Ο βαρόνος των ναρκωτικών Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστός με το προσωνύμιο «Ελ Μέντσο», σκοτώθηκε σε επιχείρηση του στρατού, ανακοίνωσαν οι αρχές του Μεξικού, καθώς η κυβέρνηση της χώρας εντείνει τις πιέσεις στα καρτέλ, μετά τις απειλές των ΗΠΑ για επέμβαση.
Το υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι σε ανταλλαγή πυρών στην πολιτεία Χαλίσκο ο Οσεγκέρα τραυματίστηκε σοβαρά και πέθανε κατά την αεροδιακομιδή του στην Πόλη του Μεξικού. Το υπουργείο επισήμανε ότι οι αμερικανικές αρχές παρείχαν «πρόσθετες πληροφορίες» στις αντίστοιχες μεξικανικές.
Η επιχείρηση του στρατού πυροδότησε ένα κύμα βίας, με πυρπολήσεις αυτοκινήτων και ενόπλους να κλείνουν αυτοκινητόδρομους σε τουλάχιστον έξι πολιτείες.
Ο 59χρονος πρώην αστυνομικός ήταν ο ηγέτης του πανίσχυρου καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), που πήρε το όνομά του από την πολιτεία του δυτικού Μεξικού όπου βρίσκεται και μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας, η Γουαδαλαχάρα. Σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα το CJNG μετατράπηκε σε διεθνή εγκληματική επιχείρηση που ανταγωνιζόταν τους πρώην συμμάχους της, το καρτέλ Σιναλόα, τη συμμορία του Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουσμάν που σήμερα κρατείται σε αμερικανικές φυλακές.
Η επιχείρηση εναντίον του Οσεγκέρα ακολούθησε τις πιέσεις που ασκούσε η κυβέρνηση Τραμπ σε εκείνη της Μεξικανής προέδρου Κλαούντια Σεϊνμπάουμ ώστε να εντείνει την καταστολή των διακινητών ναρκωτικών, απειλώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση οι ΗΠΑ θα παρέμβαιναν ευθέως στο Μεξικό.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κρίστοφερ Λάνταου χαρακτήρισε «σημαντική εξέλιξη» για τις ΗΠΑ, το Μεξικό και όλη τη Λατινική Αμερική τον θάνατο του Οσεγκέρα.
Ο θάνατός του σηματοδοτεί επίσης μια σημαντική νίκη στον πόλεμο του Μεξικού εναντίον των καρτέλ που ευθύνονται για τη διακίνηση κοκαΐνης και φεντανύλης αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων στις ΗΠΑ. Αναμένεται ωστόσο παράλληλα ότι θα πυροδοτήσει κύμα βίας σε όλο το Μεξικό.
«Θα υπάρξει απίστευτα πολλή βία», είπε η Βάντα Φελμπάμπ-Μπράουν, ειδική στο διεθνές οργανωμένο έγκλημα. Συνέκρινε τον Οσεγκέρα με άλλους βαρόνους που συνελήφθησαν ή σκοτώθηκαν τα τελευταία χρόνια, όπως τον Γκουσμάν και τον Ισμαέλ «Ελ Μάγιο» Σαμπάντα, και οι δύο του καρτέλ Σιναλόα.
Ο κυβερνήτης της πολιτείας Χαλίσκο Πάμπλο Λέμους Ναβάρο προέτρεψε τους κατοίκους να παραμείνουν στα σπίτια τους μέχρι να τεθεί υπό έλεγχο η κατάσταση. Η πρεσβεία των ΗΠΑ κάλεσε επίσης τους Αμερικανούς πολίτες που βρίσκονται στο Μεξικό να αναζητήσουν ασφαλές καταφύγιο.
Βίντεο που αναρτήθηκαν σε ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν αυτοκίνητα να καίγονται και πυκνός, μαύρος καπνός υψώνεται στον ουρανό, στους δρόμους του Χαλίσκο. Μεξικανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ένοπλοι απέκλεισαν αυτοκινητόδρομους σε τουλάχιστον έξι πολιτείες, ιδίως στα βόρεια και τα δυτικά.
Η αεροπορική εταιρεία Air Canada ανέστειλε προσωρινά τις πτήσεις της για το Πουέρτο Βαγιάρτα του Χαλίσκο, ένα δημοφιλές θέρετρο για Καναδούς και Αμερικανούς τουρίστες. Οι εταιρείες United Airlines και American Airlines ανέστειλαν επίσης τις πτήσεις τους για το Πουέρτο Βαγιάρτα και την Γουαδαλαχάρα.
Συνολικά, στην επιχείρηση του στρατού σκοτώθηκαν επτά μέλη του καρτέλ και τραυματίστηκαν τρεις στρατιώτες. Άλλα δύο μέλη του «Χαλίσκο Νέα Γενιά» συνελήφθησαν ενώ κατασχέθηκαν και διάφορα όπλα, όπως εκτοξευτήρες ρουκετών, ικανοί να καταρρίπτουν αεροσκάφη και να καταστρέφουν θωρακισμένα οχήματα.
