Η Deloitte δημοσιεύει την έρευνα «2026 Future of Infrastructure Survey», αναδεικνύοντας τις αλλαγές που διαμορφώνουν το μέλλον των υποδομών παγκοσμίως. Καθώς οι φυσικές και οι ψηφιακές υποδομές συνδέονται όλο και περισσότερο, δημιουργώντας ένα σύνθετο και αλληλεξαρτώμενο σύστημα, κράτη και οργανισμοί καλούνται να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν, χρηματοδοτούν, υλοποιούν, λειτουργούν και προστατεύουν κρίσιμες υποδομές.
Η εν λόγω έρευνα καταδεικνύει ότι, ενώ οι επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά παγκοσμίως σε διαφορετικές κατηγορίες υποδομών (ψηφιακές υποδομές, δίκτυα, ενέργεια, ύδρευση & άλλες υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, μεταφορές, καθώς και κοινωνικές υποδομές και υποδομές ψυχαγωγίας), η μεγαλύτερη πρόκληση για τα στελέχη είναι πλέον ο τρόπος με τον οποίο αυτές θα υλοποιούνται και θα λειτουργούν ως ένα ενιαίο οικοσύστημα.
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα επισημαίνουν ότι οι παρωχημένες δομές, οι κατακερματισμένες πολιτικές και τα παραδοσιακά μοντέλα υλοποίησης αποτελούν σήμερα τους σημαντικότερους κινδύνους. Όπως προκύπτει περισσότερα από ένα στα δέκα μεγάλα έργα υποδομών παγκοσμίως αντιμετωπίζουν σημαντικές καθυστερήσεις ή ακόμη και κίνδυνο ακύρωσης. Oι υποδομές θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζονται ως ένα ενιαίο και αλληλοσυνδεόμενο σύστημα. Για να αξιοποιήσουν τις νέες οικονομικές δυνατότητες και να αποτρέψουν αλυσιδωτές αστοχίες, οι οργανισμοί του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα χρειάζεται να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται την πολυπλοκότητα των υποδομών.
Η εποχή των διασυνδεδεμένων συστημάτων: Οι υποδομές εξελίσσονται από μεμονωμένα περιουσιακά στοιχεία σε ένα διασυνδεδεμένο «σύστημα συστημάτων», όπου οι φυσικές και οι ψηφιακές λύσεις εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο η μία από την άλλη. Η έρευνα της Deloitte καταδεικνύει ότι το 69% των ερωτηθέντων αναμένει αυξανόμενη ζήτηση για έξυπνες και διασυνδεδεμένες υποδομές, ενώ το 45% χαρακτηρίζει τις αλληλεξαρτήσεις μεταξύ διαφορετικών συστημάτων μία από τις βασικότερες προκλήσεις. Καθώς οι ανάγκες για διασυνδεσιμότητα και ενέργεια αυξάνονται, οι οργανισμοί θα χρειαστεί να υιοθετήσουν νέα μοντέλα συντονισμού και κοινού σχεδιασμού, τα οποία θα υπερβαίνουν τα παραδοσιακά όρια μεταξύ οργανισμών και κλάδων.
Από την αύξηση των κεφαλαίων στην έξυπνη αξιοποίησή τους: Καθώς οι επενδυτικές προτεραιότητες στις υποδομές διευρύνονται και διαφοροποιούνται, η πρόκληση δεν αφορά πλέον τόσο την εξασφάλιση κεφαλαίων αλλά την αντιστοίχιση της κατάλληλης χρηματοδότησης με τις ανάγκες και τους κινδύνους κάθε έργου. Το 31% των ερωτηθέντων θεωρεί τους περιορισμούς στη διαθέσιμη χρηματοδότηση το σημαντικότερο εμπόδιο, ενώ πολλά έργα — ιδιαίτερα στους τομείς των ψηφιακών υποδομών, της ενέργειας και των κοινωνικών υποδομών — απαιτούν προσαρμοσμένα μοντέλα χρηματοδότησης και στρατηγικές επιμερισμού του κινδύνου, αντί για μια ενιαία χρηματοδοτική προσέγγιση. Τα αποτελεσματικά μοντέλα χρηματοδότησης αναμένεται να βασιστούν στο συνδυασμό δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων, στη δημιουργία επενδυτικά ώριμων χαρτοφυλακίων έργων και στην κατάλληλη κατανομή των κινδύνων, ώστε να καταστεί δυνατή η υλοποίησή τους.
Τα θεσμικά εμπόδια καθυστερούν την υλοποίηση των έργων
Παρά την αύξηση των επενδύσεων, οι πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης, ανάθεσης έργων και κανονιστικής συμμόρφωσης αποτελούν πλέον τα σημαντικότερα εμπόδια στην υλοποίηση έργων υποδομής. Η έρευνα της Deloitte αναφέρει ότι το 39% των ερωτηθέντων θεωρεί την πολυπλοκότητα του κανονιστικού πλαισίου ως τη μεγαλύτερη πρόκληση, ενώ η θεσμική γραφειοκρατία εξακολουθεί να καθυστερεί τα έργα ακόμη και όταν η χρηματοδότηση έχει ήδη εξασφαλιστεί. Η απλοποίηση των διαδικασιών έγκρισης και η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την αυτοματοποίηση εργασιών πρόκειται να είναι καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση αυτών των συστημικών καθυστερήσεων και την αποτελεσματική υλοποίηση έργων. Ήδη η πρακτική αυτή αποτελεί προτεραιότητα για το 36% των οργανισμών, ποσοστό που αναμένεται να αυξηθεί σε 42% μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.
