Οι ωκεανοί του πλανήτη έχουν εισέλθει σε μια ζώνη πρωτοφανούς πίεσης, χωρίς κανένα τμήμα τους να παραμένει ανεπηρέαστο από την «τριπλή πλανητική κρίση» – την κλιματική αλλαγή, την απώλεια βιοποικιλότητας και τη ρύπανση. Το μήνυμα αυτό εκπέμπει, μέσω συνέντευξής του στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Πιερ Μπαουρέλ, γενικός διευθυντής του Mercator Ocean International, του διεθνούς οργανισμού που έχει αναλάβει για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης την ψηφιακή παρακολούθηση και πρόγνωση των εξελίξεων στους ωκεανούς μέσω του European Digital Twin of the Ocean – μιας καινοτόμου πλατφόρμας που αναπαριστά ψηφιακά κάθε δυναμική και μεταβολή στη θάλασσα.
Ο κ. Μπαουρέλ μιλά για «ιδιαίτερα επείγουσες προκλήσεις» στα ευρωπαϊκά ύδατα και αναδεικνύει τη Μεσόγειο ως ένα από τα πλέον ανησυχητικά hotspot του κόσμου. «Τον Ιούνιο του 2025, η λεκάνη της Μεσογείου κατέγραψε τον θερμότερο Ιούνιο που έχει σημειωθεί ποτέ. Θερμοκρασίες που άγγιξαν τους 30°C, σχεδόν 5°C πάνω από το φυσιολογικό, και το 62% της επιφάνειας να πλήττεται από ισχυρούς ή ακραίους θαλάσσιους καύσωνες», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η εικόνα που περιγράφει είναι ανησυχητική: οι ωκεανοί απορροφούν το 90% της υπερβολικής θερμότητας που παράγεται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, η θέρμανσή τους έχει διπλασιαστεί από το 2005, ενώ οργισμένοι θαλάσσιοι καύσωνες διαρκείας άνω των 300 ημερών καταστρέφουν κοράλλια, θαλάσσιους λειμώνες και ολόκληρα οικοσυστήματα, οδηγώντας σε μετακινήσεις ή κατάρρευση αποθεμάτων ψαριών. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, που έχει αυξηθεί κατά 228 χιλιοστά από το 1901, επιδεινώνει τις πλημμύρες, τη διάβρωση και την εισχώρηση αλμυρού νερού σε ευάλωτες περιοχές όπως τα δέλτα και οι παράκτιες πόλεις.
Στη Μεσόγειο, επιπλέον, τα εισβάλλοντα είδη –όπως το γαλάζιο καβούρι του Ατλαντικού– εξαπλώνονται ραγδαία, ενώ η οξίνιση προχωρά ταχύτερα απ’ ό,τι σε άλλες θάλασσες, προκαλώντας πλήγμα στην υδατοκαλλιέργεια και στη θαλάσσια βιοποικιλότητα. Η κατάρρευση της αλιείας αχιβάδων στο Δέλτα του Πάδου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος της επιστήμης γίνεται καθοριστικός. «Η επιστήμη επιτρέπει στον ωκεανό να μιλήσει για τον εαυτό του, μέσα από διάφανα και αξιόπιστα δεδομένα», λέει ο κ. Μπαουρέλ, εξηγώντας πως το Digital Twin Ocean συνδυάζει δορυφορικές μετρήσεις, επιτόπια δεδομένα και τεχνητή νοημοσύνη για την πρόγνωση θαλάσσιων καυσώνων, πλημμυρών, υψηλών κυμάτων και άλλων ακραίων φαινομένων με ολοένα μεγαλύτερη ακρίβεια. «Η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πλέον βασικός καταλύτης της σύγχρονης ωκεανογραφίας», επισημαίνει.
Στο σημείο αυτό αναγνωρίζει ιδιαίτερο ρόλο στην Ελλάδα, τόσο για τη στρατηγική της θέση όσο και για την επιστημονική της συμβολή. «Η Ελλάδα είναι πρωτοπόρα στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη και βασικός συντελεστής στη σύγχρονη ωκεανογραφία», αναφέρει, κάνοντας ειδική μνεία στη συνεργασία του Mercator Ocean με το ΕΛΚΕΘΕ και πανεπιστημιακά ιδρύματα.
Ο κ. Μπαουρέλ περιγράφει επίσης την πορεία μετατροπής του Mercator Ocean International σε διακυβερνητικό οργανισμό –έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό υψηλού επιπέδου που θα ηγείται της παγκόσμιας ανάπτυξης ψηφιακών υπηρεσιών για τους ωκεανούς– με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που στηρίζουν ενεργά την πρωτοβουλία.
Στο πλαίσιο της Γιορτής της Επιστήμης 2025, ο Πιερ Μπαουρέλ θα βρεθεί στην Αθήνα για να συμμετάσχει σε συζήτηση με θέμα «Η τεχνητή νοημοσύνη στην υπηρεσία των ωκεανών», αναλύοντας πώς η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση, την πρόγνωση και –σε βάθος χρόνου– στην προστασία της μεγαλύτερης, αλλά και πιο απειλούμενης, πηγής ζωής του πλανήτη μας.
