Την αισιοδοξία του για τις προοπτικές των ελληνικών τραπεζών εκφράζει ο οίκος αξιολόγησης DBRS, μετά τα οικονομικά αποτελέσματα του 2023, τονίζοντας πώς οι ισχυρές επιδόσεις του περασμένου έτους ενισχύουν περαιτέρω το πιστωτικό προφίλ του κλάδου το 2024.
Στην ανάλυση των αποτελεσμάτων των τεσσάρων ελληνικών συστημικών τραπεζών οίκος επισημάνει πως σημείωσαν συνολικά καθαρά κέρδη 3,6 δισ. ευρώ το 2023, μειωμένα κατά 4% σε ετήσια βάση, αν και το 2022 περιελάμβανε σημαντικά θετικά μη επαναλαμβανόμενα εμπορικά κέρδη και άλλα έσοδα. Τα έσοδα το 2023 ενισχύθηκαν από την ισχυρή αύξηση των καθαρών εσόδων από τόκους (NII), καθώς τα χαρτοφυλάκια δανείων και χρεογράφων έχουν υψηλότερες αποδόσεις ενώ το κόστος χρηματοδότησης των καταθέσεων έχει αυξηθεί οριακά. Η ισχυρή πειθαρχία στο κόστος παρά τις πληθωριστικές πιέσεις έχει συμβάλει στη στήριξη της λειτουργικής κερδοφορίας του κλάδου, όπως αναφέρει.
Το 2023, το κόστος κινδύνου (CoR) ήταν ελαφρώς αυξημένο σε σύγκριση με το 2022, αλλά παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από τα επίπεδα του πρόσφατου παρελθόντος. Η CoR στην Ελλάδα πιθανότατα θα παραμείνει πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο εγγύς μέλλον, καθώς τα προφίλ κινδύνου εξακολουθούν να εμφανίζονται πιο αδύναμα, αν και ουσιαστικά βελτιωμένα, από ό,τι στην Ευρώπη, και οι τράπεζες παραμένουν γενικά επιφυλακτικές όσον αφορά τους μελλοντικούς κινδύνους ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων στο τρέχον περιβάλλον.
Η ρευστότητα του κλάδου επωφελείται από μεγάλες και σταθερές καταθετικές βάσεις και οι αποπληρωμές του TLTRO III προχωρούν σύμφωνα με το σχέδιο. Τα κεφαλαιακά αποθέματα έχουν ενισχυθεί, ωστόσο η ποιότητα του κεφαλαίου παραμένει αδύναμη. Η βελτιωμένη ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα καθώς και οι πρόσφατες καλές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας οδήγησαν τελικά σε αύξηση της όρεξης των επενδυτών, επιτρέποντας στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) να ολοκληρώσει σχεδόν την αποεπένδυσή του από τις συστημικές τράπεζες.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνει η DBRS, η θέση ρευστότητας του κλάδου παραμένει υγιής με έναν μέσο δείκτη κάλυψης ρευστότητας (LCR) άνω του 200%, μέσο δείκτη καθαρής σταθερής χρηματοδότησης (NSFR) περίπου 135%, και ένας μέσος δείκτη δανείων προς καταθέσεις στο 67% στο τέλος του 2023.
Η χρηματοδότηση της ΕΚΤ είναι η δεύτερη κύρια πηγή χρηματοδότησης για τις ελληνικές τράπεζες, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 6% του συνόλου στα τέλη του 2023. Οι ελληνικές τράπεζες είχαν περίπου 14 δισ. ευρώ χρηματοδότησης από την ΕΚΤ στις αρχές Φεβρουαρίου 2024, που αποτελείται εξ ολοκλήρου από τα TLTRO III, μειωμένη κατά 72% από τις αρχές Νοεμβρίου 2022 και αντιπροσωπεύει περίπου το 4% του συνόλου του Ευρωσυστήματος.
Οι τίτλοι MREL που εξέδωσαν οι ελληνικές τράπεζες αντιπροσώπευαν μόλις το 5% της χρηματοδότησής του στο τέλος του 2023, αν και οι τράπεζες εκδίδουν πιο συχνά τον τελευταίο καιρό και η DBRS αναμένει αυτή η τάση να συνεχιστεί δεδομένης της υποχρέωσής τους για την ικανοποίηση των στόχων MREL έως το τέλος του 2025.
