Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει την άμυνά της απέναντι στις αυξανόμενες απειλές κατά των κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών, διαθέτοντας συνολικά 45,8 εκατ. ευρώ για την προστασία και την ανθεκτικότητα των υποθαλάσσιων καλωδίων επικοινωνιών και ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τη χρηματοδότηση των δύο πρώτων Περιφερειακών Κόμβων Καλωδίων (Regional Cable Hubs) στη Βαλτική και τη Μεσόγειο, ενώ ταυτόχρονα προκήρυξε νέο πρόγραμμα ύψους 40 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση των δυνατοτήτων επισκευής καλωδίων σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Στο επίκεντρο της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής βρίσκεται η δημιουργία ενός δικτύου περιφερειακών κέντρων που θα επιτρέπουν την παρακολούθηση, τον εντοπισμό και την άμεση αντιμετώπιση περιστατικών που αφορούν κρίσιμες θαλάσσιες υποδομές. Η συνολική χρηματοδότηση για τους δύο πρώτους κόμβους ανέρχεται σε 5,8 εκατ. ευρώ.
Ο κόμβος της Βαλτικής Θάλασσας λαμβάνει χρηματοδότηση 2,5 εκατ. ευρώ και θα λειτουργήσει υπό τον συντονισμό της Φινλανδίας, με τη συμμετοχή της Δανίας, της Γερμανίας, της Εσθονίας, της Λετονίας και της Σουηδίας. Στόχος του είναι η ενίσχυση των εθνικών και διασυνοριακών μηχανισμών επιτήρησης, η αναβάθμιση της ανταλλαγής πληροφοριών και η βελτίωση της δυνατότητας πρόληψης και ανίχνευσης απειλών σε μία από τις πιο ευαίσθητες γεωπολιτικά θαλάσσιες περιοχές της Ευρώπης.
Ακόμη μεγαλύτερη χρηματοδότηση, ύψους 3,3 εκατ. ευρώ, εξασφαλίζει ο κόμβος της Μεσογείου, στον οποίο συμμετέχει και η Ελλάδα. Τον συντονισμό αναλαμβάνει η Ιταλία, ενώ στο σχήμα συμμετέχουν επίσης η Κύπρος και η Μάλτα. Ο μεσογειακός κόμβος θα αναπτύξει κοινές διαδικασίες λήψης αποφάσεων και μια ομοσπονδιακή τεχνολογική πλατφόρμα που θα επιτρέπει σχεδόν σε πραγματικό χρόνο την ανταλλαγή πληροφοριών, την ανίχνευση ανωμαλιών και τον συντονισμό των ενεργειών αντιμετώπισης περιστατικών μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Η συμμετοχή της Ελλάδας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε κομβικό πέρασμα για διεθνείς τηλεπικοινωνιακές και ενεργειακές συνδέσεις. Η περιοχή φιλοξενεί κρίσιμες υποδομές που διασυνδέουν την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Ασία, καθιστώντας την ασφάλεια των υποθαλάσσιων δικτύων ζήτημα στρατηγικής σημασίας.
Η πρωτοβουλία αποτελεί βασικό πυλώνα του Σχεδίου Δράσης της Ε.Ε. για την Ασφάλεια των Καλωδίων, το οποίο υιοθετήθηκε το 2025 μετά από μια σειρά περιστατικών που ανέδειξαν την ευαλωτότητα των υποθαλάσσιων υποδομών σε γεωπολιτικές εντάσεις, δολιοφθορές και υβριδικές απειλές.
Νέα προκήρυξη 40 εκατ.ευρώ
Παράλληλα με τη δημιουργία των κόμβων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποιεί νέο χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 40 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη δυνατοτήτων ταχείας επισκευής υποθαλάσσιων καλωδίων. Η πρωτοβουλία χρηματοδοτείται μέσω του προγράμματος Connecting Europe Facility (CEF Digital) και στοχεύει στην άμεση αποκατάσταση ζημιών σε περιπτώσεις σοβαρών διακοπών ή καταστροφών.
Η νέα πρόσκληση αφορά κυρίως τη Μεσόγειο, τον Ατλαντικό και άλλες θαλάσσιες λεκάνες και προβλέπει τη δημιουργία ειδικών αρθρωτών συστημάτων επισκευής, τα οποία θα μπορούν να εγκαθίστανται γρήγορα σε υφιστάμενα πλοία επισκευών, κατόπιν αιτήματος των νέων περιφερειακών κόμβων ή άλλων αρμόδιων αρχών.
Η πρωτοβουλία έρχεται ως συνέχεια πιλοτικού προγράμματος 20 εκατ. ευρώ που δρομολογήθηκε την άνοιξη του 2026 για την ενίσχυση των δυνατοτήτων επισκευής καλωδίων στη Βαλτική Θάλασσα.
Σύμφωνα με την Εκτελεστική Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Henna Virkkunen, οι νέες πρωτοβουλίες σηματοδοτούν ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων απέναντι στις σύγχρονες απειλές. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη επενδύει στην ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και την τεχνολογική της κυριαρχία, ενισχύοντας την ικανότητά της να εντοπίζει κινδύνους, να αντιδρά ταχύτερα και να συντονίζει αποτελεσματικότερα τις ενέργειές της.
Η επόμενη φάση του σχεδίου προβλέπει νέα πρόσκληση το φθινόπωρο του 2026 για τη δημιουργία πρόσθετων περιφερειακών κόμβων σε θαλάσσιες περιοχές που δεν καλύπτονται ακόμη ή για τη συμμετοχή επιπλέον κρατών-μελών στα δύο υφιστάμενα σχήματα.
