Ελπίδα απλώνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη ότι τα χειρότερα της κρίσης έχουν περάσει και ότι η οικονομία αρχίζει σταδιακά να ανακάμπτει. Αρκετές χώρες σημείωσαν σημαντική ανάπτυξη σε ορισμένους τομείς στο δεύτερο τρίμηνο, ενώ οι πτωτικές τάσεις τουλάχιστον επιβραδύνθηκαν σημαντικά σε άλλες. Αυτά είναι τα αποτελέσματα της έρευνας της GfK για το Καταναλωτικό Κλίμα στην Ευρώπη, που δίνει μια γενική θεώρηση της ανάπτυξης των οικονομικών και εισοδηματικών προσδοκιών και της προθυμίας για αγορές ανάμεσα σε καταναλωτές σε 14 ευρωπαϊκές χώρες.
Από το δεύτερο τρίμηνο αυξάνονται οι ελπίδες ότι η οικονομική κρίση έχει φτάσει στο κατώτερο σημείο. Η οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) σημείωσε νέα μικρή ανάπτυξη της τάξης του 0,4% συγκριτικά με το προηγούμενο τρίμηνο. Η Γαλλία, η Γερμανία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο σημείωσαν όλες εν μέρει σημαντική άνοδο. Επίσης οι οικονομίες της Ιταλίας και τη Ισπανίας έδειξαν μικρά σημάδια ανάκαμψης, αν και εξακολουθούν να συρρικνώνονται. Στη Γαλλία, το έλλειμμα εμπορικού ισοζυγίου εξαφανίστηκε και στην Ελλάδα κατάφερε ακόμα και να αποκτήσει θετικό πρόσημο. Στην Πορτογαλία, ο αριθμός των ανέργων μειώθηκε ξανά για πρώτη φορά μετά από δύο χρόνια.
Οι λόγοι γι αυτή την ανάκαμψη
Οι εξαγωγείς ευνοούνται από τη χαμηλή παγκόσμια ανάπτυξη. Σε ορισμένες χώρες, οι καταναλωτές είναι όλο και περισσότερο πιο έτοιμοι να καταναλώσουν και πάλι περισσότερα χρήματα. Η πολιτική απομακρύνεται κάπως σαφέστερα από το δρόμο της αυστηρής λιτότητας που συγκρατούσε τις εγχώριες οικονομίες. Ιδιαίτερα στις χώρες της κρίσης του νότου, ο τουρισμός βοήθησε στη βελτίωση της κατάστασης. Το καλοκαίρι, η ΕΕ σημείωσε την πρώτη οριακή μείωση του συνολικού αριθμού ανέργων. Ωστόσο, το ποσοστό εξακολουθεί να βρίσκεται στο 11,0%. Συνεπώς, δεν διακρίνεται στον ορίζοντα μια πραγματική τάση ανατροπής στην αγορά εργασίας. Στην ουσία αναμένεται πως ακόμα περισσότεροι άνθρωποι θα μείνουν και πάλι άνεργοι μέσα στο επόμενο έτος. Μόνο το 2015 αναμένεται σημαντική μείωση των ανέργων.
Ωστόσο, οι ειδικοί δεν προβλέπουν τη μεσοπρόθεσμη επίτευξη των επιπέδων ανεργίας που υπήρχαν πριν την κρίση. Επίσης, ο τραπεζικός δανεισμός εξακολουθεί να είναι υπερβολικά χαμηλός. Και το ασθενές έναυσμα ανάπτυξης που ενδεχομένως θα δημιουργηθεί μέσα στους επόμενους μήνες, σίγουρα δεν θα είναι αρκετό για να εμποδίσει τη συνεχόμενη αύξηση του μεγάλου χρέους των χωρών της ΕΕ.
