Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, κανείς δεν ήξερε πόσο θα διαρκούσε η επακόλουθη σύγκρουση ή πόσο βαθιά θα ήταν τα ωστικά κύματα που έστελναν στην Ευρώπη ή τον υπόλοιπο κόσμο. Καθώς ο πόλεμος πλησιάζει στον τρίτο μήνα του, ωστόσο, οι οικονομικές επιπτώσεις από τη σύγκρουση γίνονται πιο σαφείς και οι προοπτικές δεν φαίνονται καλές.
Σε ένα ήδη ταραχώδες πλαίσιο παγκόσμιων πληθωριστικών πιέσεων εν μέσω ανόδου των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας και των διαταραγμένων αλυσίδων εφοδιασμού μετά την πανδημία του κορωνοϊού, ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας επιδεινώνει τις εντάσεις προσφοράς και ζήτησης, βλάπτει το καταναλωτικό κλίμα και απειλεί την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη.
Σε ένταση η αγορές
Οι παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές συνεχίζουν να επικεντρώνονται στον πόλεμο, καθώς εισέρχεται σε μια δεύτερη φάση στην οποία έχουν ξεκινήσει σκληρές μάχες στα ανατολικά της χώρας, με τους αναλυτές να λένε ότι η «μάχη για το Ντονμπάς» θα μπορούσε να καθορίσει την έκβαση του πολέμου.
Οι επενδυτές κλονίζονται από τον αχαλίνωτο πληθωρισμό και την ανασταλτική του επίδραση στην παγκόσμια ανάπτυξη — το διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι στις ΗΠΑ ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 7,7% φέτος και στο 5,3% στην ευρωζώνη. Οι ανησυχίες για την αύξηση των τιμών ωθούν τους επενδυτές να πουλήσουν ομόλογα, ωθώντας τις αποδόσεις υψηλότερα. η απόδοση του 10ετούς ομολόγου του δημοσίου αναφοράς άγγιξε το 2,94% την Τρίτη, ένα επίπεδο που δεν έχει παρατηρηθεί από τα τέλη του 2018.
Οι επενδυτές αναμένουν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα αποφασίσουν πιο επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων, προκειμένου να ελέγξουν τις αυξήσεις των τιμών, μια κίνηση που θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει περισσότερα sell-offs στην αγορά, σύμφωνα με το ΔΝΤ.
Πλήγμα στην παγκόσμια ανάπτυξη
Ό,τι κι αν συμβεί στην πρώτη γραμμή τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, τα σοκ από τη σύγκρουση θα συνεχίσουν να αντηχούν σε όλο τον κόσμο, με την Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ να μειώνουν τις προβλέψεις τους για την παγκόσμια ανάπτυξη.
Το ΔΝΤ μείωσε τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη για το 2022 και το 2023, λέγοντας ότι ο οικονομικός αντίκτυπος από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία «θα εξαπλωθεί σε μεγάλο βαθμό, προσθέτοντας πιέσεις στις τιμές και επιδεινώνοντας σημαντικές προκλήσεις πολιτικής». Εν τω μεταξύ, η Παγκόσμια Τράπεζα μείωσε την πρόβλεψή της για την παγκόσμια ανάπτυξη για το 2022 κατά σχεδόν ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα, από 4,1% σε 3,2%, επικαλούμενη την πίεση που άσκησε στην παγκόσμια οικονομία η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Και τα δύο οικονομικά ιδρύματα δήλωσαν ότι οι υποβαθμίσεις των προβλέψεών τους έγιναν καθώς αναμένουν ότι θα ενταθούν τα σοκ προσφοράς και οι τιμές των εμπορευμάτων -των οποίων η Ρωσία και η Ουκρανία είναι κύριοι προμηθευτές - θα αυξηθούν δραματικά.
«Η Ρωσία είναι σημαντικός προμηθευτής πετρελαίου, φυσικού αερίου και μετάλλων και, μαζί με την Ουκρανία, σιταριού και καλαμποκιού. Οι μειωμένες προμήθειες αυτών των εμπορευμάτων έχουν οδηγήσει τις τιμές τους σε απότομη άνοδο», δήλωσε το ΔΝΤ.
Ο Jari Stehn, επικεφαλής ευρωπαίος οικονομολόγος της Goldman Sachs, δήλωσε στο CNBC ότι ο αντίκτυπος του πολέμου στην Ουκρανία έβαλε ήδη φρένο στην οικονομία της Ευρώπης. «Η ευρεία εικόνα εδώ είναι ότι η οικονομία της ζώνης του ευρώ επιβραδύνεται αρκετά γρήγορα, επειδή έχει πολύ υψηλότερο πληθωρισμό που αρχίζει να επιβαρύνει τα εισοδήματα και την κατανάλωση και... οι τιμές της ενέργειας επιβαρύνουν τους παραγωγούς. Επιπλέον, έχει ένα σωρό ζητήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας, που έχουν ενισχυθεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία», είπε .
Οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται
Με τον πόλεμο να συγκλίνει με άλλες διαταραχές - στελέχη της εφοδιαστικής αλυσίδας, πληθωρισμός και πανδημία - αποτελεί πλέον «μια διαφαινόμενη απειλή για τον παγκόσμιο εφοδιασμό μας σε τρόφιμα», ο Daniel Aminetah, επικεφαλής της McKinsey's Chemicals and Agriculture Practices, και ο Nicolas Denis, συνεργάτης στην εταιρεία συμβούλων διαχείριση.
Η περιοχή Ουκρανίας-Ρωσίας θεωρείται ως μια από μια μικρή χούφτα παγκόσμιων «καλάθων ψωμιού» (ή σημαντικών παραγωγών τροφίμων) και διαδραματίζει ζωτικό ρόλο όχι μόνο ως εξαγωγέας βασικών βασικών προϊόντων όπως το σιτάρι, αλλά και ως ένας από τους σημαντικότερους προμηθευτές λιπασμάτων Παγκόσμιος.
«Υπάρχουν έξι καλάθια ψωμιού που μαζί προμηθεύουν περίπου το 60 με 70% των παγκόσμιων γεωργικών προϊόντων. Η περιοχή Ουκρανίας-Ρωσίας είναι υπεύθυνη για περίπου το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού και το 65% του ηλίανθου, σε ένα πλαίσιο όπου αυτές οι αγορές είναι όλο και πιο στενές και αλληλένδετες - έτσι μια μικρή διακοπή της προσφοράς έχει κάποιο αντίκτυπο στην τιμή», σημείωσε ο Ντένις.
Εξετάζοντας την ευρύτερη παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, «βλέπουμε ξεκάθαρα αυτή τη σύγκρουση να κλονίζει σημαντικούς πυλώνες αυτού του συστήματος σε ένα ήδη διαταραγμένο πλαίσιο», είπε ο Aminetzah.
«Στο παγκόσμιο σύστημα τροφίμων, τα προηγούμενα σενάρια προσφοράς-ζήτησης κωδικοποιούνταν ως επί το πλείστον γύρω από τις καιρικές συνθήκες και άλλα γεγονότα που σχετίζονται με την προσφορά… Αλλά τώρα, βρισκόμαστε σε μια αδιανόητη κατάσταση: ένας πόλεμος τέτοιας κλίμακας στην Ευρώπη, σε μια τόσο κρίσιμη προσφορά τροφίμων κόμβος - ειδικά όταν πρόκειται για το σιτάρι και τα λιπάσματα - όπως η Μαύρη Θάλασσα», πρόσθεσε.
Αυτή η αστάθεια θα αρχίσει να δημιουργεί αυτό που περιέγραψε ως «φαινόμενο μαστίγιο» στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και ενώ ο Aminetzah είπε ότι είναι δύσκολο να προβλεφθούν πλήρως οι επιπτώσεις, «αυτή η κρίση θα έχει σαφείς δευτερεύουσες επιπτώσεις σε άλλα καλάθια ψωμιού, όπως η Βραζιλία».
Η αύξηση των τιμών των τροφίμων θα μπορούσε να έχει άλλον ανησυχητικό αντίκτυπο, ανέφερε το ΔΝΤ. Το Ταμείο προειδοποίησε ότι «οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και των καυσίμων μπορεί επίσης να αυξήσουν σημαντικά την προοπτική κοινωνικής αναταραχής στις φτωχότερες χώρες».
«Αμέσως μετά την εισβολή, οι οικονομικές συνθήκες έγιναν πιο αυστηρές για τις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες χώρες. Μέχρι στιγμής, αυτή η ανατιμολόγηση ήταν ως επί το πλείστον τακτική. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετοί κίνδυνοι χρηματοοικονομικής ευθραυστότητας, αυξάνοντας την προοπτική μιας απότομης σύσφιξης των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών συνθηκών καθώς και εκροών κεφαλαίων», εκτίμησε το Ταμείο.
Το βάθος του αντίκτυπου στην παγκόσμια οικονομία εξαρτάται φυσικά από το πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος και την κλίμακα της καταστροφής και της αναστάτωσης που προκαλεί. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ρωσία είναι διατεθειμένη να υποχωρήσει σύντομα, παρά το γεγονός ότι πλήττεται από μια σειρά διεθνών κυρώσεων που στοχεύουν ζωτικούς τομείς της οικονομίας της, από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μέχρι το χρηματοπιστωτικό της σύστημα. Οι αναλυτές λένε ότι οι κυρώσεις είναι απίθανο να αποτρέψουν τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν από τους στόχους του στην Ουκρανία.
Αυτοί οι στόχοι πιστεύεται ότι περιλαμβάνουν την προσάρτηση, τουλάχιστον, της περιοχής του Ντονμπάς στην ανατολική Ουκρανία και τη δημιουργία μιας χερσαίας γέφυρας προς την Κριμαία στη Μαύρη Θάλασσα για να βοηθηθεί ο ρωσικός στρατός και το εμπόριο, αν όχι να προχωρήσουν περαιτέρω επιχειρώντας να καταλάβουν την πρωτεύουσα Κίεβο και να "ρίξουν" τη φιλοδυτική κυβέρνηση της Ουκρανίας από την εξουσία.
