Η αυστριακή ΜΚΟ προστασίας προσωπικών δεδομένων noyb υπέβαλε καταγγελίες βάσει του GDPR κατά των TikTok, AliExpress, SHEIN, Temu, WeChat και Xiaomi για παράνομες μεταφορές δεδομένων Ευρωπαίων χρηστών στην Κίνα, ενάντια στη νομοθεσία προστασίας δεδομένων της ΕΕ . Οι καταγγελίες κατατέθηκαν στην Ελλάδα, την Ολλανδία, το Βέλγιο, την Ιταλία και την Αυστρία.
Τέσσερις από τις εταιρείες παραδέχονται ότι στέλνουν δεδομένα στην Κίνα, ενώ οι υπόλοιπες δύο αναφέρονται σε "τρίτες χώρες", χωρίς όμως να δίνουν διευκρινήσεις. Αξίζει να σημειωθεί πως με βάση την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ, οι μεταφορές δεδομένων επιτρέπονται μόνο εάν η χώρα προορισμού διασφαλίζει επαρκές επίπεδο προστασίας, η Κίνα όμως δεν παρέχει τέτοιες εγγυήσεις.
Συγκεκριμένα η μεταφορά προσωπικών δεδομένων εκτός ΕΕ επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση. Για χώρες όπως η Κίνα, οι εταιρείες χρησιμοποιούν τις «Τυποποιημένες Συμβατικές Ρήτρες» (SCCs), που δεσμεύουν τον παραλήπτη να τηρεί τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Όμως, στην Κίνα, οι τοπικοί νόμοι επιτρέπουν απεριόριστη πρόσβαση –έλεγχο- στις εγχώριες αρχές, καθιστώντας έτσι αδύνατη τη συμμόρφωση με τους κανόνες GDPR.
Σύμφωνα με έγγραφα διαφάνειας της Xiaomi, οι κινεζικές αρχές ζητούν και λαμβάνουν μαζικά δεδομένα, ενώ οι ευρωπαϊκές αρχές υποβάλλουν ελάχιστα αιτήματα. Από την πλευρά τους, οι χρήστες εκτός Κίνας δεν έχουν ουσιαστικά δυνατότητα προστασίας, καθώς δεν υπάρχει ανεξάρτητη αρχή προστασίας δεδομένων ή σαφές νομικό πλαίσιο που να ρυθμίζει τις παραβιάσεις.
Το ζήτημα εντείνεται δεδομένου πως οι καταγγέλλοντες αν και ζήτησαν πληροφορίες βάσει του Άρθρου 15 GDPR σχετικά με τις μεταφορές δεδομένων, καμία από τις εταιρείες δεν παρείχε τις απαιτούμενες απαντήσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι πολιτικές απορρήτου των AliExpress, SHEIN, TikTok και Xiaomi επιβεβαιώνουν τη μεταφορά δεδομένων στην Κίνα. Οι Temu και WeChat αναφέρουν τρίτες χώρες, στις οποίες (πιθανότατα) περιλαμβάνεται η Κίνα.
Η noyb ζητά από τις ευρωπαϊκές αρχές προστασίας δεδομένων να διακόψουν άμεσα τις μεταφορές δεδομένων στην Κίνα, βάσει του Άρθρου 58(2)(j) του GDPR. Εκτός αυτού, ζητά να επιβληθούν πρόστιμα στις εταιρείες, που μπορεί να φτάσουν έως και το 4% του παγκόσμιου τζίρου τους.Αυτό μεταφράζεται σε €147 εκατομμύρια για την AliExpress (ετήσια έσοδα €3,68 δισ.) ή €1,35 δισ. για την Temu (ετήσια έσοδα €33,84 δισ.).
Σημειώνεται πως η συγκεκριμένη καταγγελία αποτελεί την πρώτη που κατατίθεται από την noyb κατά κινεζικών εταιρειών, μετά από αντίστοιχες ενέργειες κατά αμερικανικών γιγάντων όπως η Apple, η Meta και η Alphabet.