Το CJNG είναι ένα από τα βιαιότερα καρτέλ του Μεξικού, σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ που εκτιμά ότι «δρα σε όλο σχεδόν το Μεξικό» και, εκτός της διακίνησης ναρκωτικών, ασχολείται με εκβιασμούς, διακίνηση ανθρώπων, κλοπές πετρελαίου και μεταλλευμάτων και εμπόριο όπλων.
Ο Χοσέ Ρεβέλες, συγγραφέας ειδικευμένος στο θέμα της διακίνησης ναρκωτικών, περιέγραψε τον «Ελ Μέντσο» ως έναν άνδρα «βίαιο εκ φύσης» που δεν φοβόταν να συγκρουστεί ευθέως με τις αρχές, όταν τα άλλα καρτέλ περνούσαν στην άμυνα. Έτσι, στις 20 Ιουνίου 2020, εξαπέλυσε άνευ προηγουμένου επίθεση εναντίον του νυν ομοσπονδιακού υπουργού Δημόσιας Ασφάλειας, Ομάρ Γκαρσία Αρφούτς, που τότε ήταν αρχηγός της αστυνομίας της πρωτεύουσας. Ο Αρφούτς τραυματίστηκε, τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν, μεταξύ αυτών και δύο σωματοφύλακές του.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο «Ελ Μέντσο» δεν μπορούσε να συναγωνιστεί τα καρτέλ που ήλεγχαν τα σύνορα με τις ΗΠΑ. Στράφηκε τότε σε άλλες αγορές. «Η Ευρώπη, η Ασία, η Αφρική, ακόμη και η Αυστραλία, δεν ήταν τόσο διεκδικούμενες από τους Μεξικανούς και, εκεί, τα ναρκωτικά πληρώνονται ακριβότερα», εξήγησε ο Ρεβέλες.
Ο Οσεγκέρα «πρόσεχε πολύ να μην εκτίθεται δημοσίως, γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα για τη ζωή του», πρόσθεσε.
Στη λίστα των καταζητούμενων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εικονίζεται ένας άνδρας με γωνιώδες πρόσωπο καλοχτενισμένα μαλλιά και λεπτό μουστάκι. Αντιθέτως, σε μια αφίσα της αμερικανικής υπηρεσίας δίωξης ναρκωτικών (DEA) του 1989 εμφανίζεται με κατσαρά μαλλιά και πιο τραχιά χαρακτηριστικά.
Ο Οσεγκέρα γεννήθηκε το 1966 σε ένα φτωχό χωριό στα κακοτράχαλα και διαβόητα για την ανομία τους βουνά της πολιτείας Μιτσοακάν. Εκεί, η καλλιέργεια παπαρούνας και μαριχουάνας συναγωνιζόταν επί δεκαετίες την παραγωγή αβοκάντο. Όταν ήταν μικρός δούλευε στα χωράφια και αργότερα αναζήτησε την τύχη του στις ΗΠΑ, όπου οι εισαγγελείς λένε ότι ενεπλάκη σε εμπόριο ηρωίνης. Έπειτα από μερικά χρόνια συνελήφθη και εξέτισε ποινή φυλάκισης στις ΗΠΑ Απελάθηκε στο Μεξικό, όπου αρχικά εντάχθηκε στην αστυνομία και κατόπιν στο καρτέλ Μιλένιο, έναν «δορυφόρο» του καρτέλ Σιναλόα. Εκεί, αναλάμβανε αποστολές ως «σικάριο» ή πληρωμένος δολοφόνος του καρτέλ.
Αφού απέτυχε να αναλάβει την ηγεσία του Μιλένιο, κήρυξε τον πόλεμο στο καρτέλ Σιναλόα και ίδρυσε το CJNG σε συνεργασία με μια τοπική συμμορία που ξέπλενε βρόμικο χρήμα. Επί χρόνια, πλήρωνε αστυνομικούς για να τον καλύπτουν ενώ δρούσε σχεδόν ατιμώρητος στο Χαλίσκο. Επιδίωξε επίσης να αποκτήσει και πολιτική προστασία. «Το CJNG ήταν από τους μεγαλύτερους αγοραστές πολιτικών και πολιτικών εκστρατειών, γεγονός που του χάρισε μια τεράστια κοινωνική βάση», είπε ο Εντγκάρντο Μπουσκάγλια, ειδικός του Πανεπιστήμιου Κολούμπια στο οργανωμένο έγκλημα. Επισημαίνοντας πόσο εύκολα κέρδιζε την υποστήριξη του κόσμου, ο Μπουσκάγλια θύμισε τα πλάνα που δόθηκαν στη δημοσιότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19, όταν ο κόσμος έκανε ουρά για να παραλάβει δέματα με τρόφιμα, που έφεραν το λογότυπο του CJNG, από τα χέρια ανδρών του καρτέλ και όχι από κυβερνητικούς υπαλλήλους. «Σε σύγκριση με τη μεξικανική κυβέρνηση, ήταν η λιγότερο κακή επιλογή», σχολίασε.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, από το 2006 έχουν χάσει τη ζωή τους στο Μεξικό 450.000 άνθρωποι και περισσότεροι από 100.000 αγνοούνται σε βίαια επεισόδια που συνδέονται με τα καρτέλ.
