Γράφει η Λιλή Καρακώστα
Η οικονομική κρίση δεν έβλαψε μόνο το πορτοφόλι μας αλλά κάτι πολύ πιο σημαντικό, όπως μαρτυρούν οι αριθμοί. Ο εγχώριος κλάδος της υγείας δέχθηκε πολλαπλά χτυπήματα στα χρόνια της κρίσης, με αποτέλεσμα να υποβαθμιστεί όχι μόνο η παροχή υπηρεσιών, αλλά και να τεθεί σε κίνδυνο η υγεία των ασθενών. Ο κλάδος της υγείας, που απέφευγαν συστηματικά οι επενδυτές τα τελευταία χρόνια, πλέον δείχνει τις δυνατότητές του, με όλο και περισσότερα funds να αναζητούν καλά κρυμμένες ευκαιρίες για να επενδύσουν. Κερδισμένοι, ωστόσο, δεν είναι μόνο οι επιχειρηματίες αλλά και οι ασθενείς. Οι παρεχόμενες υπηρεσίες αναβαθμίζονται, ο ανταγωνισμός ξεπροβάλλει δειλά σε ένα αχαρτογράφητο ως τώρα πεδίο, ενώ οι απαιτήσεις των ασθενών αυξάνονται. Οι επενδύσεις σε ιδιωτικές μονάδες υγείας αναμένεται να συμπαρασύρουν και τον δημόσιο τομέα Υγείας, με νέες προσλήψεις σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, αναβάθμιση του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και προσπάθεια «νοικοκυρέματος» των εγκαταστάσεων των νοσηλευτηρίων. Η προσπάθεια εξορθολογισμού επηρεάζει και τους υπόλοιπους κλάδους, με τις φαρμακοβιομηχανίες, τις φαρμακαποθήκες και τα ιδιωτικά ιατρικά κέντρα να μειώνουν σταδιακά τις ζημιές των τελευταίων ετών και να εμφανίζουν δειλά-δειλά ίχνη κερδοφορίας. Σε γενικές γραμμές, ο κλάδος της υγείας εξελίσσεται σταδιακά σε ένα αξιόλογο πεδίο επένδυσης για όσους επιθυμούν να συνδυάσουν την κερδοφορία με την κοινωνική προσφορά και, όπως όλα δείχνουν, οι προοπτικές διαγράφονται κάτι παραπάνω από ευοίωνες για το επιχειρείν.
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ
Τάσεις σταθεροποίησης
Ένας από τους ισχυρότερους κλάδους στην ελληνική αγορά είναι οι φαρμακοβιομηχανίες, με πάνω από 100 επιχειρήσεις και 12.000 εργαζομένους. Πλέον και μετά τα τρικυμιώδη χρόνια της οικονομικής κρίσης, η αγορά του φαρμάκου εμφανίζει τάσεις σταθεροποίησης λόγω της αυξανόμενης νοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης. Ωστόσο, ανάχωμα τόσο στις επενδύσεις όσο και στη διείσδυση καινοτόμων φαρμάκων στην ελληνική αγορά αποτελούν φοροεισπρακτικά μέτρα, όπως το rebate και το clawback, που καλούνται να πληρώσουν τα τελευταία χρόνια οι φαρμακευτικές εταιρείες στην Ελλάδα. Η εγχώρια φαρμακοβιομηχανία, τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζει ικανοποιητικές επιδόσεις χάρη στα γενόσημα φάρμακα, που παράγονται πλέον από τις βιομηχανίες της χώρας. Στη θετική εικόνα του κλάδου έχουν συμβάλει και οι αυξανόμενες εξαγωγές, ενώ και οι πολυεθνικοί κολοσσοί της φαρμακοβιομηχανίας δίνουν θετική «ψήφο» στη χώρα, αυξάνοντας ολοένα και περισσότερο τις δραστηριότητές τους. Ωστόσο, η δεκαετία της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα έπληξε έναν άλλοτε σθεναρό κλάδο, καθώς η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος προκάλεσε κάθετη πτώση στην κατά κεφαλήν φαρμακευτική δαπάνη. Η μικρή αλλά σημαντική ανάκαμψη από το 2017 και μετά, κυρίως λόγω της αυξημένης νοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης, καταδεικνύει πως ο κλάδος παραμένει ζωντανός και έχει πρωτοφανή δυναμική κόντρα στις αντιξοότητες. Στα «αγκάθια» που πρέπει να αφαιρεθούν προκειμένου να ανασάνει ο κλάδος, είναι και η μείωση των οφειλών του Δημοσίου προς τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις, που σύμφωνα με στοιχεία του ΣΦΕΕ, διαμορφώθηκαν σε 556 εκατ. ευρώ τον Σεπτέμβριο του 2018 από 1.194 εκατ. ευρώ το 2015. Παρόλο που το τελικό ποσό έχει μειωθεί σημαντικά, το πρόβλημα επηρεάζει ακόμη πολλές επιχειρήσεις.