Ελλάδα: επίτευξη απροσδόκητου πρωτογενούς πλεονάσματος
Το ελληνικό δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε σημαντικά το πρώτο μισό του 2013. Εντούτοις, το εθνικό χρέος συνέχισε να αυξάνεται και το ενδεχόμενο κουρέματος του χρέους γίνεται όλο και πιο πιθανό. Στην περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου, το έλλειμμα έφτασε κοντά στα 5 δις ευρώ, ενώ κατά την ίδια περίοδο το προηγούμενο έτος το έλλειμμα κυμαινόταν σχεδόν στα 12,5 δις ευρώ. Φέτος η Αθήνα θα επιτύχει ενδεχομένως πρωτογενές πλεόνασμα (πλεόνασμα προϋπολογισμού χωρίς να λαμβάνονται υπ' όψιν οι πληρωμές των τόκων). Αυτό έχει ήδη πραγματοποιηθεί με επιτυχία κατά τους πρώτους επτά μήνες του 2013. Εξέπληξε το γεγονός ότι το κράτος εισέπραξε 2,6 δις ευρώ περισσότερα από αυτά που δαπάνησε.
Ωστόσο οι πληρωμές των τόκων δεν συμπεριλαμβάνονται σε αυτές τις στατιστικές. Αν και αποταμιεύτηκαν περισσότερα από ό,τι αναμενόταν κατά το πρώτο εξάμηνο, υπάρχουν ακόμα σημαντικά κενά ως προς το έσοδα. Αυτό οφείλεται κυρίως στις εκκρεμούσες και μειωμένες πληρωμές φόρων: η παράταση της προθεσμίας για τις δηλώσεις εισοδήματος φυσικών προσώπων μέχρι το τέλος Ιουλίου, περαιτέρω καθυστερήσεις στην αύξηση των φόρων και κατάρρευση του ειδικού φόρου κατανάλωσης. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, η Τρόικα, η οποία αποτελείται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) έκαναν νέα επίσκεψη επιθεώρησης στην Ελλάδα. Η ελληνική κυβέρνηση είχε την υποχρέωση να έχει υλοποιήσει μια σειρά μεταρρυθμίσεων μέχρι τότε. Τα πιο αμφιλεγόμενα σχέδια περιελάμβαναν την απόλυση περίπου 4.000 δημοσίων υπαλλήλων. Επιπλέον, η Ελλάδα έπρεπε να εκπληρώσει μια ποσόστωση μετάταξης 12.500 δημοσίων υπαλλήλων σε «καθεστώς εφεδρείας» έως το τέλος Σεπτεμβρίου, το οποίο είναι ένα στάδιο πριν την ενδεχόμενη μεταγενέστερη απόλυση. Ωστόσο η Τρόικα παρατήρησε ότι είχε σημειωθεί μικρή πρόοδος στην υλοποίηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων. Οι φόροι δεν συλλέγονται όπως απαιτείται. Οι ιδιωτικοποιήσεις δεν προχωρούν ακριβώς όπως έχει προγραμματιστεί. Εξαιτίας του υψηλού κρατικού ελλείμματος που ανέρχεται στο 160% του ΑΕΠ, πλέον συζητείται το ενδεχόμενο ενός τρίτου πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα.
Οικονομικές προσδοκίες: οι Ευρωπαίοι είναι πεπεισμένοι για την οικονομική ανάκαμψη
Οι οικονομικές προσδοκίες ακολουθούν σαφή ανοδική τάση σε σχεδόν όλες τις χώρες. Μόνο στην Ελλάδα και στην Ιταλία υπάρχει στασιμότητα. Στην περίοδο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου, τη μεγαλύτερη ανάπτυξη σημείωσαν η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Γαλλία. Την παρούσα στιγμή, η χαμηλότερη τιμή του δείκτη βρίσκεται στην Ελλάδα (-41,1 μονάδες), η Ιταλία σημείωσε μικρή βελτίωση (-34.8 μονάδες) και υπήρξε σημαντική αύξηση στην Πολωνία (-29.5 μονάδες), αν και συνολικά παραμένει η τρίτη χαμηλότερη τιμή. Μέσα στους προσεχείς μήνες αναμένεται ανάπτυξη στην οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου (19,2 μονάδες), της Γερμανίας (10,7 μονάδες) και της Αυστρίας (6,7 μονάδες).
Οικονομικές Προσδοκίες: -41,1 μονάδες
Εισοδηματικές Προσδοκίες: -46,8 μονάδες
Προθυμία για αγορές: -25,1 μονάδες
