Νέα χρηματοδοτικά κεφάλαια ύψους €1,8 δισ. κινητοποιεί η Ευρωπαϊκή Ένωση για το 2027, επιδιώκοντας να ενισχύσει τις ευρωπαϊκές startups τεχνολογίας αιχμής και να περιορίσει το χάσμα, που χωρίζει την ευρωπαϊκή έρευνα από την εμπορική αξιοποίηση των καινοτομιών της.
Με το νέο πρόγραμμα εργασίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας (European Innovation Council - EIC), η Κομισιόν επιχειρεί να επιταχύνει τη μετάβαση από την επιστημονική ανακάλυψη στη δημιουργία ανταγωνιστικών επιχειρήσεων, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις στρατηγικές τεχνολογίες, στις εφαρμογές διττής χρήσης και στην αμυντική καινοτομία.
Το πρόγραμμα του 2027 αποτελεί το τελευταίο χρηματοδοτικό πακέτο του EIC στο πλαίσιο του Horizon Europe 2021-2027 και εντάσσεται στην ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια ενίσχυσης της τεχνολογικής αυτονομίας και της ανταγωνιστικότητας. Βασική επιδίωξη είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις, ώστε περισσότερες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας να μπορούν όχι μόνο να αναπτύσσουν καινοτόμα προϊόντα, αλλά και να επεκτείνονται διεθνώς, χωρίς να προσκρούουν σε χρηματοδοτικά εμπόδια κατά τη φάση της ανάπτυξης τους.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών χρηματοδότησης, σε συνδυασμό με περισσότερο στοχευμένες παρεμβάσεις για καινοτομίες υψηλού τεχνολογικού κινδύνου και δυνητικά μεγάλης απόδοσης. Η νέα προσέγγιση συνδέεται με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τις startups και τις scaleups, καθώς και με την πρωτοβουλία Competitiveness Compass, που θέτει την καινοτομία στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής της ΕΕ.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, που έχουν ξεπεράσει τα πρώτα στάδια ανάπτυξης και χρειάζονται σημαντικά κεφάλαια για να επεκταθούν. Το πρόγραμμα του 2027 προβλέπει την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης του Scaleup Europe Fund, ύψους €1 δισ., καθώς και τη διάθεση €200 εκατ. για αμυντικές επενδύσεις και €25 εκατ. για την πιλοτική πρωτοβουλία Advanced Innovation Challenges.
Το Scaleup Europe Fund, το οποίο ξεκίνησε το 2026, αποτελεί βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση του χρηματοδοτικού κενού, που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές εταιρείες τεχνολογίας κατά τη φάση της ταχείας ανάπτυξης. Το EIC έχει δεσμεύσει €1 δισ., με στόχο την κινητοποίηση τουλάχιστον €4 δισ. επιπλέον από άλλους επενδυτές.
Υπό τη διαχείριση της EQT, το fund στοχεύει στη στήριξη των πλέον υποσχόμενων ευρωπαϊκών scaleups, μέσω επενδύσεων, που θα υπερβαίνουν κατά μέσο όρο τα €100 εκατ. Στόχος είναι η ανάδειξη ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ικανών να ανταγωνιστούν διεθνώς τους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους.
Παράλληλα, η επέκταση της χρηματοδοτικής στήριξης σε τεχνολογίες διττής χρήσης και αμυντικές εφαρμογές αντανακλά τη μετατόπιση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων προς τομείς, που συνδέονται άμεσα με τη στρατηγική αυτονομία και την ασφάλεια της Ευρώπης.
Το νέο πρόγραμμα εισάγει παρεμβάσεις και στα επιμέρους χρηματοδοτικά εργαλεία του EIC, με στόχο την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων. Στο EIC Pathfinder, που χρηματοδοτεί πρωτοποριακή έρευνα, προβλέπονται αλλαγές στη διαχείριση του μεγάλου αριθμού αιτήσεων. Στο EIC Transition, το οποίο υποστηρίζει τη μετάβαση ερευνητικών αποτελεσμάτων στην εμπορική αξιοποίηση, η χρηματοδότηση θα εστιάζει, πλέον, σε μεμονωμένες ομάδες και επιχειρήσεις αντί για κοινοπραξίες, με στόχο την ενίσχυση του πρακτικού αντίκτυπου των καινοτομιών.
Αλλαγές προβλέπονται και στο πρόγραμμα Women TechEU, που στηρίζει νεοφυείς επιχειρήσεις υπό γυναικεία ηγεσία. Οι επιχορηγήσεις διπλασιάζονται στα €150.000 ανά startup, ενώ θεσπίζεται νέο ευρωπαϊκό βραβείο για γυναίκες, που καινοτομούν στον τομέα των κβαντικών τεχνολογιών.
Επιπλέον, η Κομισιόν επιδιώκει να ενισχύσει τη σύνδεση της χρηματοδοτούμενης καινοτομίας με την πραγματική αγορά, διευκολύνοντας τις επιχειρήσεις, που υποστηρίζονται από το EIC, να δοκιμάζουν τις τεχνολογίες τους σε συνεργασία με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς προμηθειών και να αποκτούν τους πρώτους πελάτες τους.
Η πιλοτική πρωτοβουλία Advanced Innovation Challenges, που εγκαινιάστηκε το 2026, υποστηρίζει 20 έργα διερεύνησης τεχνικής και οικονομικής σκοπιμότητας, εκ των οποίων δέκα αναμένεται να προχωρήσουν το 2027 στη φάση ανάπτυξης πρωτοτύπων και επίδειξης των τεχνολογιών τους.
Σχεδόν €2 δισ. επενδύσεις σε 375 deep tech startups
Από την έναρξη λειτουργίας του, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας έχει στηρίξει περισσότερες από 800 επιχειρήσεις και σχεδόν 700 ερευνητικά έργα, καλύπτοντας ολόκληρη τη διαδρομή της καινοτομίας, από την πρωτογενή έρευνα έως την εμπορική ανάπτυξη.
Το EIC διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό άνω των €10 δισ. για την περίοδο 2021-2027, ενώ το επενδυτικό του σκέλος, EIC Fund, έχει τοποθετήσει σχεδόν €2 δισ. σε περισσότερες από 375 deep tech startups. Οι επενδύσεις αυτές έχουν προσελκύσει πρόσθετα ιδιωτικά και άλλα συνεπενδυτικά κεφάλαια, ύψους 3,5 φορές των αρχικών τοποθετήσεων του Ταμείου.
Όπως επισημαίνει η Ευρωπαία Επίτροπος για τις Startups, την Έρευνα και την Καινοτομία, Ekaterina Zaharieva, οι νέες χρηματοδοτικές δυνατότητες στηρίζουν τους πιο φιλόδοξους Ευρωπαίους καινοτόμους σε όλα τα στάδια της ανάπτυξής τους, από την πρωτοποριακή έρευνα έως την εμπορική επέκταση.
