Της Δήμητρας Μανιφάβα
Αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της οικονομίας, η οποία σε πολλούς δεν είναι ακόμη ορατή, διαπιστώνει η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς στα χρόνια της κρίσης παρατηρείται στροφή στους κλάδους εμπορεύσιμων αγαθών από τους κλάδους μη εμπορεύσιμων που ήταν σε άνθιση την προ κρίσης περίοδο.
Σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση της ΤτΕ για τη νομισματική πολιτική, την περίοδο 1995-2007 οι κλάδοι µε την υψηλότερη ανάπτυξη και παραγωγικότητα είναι στην πλειοψηφία τους κλάδοι µη εμπορεύσιμων, όπως “Άλλες δραστηριότητες παροχής προσωπικών υπηρεσιών” (µέση ανάπτυξη 6,4%), “Κατασκευή λοιπού εξοπλισμού μεταφορών” (µέση ανάπτυξη 10,5%), “Χερσαίες µεταφορές και µεταφορές µέσω αγωγών” (µέση ανάπτυξη 3,7%) και “Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευή µηχανοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών” (µέση ανάπτυξη 7,6%). Αντίθετα, την περίοδο 2008-2014 παρατηρείται αναδιάρθρωση της παραγωγής προς κλάδους παραδοσιακά εµπορεύσιµων προϊόντων όπως “Παραγωγή οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης πετρελαίου” (µέση ανάπτυξη 11,1%), “Επισκευή και εγκατάσταση µηχανηµάτων και εξοπλισµού” (µέση ανάπτυξη 26,6%) “Αεροπορικές µεταφορές” (µέση ανάπτυξη 5,4%), “Καταλύµατα και δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης” (µέση ανάπτυξη 4,2%), “Γεωργία”, “∆ασοκοµία” και “Αλιεία” (µέση ανάπτυξη 3,5%, 9,1% και 6,6% αντίστοιχα), αλλά και προς κλάδους µε αναπτυσσόµενη εξωστρέφεια όπως “Αποθήκευση και υποστηρικτικές προς τη µεταφορά δραστηριότητες” (µέση ανάπτυξη 5,9%), “Ασφαλιστικά, αντασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταµεία, εκτός από την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση” (µέση ανάπτυξη 4,2%).
Η ενίσχυση της εξωστρέφειας της οικονοµικής δραστηριότητας την περίοδο 2008-2014 επιβεβαιώνεται και από την πορεία του λόγου των εξαγωγών προς την ακαθάριστη αξία παραγωγής κατά κλάδο δραστηριότητας. Παρατηρείται σηµαντική αύξηση των εξαγωγών ως ποσοστού της ακαθάριστης αξίας παραγωγής µεταξύ των περιόδων 1995-2007 και 2008-2014 τόσο σε κλάδους παραγωγής αγαθών όσο και σε κλάδους υπηρεσιών. Μάλιστα, σε 11 από τους 32 κλάδους οι εξαγωγές αντιπροσωπεύουν πλέον πάνω από το 50% της παραγωγής. Συγκεκριµένα, την περίοδο 2008-2014 αυξάνεται σηµαντικά η εξωστρέφεια των κλάδων “Κατασκευή λοιπού εξοπλισµού µεταφορών”, “Κατασκευή ηλεκτρονικών υπολογιστών, ηλεκτρονικών και οπτικών προϊόντων” και “Παραγωγή βασικών φαρµακευτικών προϊόντων και φαρµακευτικών παρασκευασµάτων”. Ως προς τις υπηρεσίες, µεγαλύτερη εξωστρέφεια καταγράφεται στους κλάδους “∆ραστηριότητες προγραµµατισµού ηλεκτρονικών υπολογιστών και συναφείς δραστηριότητες”, “Αεροπορικές µεταφορές” και “Ασφαλιστικά, αντασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταµεία, εκτός από υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση”. Αυξηµένη εξωστρέφεια παρουσιάζεται επίσης σε υπηρεσίες όπως “Επιστηµονική έρευνα και ανάπτυξη” και “Άλλες επαγγελµατικές, επιστηµονικές και τεχνικές δραστηριότητες”.
Η έκθεση της ΤτΕ προχωρά και σε κάποιες προτάσεις με αφορμή τις παραπάνω διαπιστώσεις. Ειδικότερα, σύμφωνα με την ΤτΕ προκειµένου να ενισχυθεί η παραγωγικότητα των εξωστρεφών κλάδων, είναι απαραίτητη η χρηµατοδότηση επενδύσεων σε µηχανολογικό εξοπλισµό και νέες τεχνολογίες, καθώς και η εφαρµογή των προγραµµατισµένων διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων στις αγορές προϊόντων σύµφωνα µε τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στις περίφημες εργαλειοθήκες του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης). Τέλος, απαραίτητη για την ενίσχυση της παραγωγικότητας είναι η προώθηση διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων στη δηµόσια διοίκηση και στο επιχειρηµατικό περιβάλλον, ώστε να µειωθεί το διοικητικό κόστος και να αρθούν τα εµπόδια για τη διεξαγωγή του διασυνοριακού εµπορίου.
