Το πολιτικό θερμόμετρο στις Βρυξέλλες ανεβαίνει επικίνδυνα. Η σύλληψη της Φεντερίκα Μογκερίνι –της πρώην αντιπροέδρου της Κομισιόν και μίας από τις πλέον προβεβλημένες ευρωπαϊκές αξιωματούχους της περασμένης δεκαετίας– δεν είναι άλλη μία υπόθεση διαφθοράς. Σύμφωνα με το Politico, μπορεί να εξελιχθεί σε θεσμικό σεισμό που θα δοκιμάσει όσο τίποτε άλλο την ήδη εύθραυστη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη. Μόλις έναν χρόνο μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας της, και ενώ η ίδια βρίσκεται ήδη υπό πίεση για ζητήματα διαφάνειας, το φάντασμα ενός σκανδάλου με ρίζες στα πρώτα βήματα της προεδρίας της απειλεί να τη συμπαρασύρει. Στους διαδρόμους του Ευρωκοινοβουλίου ακούγονται ήδη ψίθυροι για νέα πρόταση μομφής – την τέταρτη που θα καλούνταν να αντιμετωπίσει.
«Η αξιοπιστία των θεσμών μας βρίσκεται στο τραπέζι», προειδοποιεί η Μανόν Ομπρί, συμπρόεδρος της ομάδας της Αριστεράς, αποτυπώνοντας το κλίμα μιας Ευρώπης που μοιάζει να κοιτάζει τον καθρέφτη και να μην αναγνωρίζει τον εαυτό της.
Το Politico θυμίζει ότι το μόνο αντίστοιχα εκτεταμένο σοκ στις Βρυξέλλες σημειώθηκε το 1999, όταν η Επιτροπή Σαντέρ οδηγήθηκε σε μαζική παραίτηση λόγω κακοδιαχείρισης. Πολλοί θεωρούν πως το σημερινό διακύβευμα μπορεί να αποδειχθεί ακόμη σοβαρότερο.
Ρήξη στις κορυφές: Φον ντερ Λάιεν εναντίον Κάλλας
Η υπόθεση Μογκερίνι έρχεται να πυροδοτήσει μια ήδη τεταμένη σχέση: αυτή ανάμεσα στην πρόεδρο της Επιτροπής και την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, Κάγια Κάλλας. Αξιωματούχοι της Ένωσης μιλούν για «βαθιά δυσπιστία» μεταξύ των δύο γυναικών, με την κρίση να λειτουργεί ως καταλύτης εντάσεων που σιγοβράζουν.
Κάποιος από το περιβάλλον της Επιτροπής υπερασπίζεται τη φον ντερ Λάιεν, λέγοντας ότι η αρμοδιότητα για την υπόθεση ανήκει στην ευρωπαϊκή διπλωματική υπηρεσία – την υπηρεσία που υπάγεται στην Κάλλας. «Η πρόεδρος είναι πάντα το εύκολο θύμα. Δεν γίνεται να κατηγορείται για όλα», σχολιάζει, προϊδεάζοντας για έναν θεσμικό «εμφύλιο» που μπορεί να πάρει διαστάσεις.
Ένας πολιτικός «θησαυρός» για τους ευρωσκεπτικιστές
Το σκάνδαλο έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία τα ευρωσκεπτικιστικά, λαϊκιστικά και ακροδεξιά κόμματα ενισχύονται σε ολόκληρη την Ευρώπη, εκμεταλλευόμενα τη δυσαρέσκεια των πολιτών. Για πολλούς, η υπόθεση Μογκερίνι προσφέρεται ως το τέλειο αφήγημα.
Ο Ούγγρος κυβερνητικός εκπρόσωπος Ζόλταν Κόβατς το συνοψίζει κυνικά:
«Οι Βρυξέλλες κουνάνε το δάχτυλο για το κράτος δικαίου, αλλά μοιάζουν με σειρά εγκλημάτων».
Την ίδια στιγμή, ευρωβουλευτές όπως ο Ρουμάνος Γκεόργκε Πιπερέ –πρωτεργάτης προηγούμενων προτάσεων μομφής– δηλώνουν ότι εξετάζουν νέα κίνηση εναντίον της φον ντερ Λάιεν.
Αγωνία μέσα στους θεσμούς: «Η εικόνα μας διαλύεται»
Η κρίση δεν επηρεάζει μόνο την πολιτική ηγεσία. Στους κόλπους των ευρωπαϊκών υπηρεσιών επικρατεί αναστάτωση. Ο Κριστιάνο Σεμπαστιάνι, εκπρόσωπος μεγάλου συνδικάτου εργαζομένων της ΕΕ, προειδοποιεί ότι το πλήγμα στην αξιοπιστία θα είναι «καταστροφικό» εφόσον οι κατηγορίες επιβεβαιωθούν.
«Έλαβα δεκάδες μηνύματα από υπαλλήλους που ανησυχούν για τη φήμη τους», τονίζει.
Αξιωματούχος της Επιτροπής περιγράφει την κατάσταση με σπάνια ειλικρίνεια:
«Βλάπτει την εικόνα μας, ενισχύει την ιδέα ότι λειτουργούμε με άτυπα δίκτυα και χάρες. Και το γεγονός ότι η Μογκερίνι θεωρούνταν από τις πιο επιτυχημένες αξιωματούχους το κάνει ακόμη χειρότερο».
Ένα σκάνδαλο που μπορεί να αλλάξει την Ευρώπη
Η υπόθεση Μογκερίνι δεν είναι πλέον απλώς μια δικαστική έρευνα. Μετατρέπεται σε πολιτική βόμβα στην καρδιά της ΕΕ, η οποία καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να διαχειριστεί την ίδια της τη σκιά. Στην πιο κρίσιμη συγκυρία των τελευταίων δεκαετιών, με πολέμους, οικονομικές πιέσεις και άνοδο των άκρων, το τελευταίο που θα ήθελαν οι Βρυξέλλες είναι μία ακόμα κρίση νομιμοποίησης.
Ωστόσο, όλα δείχνουν πως αυτή η κρίση μόλις ξεκίνησε.