Η κεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών συνέχισε να ενισχύεται το 2023, υποστηριζόμενη από την παραγωγή σταθερής κερδοφορίας και τις εκδόσεις χρέους. Στο τέλος του 2023, ο μέσος όρος πλήρως δείκτης CET1 fully loaded ήταν 15,6% ενώ ο δείκτης συνολικών κεφαλαίων ήταν 19%, από 14% και 17% αντίστοιχα στο τέλος του 2022. Αυτό το επίπεδο των δεικτών κεφαλαίου εξασφαλίζει επαρκή μέσα προσωρινά αποθέματα περίπου 560 μ.β και 430 μ.β αντίστοιχα για τον CET1 και το συνολικό κεφάλαιο πάνω από τις ελάχιστες εποπτικές απαιτήσεις, αφού ληφθούν υπόψη οι πληρωμές μερισμάτων που η ελληνικές τράπεζες αναμένουν να ξαναρχίσουν το 2024 με την επιφύλαξη ρυθμιστικών εγκρίσεων.
Ωστόσο, όπως τονίζει η DBRS, η ποιότητα του κεφαλαίου παραμένει σχετικά ασθενής με τις αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις (DTC) να αντιπροσωπεύουν περίπου το 56% του κεφαλαίου CET1 στο τέλος του 2023, αν και μειωμένο από 63% ένα χρόνο νωρίτερα.
Η ισχυρή ανάπτυξη NII και η πειθαρχία κόστους
Το 2023, τα συνολικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 10% σε ετήσια βάση, κυρίως υποστηριζόμενα από NII και, σε μικρότερο βαθμό, από καθαρές προμήθειες, και παρά τα σημαντικά χαμηλότερα εφάπαξ κέρδη από συναλλαγές και άλλα έσοδα. Τα βασικά έσοδα (NII και καθαρές προμήθειες) αυξήθηκαν κατά 40% σε ετήσια βάση το 2023.
Το 2023, το συνολικό NII αυξήθηκε κατά 51% σε ετήσια βάση, καθώς τα χαρτοφυλάκια δανείων και χρεογράφων των τραπεζών ανατιμήθηκαν ταχύτερα από τις υποχρεώσεις παρά τη στροφή προς καταθέσεις με υψηλότερες αποδόσεις. Κατά την άποψη της DBRS, τα NII πιθανότατα θα μειωθούν, αντανακλώντας κυρίως τις αναμενόμενες, αν και δυνητικά πιο αργές, μειώσεις επιτοκίων, καθώς και υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης καταθέσεων και χονδρικής και υψηλότερο ανταγωνισμό για όγκους δανείων.
Το ανώτατο όριο επιτοκίου που ισχύει επί του παρόντος για τα εγχώρια στεγαστικά δάνεια λιανικής καθώς και η μηδενική αποζημίωση για τα υποχρεωτικά αποθεματικά που τηρούνται στην κεντρική τράπεζα αντιπροσωπεύουν μια πρόσθετη επιβάρυνση για τα NII. Ωστόσο, οι τράπεζες εφαρμόζουν στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου στο πλαίσιο της προσδοκίας για χαμηλότερα βασικά επιτόκια στην ΕΚΤ, προκειμένου να «κλειδώσουν» κάποιο όφελος των NII και να μειώσουν τη μελλοντική ευαισθησία στις αλλαγές των επιτοκίων. Ως εκ τούτου, τα καθαρά περιθώρια επιτοκίου (NIM) πιθανότατα θα παραμείνουν ισχυρά το 2024.
Το 2023, οι καθαρές (net) προμήθειες αυξήθηκαν κατά 7% σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω των συναλλαγών και των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων και της υψηλότερης συμβολής των επενδυτικών και τραπεζοασφαλιστικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, το μείγμα εσόδων των τραπεζών παραμένει μέτρια διαφοροποιημένο καθώς οι καθαρές προμήθειες αντιπροσώπευαν μόλις το 17% των συνολικών εσόδων το 2023.
Τα λειτουργικά έξοδα αυξήθηκαν μόλις 1% σε ετήσια βάση το 2023 παρά τις πληθωριστικές πιέσεις και ο μέσος λόγος κόστους προς εισόδημα ήταν ένα ισχυρό 33% το έτος, από 38% το 2022. Υψηλό κόστος προσωπικού για την αντιμετώπιση του υψηλότερου κόστους ζωής σε συνδυασμό με το περαιτέρω κόστος αναδιάρθρωσης και οι υψηλότερες επενδύσεις για ψηφιοποίηση πιθανότατα θα οδηγήσουν σε αυξήσεις στις βάσεις κόστους των τραπεζών στο εγγύς μέλλον. Ωστόσο, η λειτουργική απόδοση θα πρέπει να παραμείνει σχετικά ισχυρή. Το συνολικό εισόδημα προ προβλέψεων και φόρων (IBPT) αυξήθηκε κατά 15% σε ετήσια βάση το 2023.
