το να δημιουργηθεί την περασμένη χρονιά «ιδεατό παράθυρο για τις πυρκαγιές σε κάποιες τοποθεσίες» όπου αγρότες και κτηνοτρόφοι καθαρίζουν τα χωράφια τους ή βοσκότοπους βάζοντας φωτιές. Στην καύση χωρίς άδεια ή χωρίς επαρκή έλεγχο προστίθενται επίσης παράνομες πρακτικές όπως η χρήση φωτιάς για να αποψιλωθούν τομείς όπου γίνεται παράνομη εκμετάλλευσης κοιτασμάτων πολύτιμων μετάλλων.
Η δραστική μείωση των πυρκαγιών το 2025 συνδέεται επίσης με τη μείωση της αποψίλωσης των δασών, μετά την επιστροφή του κεντροαριστερού προέδρου Λούλα στην εξουσία το 2023. Οι αποψιλωμένες ζώνες θεωρείται πως είναι επιρρεπείς στην εξάπλωση πυρκαγιών. Η κ. Αλενκάχ σημείωσε επίσης ότι υπήρχε ο «ψυχολογικός παράγοντας» σε κοινότητες που επλήγησαν από ανεξέλεγκτες πυρκαγιές το 2024 και λόγω του φόβου πως θα ζούσαν παρόμοιες καταστάσεις φρόντισαν να «ελεγχθούν» οι φωτιές.
Το Ελ Νίνιο προκαλεί «ανησυχία»
Η μείωση των πυρκαγιών είχε αποτέλεσμα η Βραζιλία να καταγράψει «ιστορικό χαμηλό καμένης επιφάνειας», σημειώνεται στην έκθεση. Ωστόσο στο κεντρικό τμήμα της χώρας το Σεχάντου, το δεύτερο μεγαλύτερο οικοσύστημα της χώρας μετά τον Αμαζόνιο, η σαβάνα με την πλουσιότερη βιοποικιλότητα στον κόσμο, «συνέχισε να καίγεται» με ρυθμό παρόμοιο με εκείνον του 2024, επισήμανε η κ. Αλενκάχ. Η ειδικός προειδοποίησε ακόμη πως «πρέπει να ανησυχούμε» για το ενδεχόμενο να εκδηλωθεί «σούπερ Ελ Νίνιο» φέτος. Το φυσικό φαινόμενο αυτό μπορεί να έχει αποτέλεσμα «παράταση της ξηρής περιόδου», κατά συνέπεια «μεγαλύτερη πιθανότητα δασικών πυρκαγιών». Η αποψίλωση του δάσους του Αμαζονίου το πρώτο εξάμηνο του 2026 υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο σε μια δεκαετία, σύμφωνα με επίσημα δεδομένα.
Ο Λούλα, που έχει υποσχεθεί να εξαλείψει την παράνομη αποψίλωση των δασών ως το 2030, ήθελε καλό απολογισμό ως προς την προστασία του περιβάλλοντος καθώς ετοιμάζεται να διεκδικήσει τον Οκτώβριο τέταρτη θητεία στην προεδρία, τη δεύτερη συνεχόμενη. Επικρίνεται ωστόσο από υπερασπιστές του περιβάλλοντος επειδή υποστηρίζει μεγάλο έργο εξερεύνησης για τον εντοπισμό κοιτασμάτων πετρελαίου ανοικτά του Αμαζονίου.
