Ταχεία άνοδο, αλλά από χαμηλή βάση, καταγράφει τα τελευταία χρόνια το ενεργητικό των συνταξιοδοτικών ταμείων στην Ελλάδα που στηρίζονται στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ (OECD Pensions Outlook 2026). Στο τέλος του 2025, το ενεργητικό των κεφαλαιοποιητικών ταμείων αυξήθηκε κατά 20% σε ετήσια βάση, φθάνοντας τα 3,2 δισ. ευρώ ή το 1,3% του ΑΕΠ. Η λειτουργία του ΤΕΚΑ (Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης) από το 2022 και η ίδρυση πολλών νέων Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) την τελευταία 7ετία συνέβαλαν στον υψηλό ρυθμό αύξησης του ενεργητικού, το οποίο παραμένει πάντως χαμηλό σε σύγκριση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ με πολύ μακρύτερη παράδοση στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα. Για το σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ, το ενεργητικό των κεφαλαιοποιητικών ταμείων αυξήθηκε πέρυσι κατά σχεδόν 12% σε 70,4 τρισ. δολ. ή στο 95,7% του ΑΕΠ, με τα δύο τρίτα του ποσού αυτού να αντιστοιχούν στις ΗΠΑ.
Η λειτουργία κεφαλαιοποιητικών ταμείων στην Ελλάδα ξεκίνησε δειλά πριν από περίπου μία 20ετία, με βάση τον νόμο 3029 του 2002 που καθιέρωνε την προαιρετική επαγγελματική ασφάλιση ως συμπληρωματική στη δημόσια κύρια σύνταξη. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ενεργητικό των ΤΕΑ το 2007 ανερχόταν σε μόλις 25 εκατ. ευρώ το 2007 και οι ασφαλισμένοι τους ανέρχονταν σε μερικές χιλιάδες εργαζόμενους
Η πρώτη ώθηση στον θεσμό των επαγγελματικών ταμείων δόθηκε το 2013, όταν τέσσερα δημόσια ταμεία επικουρικής ασφάλισης άρχισαν να λειτουργούν ως ταμεία υποχρεωτικής επαγγελματικής ασφάλισης:
* Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Επικούρησης Ασφαλιστών και Προσωπικού Ασφαλιστικών Επιχειρήσεων
* Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπαλλήλων Φαρμακευτικών Εργασιών
* Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπαλλήλων Εμπορίου Τροφίμων και
* Το Επαγγελματικό Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Προσωπικού Εταιρειών Πετρελαιοειδών.
Με τη σύσταση των τεσσάρων αυτών ταμείων, το ενεργητικό των επαγγελματικών ταμείων εκτινάχθηκε το 2013 κοντά στο 1 δισ. ευρώ. Το ενεργητικό τους ενισχύθηκε περαιτέρω τα τελευταία χρόνια, καθώς ο αριθμός των ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης αυξανόταν σταδιακά και έφτασε τα 28, με τα δύο τρίτα εξ αυτών να έχει δημιουργηθεί από το 2019 και μετά. ΤΕΑ ιδρύθηκαν από τράπεζες, άλλες επιχειρήσεις και επαγγελματικούς κλάδους, με το ποσοστό των ασφαλισμένων τους να αυξάνεται στο 6% του εργατικού δυναμικού.
Η ίδρυση του ΤΕΚΑ
Νέα σημαντική ώθηση στο κεφαλαιοποιητικό συνταξιοδοτικό σύστημα δόθηκε το 2022, όταν συστάθηκε το ΤΕΚΑ για τη χορήγηση κρατικής επικουρικής σύνταξης στους νέους ασφαλισμένους, ενώ για τους παλαιότερους αυτή εξακολουθεί να δίνεται από το Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης με βάση το αναδιανεμητικό σύστημα (όπως και η δημόσια κύρια σύνταξη). Σύμφωνα με στοιχεία του ΤΕΚΑ, το αποθεματικό του φέτος τον Ιούνιο έφτασε τα 630 εκατ. ευρώ και ο αριθμός ασφαλισμένων του ξεπέρασε τους 780 χιλιάδες.
Στο 4,9% η απόδοση επενδύσεων το 2025
Η ενεργή επένδυση των εισφορών των εργοδοτών και εργαζομένων στα κεφαλαιοποιητικά ταμεία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αύξηση του ενεργητικού τους και επομένως των συντάξεων που χορηγούν με δεδομένο το ύψος των εισφορών. Ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι η απόδοση των κεφαλαίων που επενδύονται από τα ταμεία ήταν γενικά θετική, με εξαίρεση τις χρονιές διεθνών κρίσεων. Σημειώνει επίσης ότι για να επιτευχθεί καλύτερη μακροπρόθεσμη απόδοση και επομένως υψηλότερες συντάξεις θα πρέπει τα διαθέσιμα κεφάλαια να επενδύονται σε κάποιο βαθμό και σε μετοχές.
Για την Ελλάδα, η ονομαστική απόδοση για τις επενδύσεις των κεφαλαιοποιητικών ασφαλιστικών ταμείων ανήλθε στο 4,9% το 2025, ενώ η πραγματική απόδοση, μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού, διαμορφώθηκε στο 2,3%. Όσον αφορά στη σύνθεση των επενδύσεων των ελληνικών κεφαλαιοποιητικών ταμείων, το 2025 πάνω από τις μισές αφορούσαν ομόλογα και έντοκα γραμμάτια (36,2%) και ρευστά διαθέσιμα και καταθέσεις (17,4%), ενώ σε μετοχές επενδύθηκε το 15,3%.