Επαναπροσδιορίζοντας την ανθεκτικότητα
Καθώς τα συστήματα υποδομών συνδέονται όλο και περισσότερο, οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να επικεντρώνονται αποκλειστικά στην προστασία μεμονωμένων υποδομών. Σύμφωνα με την έρευνα το 60% των κυβερνητικών φορέων θέτει την κυβερνοασφάλεια σε πρώτη προτεραιότητα, καθιστώντας την τον σημαντικότερο τομέα επενδύσεων. Ωστόσο, μόλις το 33% κατατάσσει την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων, παρότι το 56% αναγνωρίζει τα ακραία καιρικά φαινόμενα ως τη σημαντικότερη απειλή για τις υποδομές. Ως εκ τούτου, απαιτείται μια προσέγγιση που εξετάζει το σύστημα ως σύνολο και αντιμετωπίζει τους κινδύνους που μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις, τόσο στον ψηφιακό όσο και στον φυσικό κόσμο.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως βάση λειτουργίας των υποδομών
Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης εξελίσσεται ταχύτατα, επιτρέποντας τη συνεχή βελτίωση των συστημάτων και τη λήψη αποτελεσματικότερων αποφάσεων. Το 61% των συμμετεχόντων θεωρεί την προληπτική συντήρηση των υποδομών την κυριότερη εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης σήμερα. Ωστόσο, οι ερωτηθέντες αναμένουν ότι μέσα στα επόμενα τρία χρόνια θα επεκταθεί η χρήση της στην πρόβλεψη της ενεργειακής ζήτησης (44%), καθώς και στα logistics της εφοδιαστικής αλυσίδας (40%). Παράλληλα, το 34% αναγνωρίζει την έλλειψη εξειδικευμένου τεχνολογικού προσωπικού, ιδίως στους τομείς της Τεχνητής Νοημοσύνης και της κυβερνοασφάλειας, ως σημαντικό εμπόδιο για την επέκταση αυτών των εφαρμογών. Για να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες της ΤΝ σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των υποδομών, οι οργανισμοί θα χρειαστεί να επενδύσουν σε ισχυρές βάσεις δεδομένων, σε αποτελεσματικά πλαίσια διακυβέρνησης και στην ανάπτυξη των απαραίτητων δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού τους.
O Γιώργος Μορφούλης, Partner, Government & Public Services Leader της Deloitte Ελλάδος επεσήμανε: «Η έρευνα της Deloitte αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των διασυνδεδεμένων υποδομών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Οι βασικές προκλήσεις για τις επιχειρήσεις και τους δημόσιους φορείς αφορούν την διασφάλιση της απαιτούμενης χρηματοδότησης και την αποτελεσματική υλοποίηση των έργων, με στόχο τη μεγιστοποίηση της αξίας των επενδύσεων σε υποδομές.»
Παράλληλα, ο Δημήτρης Νεκτάριος, Partner, Infrastructure & Capital Projects Leader της Deloitte Ελλάδος σημείωσε: «Η ελληνική αγορά υποδομών βρίσκεται σε περίοδο έντονης επενδυτικής δραστηριότητας, με σημαντικά έργα στις μεταφορές, την ενέργεια και τις ψηφιακές υποδομές να εξελίσσονται παράλληλα και να αλληλεξαρτώνται όλο και περισσότερο. Ως εκ τούτου, απαιτείται επιτάχυνση των διαδικασιών, σωστή κατανομή των κινδύνων και αξιοποίηση της τεχνολογίας σε όλο τον κύκλο ζωής ενός έργου. Για την Ελλάδα, το επόμενο βήμα είναι η αξιοποίηση της υφιστάμενης επενδυτικής δυναμικής με στόχο την ανάπτυξη διασυνδεδεμένων υποδομών υψηλότερης ανθεκτικότητας και αποδοτικότητας».
Μεθοδολογία της έρευνας
Η Deloitte διεξήγαγε έρευνα σε 985 στελέχη που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των υποδομών, από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και από μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, σε 21 χώρες, καλύπτοντας όλες τις κύριες γεωγραφικές περιοχές παγκοσμίως. Οι συμμετέχοντες εκπροσωπούσαν τέσσερις βασικές κατηγορίες υποδομών: (α) ψηφιακές υποδομές και δίκτυα, (β) ενέργεια, ύδρευση και λοιπές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, (γ) μεταφορές και κινητικότητα, και (δ) κοινωνικές υποδομές και υποδομές ψυχαγωγίας. Στο πλαίσιο της έρευνας διερευνήθηκαν οι υφιστάμενες προτεραιότητες, οι αναμενόμενες αλλαγές κατά την επόμενη τριετία, τα εμπόδια υλοποίησης, η χρηματοδότηση, η ανθεκτικότητα και η συμβολή της Τεχνητής Νοημοσύνης και των αναδυόμενων τεχνολογιών. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά και ανά γεωγραφική περιοχή, κατηγορία οργανισμού και τύπο περιουσιακών στοιχείων.
