Ο χανταϊός «δεν είναι μια νέα Covid», υπογραμμίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Αν και η κρίση στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, το οποίο σήμερα θα αποπλεύσει για την Ολλανδία, προκάλεσε ζωηρές ανησυχίες, αναζωπυρώνοντας αναμνήσεις από την πανδημία του κορονοϊού του 2020, υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ των δύο ασθενειών, σύμφωνα με τους ειδικούς. Ποιες είναι αυτές;
Προέλευση
Η Covid-19 είναι μια μολυσματική, ιογενής νόσος που προκαλείται από τον κορονοϊό Sars-CoV-2, ο οποίος εμφανίστηκε στην Κίνα στα τέλη του 2019. Μεταδόθηκε από ζώα στο άνθρωπο, στην αγορά της Ουχάν ή μήπως προήλθε από ένα επιστημονικό εργαστήριο της πόλης, από έναν μεταλλαγμένο ιό στον οποίο γίνονταν πειράματα; Έχουν διατυπωθεί και οι δύο υποθέσεις, όμως οι περισσότεροι επιστήμονες υποστηρίζουν την πρώτη.
Ο ιός αυτός απομονώθηκε στις αρχές Ιανουαρίου 2020 και στις 11 Μαρτίου 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε ότι η επιδημία της Covid-19 χαρακτηριζόταν πλέον «πανδημία». Οι νεκροί ήταν εκατομμύρια (έως και 20, σύμφωνα με τον ΠΟΥ) και η πανδημία προκάλεσε αλλεπάλληλα σοκ στην παγκόσμια οικονομία.
Ο χανταϊός, το όνομα του οποίου προέρχεται από τον κορεατικό ποταμό Χαντάν, αφού εκεί καταγράφηκε η πρώτη επιδημία, κατά τον Πόλεμο της Κορέας (1950-53), είναι ένας ιός που υπάρχει σε όλες τις ηπείρους, ιδίως όμως στην Ασία και την Ευρώπη. Οι επιστήμονες παρακολουθούν τις ζώνες όπου είναι ενδημικός.
Μετάδοση και συμπτώματα
Οι χανταϊοί μεταδίδονται στον άνθρωπο κυρίως από τα ούρα, τα κόπρανα και το σάλιο μολυσμένων τρωκτικών. Ο κυριότερος τρόπος μετάδοσης είναι η εισπνοή μολυσμένης σκόνης των περιττωμάτων.
Το μοναδικό από τα 30 στελέχη του χανταϊού που είναι γνωστό ότι μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι αυτό των Άνδεων, το οποίο εντοπίστηκε στους ασθενείς επιβάτες του κρουαζιερόπλοιου. Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από μία μέχρι και έξι εβδομάδες. Αντιθέτως, στην Covid-19 τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται κατά μέσο όρο 7-10 ημέρες μετά τη μόλυνση.
Αν και η μετάδοση του χανταϊού των Άνδεων από άνθρωπο σε άνθρωπο γίνεται μέσω της αναπνευστικής οδού, απαιτούνται ιδιαίτερες συνθήκες για να προσβληθεί κάποιος: στενή επαφή, συγχρωτισμός ή ευπάθεια του προσώπου που θα εκτεθεί σε αυτόν, εξήγησε η Βιρζινί Σοβάζ του Ινστιτούτου Παστέρ, η υπεύθυνη του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς για τους χανταϊούς στη Γαλλία.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Παστέρ, «η περίοδος μετάδοσης με τον υψηλότερο κίνδυνο» για τον χανταϊό είναι αυτή πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Οι πλέον εκτεθειμένοι είναι οι άνθρωποι που έρχονται σε πολύ στενή επαφή με τον ασθενή (π.χ. με σεξουαλική επαφή) ή βρίσκονται μαζί του σε κλειστούς χώρους (υπνοδωμάτιο, αυτοκίνητο).
Οι χανταϊοί της αμερικανικής ηπείρου μπορεί να προκαλέσουν αναπνευστική και καρδιακή δυσχέρεια, καθώς και αιμορραγικούς πυρετούς αλλά ο Covid-19 είναι αποκλειστικά μια αναπνευστική νόσος που μπορεί να προκαλέσει πυρετό, βήχα, δύσπνοια, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, κόπωση, διάρροια, απώλεια όσφρησης και γεύσης.
Υψηλότερη θνησιμότητα, μικρότερος κίνδυνος πανδημίας
Ένας ιός που θα σκότωνε «το 50% του πληθυσμού, θα αποδεκάτιζε πολύ γρήγορα τον κόσμο, κάτι όμως που θα του στερούσε τη δυνατότητα να διαδοθεί», είπε ο Ραούλ Γκονσάλες Ίτιγκ, βιολόγος στην Εθνική Υπηρεσία Επιστημονικών Ερευνών της Αργεντινής, χώρας που κατέγραψε 11 νεκρούς από χανταϊό μεταξύ 2018-19. Η θνησιμότητα του χανταϊού των Άνδεων πλησιάζει το 40% και «ο θάνατος επέρχεται γρήγορα», εξήγησε, υπογραμμίζοντας ότι «η απομόνωση των ασθενών χωρίς καθυστέρηση διακόπτει την αλυσίδα μετάδοσης».
«Όλα συμβαίνουν πιο γρήγορα: ένας και μόνο άνθρωπος τον μεταδίδει, δέκα μολύνονται και, χωρίς την κατάλληλη θεραπεία, πεθαίνουν Για αυτό ο κίνδυνος πανδημίας χανταϊού είναι πολύ μικρότερος», συνόψισε. Αντιθέτως, ο Covid-19 μόλυνε χιλιάδες ανθρώπους πριν αρχίσουν να συσσωρεύονται οι θάνατοι.
Θεραπείες, εμβόλια
Δεν υπάρχει καμία συγκεκριμένη θεραπεία, ούτε εμβόλιο για τον χανταϊό, είπε ο λοιμωξιολόγος Βενσάν Ρονέν στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Όμως «όσο γρηγορότερα διαπιστωθεί η ασθένεια, τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση» για τους πάσχοντες, εξήγησε η Σοβάζ. Εάν κάποιος εμφανίσει σοβαρά πνευμονολογικά συμπτώματα, είναι αναγκαίο να λάβει αναπνευστική βοήθεια, για παράδειγμα να διασωληνωθεί. Εάν έχει νεφρική ανεπάρκεια, μπορεί να χρειαστεί αιμοκάθαρση.
Στον Covid-19, η θεραπεία συνίσταται στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων (π.χ. με παρακεταμόλη) αλλά σε ορισμένα ευπαθή άτομα ίσως χρειαστεί να χορηγηθούν αντιιικά.
Όσον αφορά τα εμβόλια, έχουν γίνει δοκιμές για ορισμένα στελέχη του χανταϊού αλλά δεν έχει αποδειχθεί ακόμη η αποτελεσματικότητά τους για όλους τους τύπους, είπε ο Ρονέν.
Για την Covid-19 αναπτύχθηκαν εμβόλια σε χρόνο-ρεκόρ, μεσούσης της πανδημίας. Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους έχουν έκτοτε καταγραφεί, με βάση τα δισεκατομμύρια εμβολιασμούς που έγιναν σε όλον τον κόσμο.