ΦΑΡΜΑΚΑΠΟΘΗΚΕΣ
Ο ανταγωνισμός φέρνει κέρδη
Έντονος είναι ο ανταγωνισμός στον κλάδο των φαρμακαποθηκών στην Ελλάδα λόγω του μεγάλου αριθμού των επιχειρήσεων αλλά και των συνεταιρισμών που λειτουργούν σε όλη την επικράτεια της χώρας. Εκτιμάται ότι σήμερα, στην εγχώρια αγορά δραστηριοποιούνται περίπου 100 επιχειρήσεις και 40 συνεταιρισμοί. Το μεγάλο αυτό νούμερο για τα γεωγραφικά δεδομένα της χώρας πραγματοποιεί σχεδόν 20.000 παραδόσεις καθημερινά. Ο κλάδος δοκιμάστηκε έντονα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, καθώς μειώθηκε δραστικά ο όγκος των συνταγογραφούμενων φαρμάκων, ενώ η έλλειψη ρευστότητας πρόσθεσε ένα ακόμη «βαρίδι» στις ήδη βεβαρημένες επιχειρήσεις. Η συρρίκνωση της κατά κεφαλήν φαρμακευτικής δαπάνης, που διαμορφώθηκε σε 516 ευρώ το 2015 από 756 ευρώ το 2009, δηλώνει εύγλωττα τις δυσκολίες του κλάδου στην εγχώρια αγορά. Στα 3,1 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι έκλεισε τo 2018 ο τζίρος των φαρμακαποθηκών, παρουσιάζοντας αύξηση της τάξης του 2% σε σχέση με το 2017.
ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
Εξαγορές, συγχωνεύσεις και νέοι «παίκτες» στην αγορά
Ισχυρό χτύπημα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης έχουν δεχθεί οι ιδιωτικές κλινικές στην Ελλάδα, καθώς σε σύνολο περίπου 160 κλινικών που δραστηριοποιούνται στη χώρα, έβαλαν «λουκέτο» οι 35 στην τελευταία 8ετία. Στη δυσοίωνη αυτή εικόνα συνέβαλαν όχι μόνο η κρίση και η έλλειψη ρευστότητας αλλά και οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του ΕΟΠΥΥ. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, από 166 κλινικές το 2009, το 2016 έφθασαν τις 151. Το νούμερο αυτό, ωστόσο, είναι ακόμη μικρότερο, όπως αναφέρει η Πανελλήνια Ένωση Ιδιωτικών Κλινικών, που τονίζει πως δεν ξεπερνούν τις 120 συνολικά. Με βάση επίσης ένα σημαντικό δείγμα εταιρειών, διαπιστώνεται ότι την εξεταζόμενη περίοδο, ήτοι 2009-2018, ο κύκλος εργασιών των εταιρειών κινήθηκε έντονα πτωτικά, καταγράφοντας απώλειες της τάξης του 35%, εκτιμώμενος σήμερα στα επίπεδα των 900 εκατ. ευρώ.
Θετικό και το 2018 για τον κλάδο της υγείας
Σύμφωνα με την Direction Business Reports που επεξεργάστηκε δείγμα ισολογισμών για το 2018 προκύπτει πως οι κλάδοι της υγείας σημείωσαν ανοδική τάση σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2017. Αναλυτικότερα οι 20 μεγαλύτερες φαρμακευτικές επιχειρήσεις (εμπορικές & παραγωγικές) βάσει κύκλου εργασιών 2018 είχαν συνολικές πωλήσεις που ανήλθαν στα 2,74 δισ. ευρώ αυξημένες κατά 2,39% συγκριτικά με το 2017. Οι 20 μεγαλύτερες φαρμακαποθήκες είχαν συνολικά έσοδα 1,08 δισ. ευρώ καταγράφοντας άνοδο περίπου 7% ενώ και οι 20 μεγαλύτερες ιδιωτικές ιατρικές υπηρεσίες είχαν συνολικό κύκλο εργασιών ύψους 788 εκατ. ευρώ , αυξημένος κατά 6,75% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2017.
* Μέρος από άρθρο του BusinessNews Magazine- Τεύχος Νο12.
