Αύξηση των πωλήσεων το Α’ εξάμηνο 2020 αλλά πτώση το Β’ εξάμηνο 2020 εκτιμούν τα στελέχη του κλάδου Λιανεμπορίου Τροφίμων-FMCG για το 2020, ενώ όπως όλα δείχνουν σημαντικές αλλαγές καταγράφονται και στις προτεραιότητες και τις προκλήσεις των επιχειρήσεων. Επίσης σημαντικό είναι να σημειωθεί πως 1 στα 2 στελέχη πιστεύει ότι ο Covid-19 θα επηρεάζει την αγορά/οικονομία και το 2021
Αναλυτικότερα, στο πλαίσιο της κυλιόμενης Έρευνα Τάσεων στο Λιανεμπόριο FMCG του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), πραγματοποιήθηκε έκτακτη μέτρηση στο πλαίσιο των μελετών του ΙΕΛΚΑ για την εξάπλωση του κορωνοϊού COVID-19, η οποία καταγράφει τις απόψεις των στελεχών επιχειρήσεων του κλάδου για τα κύρια κλαδικά θέματα και προκλήσεις. Η έρευνα διεξήχθη την περίοδο 1 έως 6 Απριλίου 2020 με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου και δείγμα 180 ανώτερα και ανώτατα Στελέχη Επιχειρήσεων (Λιανεμπόριο-Αλυσίδες σουπερμάρκετ και Προμηθευτές FMCG) από τη Γενική Διεύθυνση και τα τμήματα Marketing, Πωλήσεων. Αγορών, Οικονομικών, Πληροφορική κλπ.
Σχήμα 1: Διαχρονικές προσδοκίες για την εξέλιξη των πωλήσεων (2016-2019)
Τα αποτελέσματα καταγράφουν την αξιολόγηση των εξελίξεων από τα στελέχη του κλάδου για το A’ και Β’ εξάμηνο 2020 οι οποίες συνοψίζονται σε:
- Αύξηση των πωλήσεων το Α’ 6μηνο σε σχέση με το αντίστοιχο του 2020, αλλά συνολικά αμετάβλητες πωλήσεις συνολικά το 2020
- Μεγάλη επιδείνωση του οικονομικού κλίματος
- Αλλαγές στις προτεραιότητες των επιχειρήσεων με έμφαση στην αντιμετώπιση της έκτακτης κατάστασης λόγω του VOCID-19
Σε σχέση με τις προσδοκίες για τις πωλήσεις του κλάδου (βλ. σχήμα 1), καταγράφεται μεγάλο ποσοστό ερωτηθέντων 68% οι οποίοι θεωρούν ότι οι πωλήσεις του κλάδου θα αυξηθούν το τρέχων εξάμηνο. Μεσοσταθμικά τα στελέχη που συμμετείχαν στην έρευνα εκτιμούν ότι θα καταγραφεί αύξηση της τάξης του 2,1% στις πωλήσεις το εξάμηνο Ιανουάριος 2020-Ιούνιος 2020 σε σχέση με το ίδιο εξάμηνο του 2019 (1,95% ήταν η εκτίμηση στην μέτρηση του Ιανουαρίου). Η εξέλιξη αυτή σε μεγάλο βαθμό αποδίδεται στα μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης του κορωνοϊού και συγκεκριμένα τις αγορές «πανικού» των πρώτων ημερών του Μαρτίου, το κλείσιμο της εστίασης και την παραμονή των πολιτών στα σπίτια. Η εκτίμηση για το σύνολο του 2020 είναι αρκετά διαφορετική και αποτυπώνει το υφεσιακό περιβάλλον που διαμορφώνεται. Συνολικά εκτιμάται ότι οι πωλήσεις του κλάδου θα παραμείνουν αμετάβλητες το 2020 σε σχέση με το 2019. Ποσοστό 46% εκτιμά ότι θα αυξηθούν και ποσοστό 39% ότι θα μειωθούν. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι το Β’ εξάμηνο του 2020 αναμένεται να καταγράψει πτωτικές πωλήσεις περί το 2% σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του 2019.
Βέβαια οι πωλήσεις στο λιανεμπόριο τροφίμων σχετίζονται άμεσα με την ψυχολογία των καταναλωτών και την ευρύτερη οικονομική και κοινωνική κατάσταση και ενδεχομένως πολιτικές εξελίξεις να επιδράσουν σε αυτή την πρόβλεψη.
Σχήμα 2: Διαχρονική αξιολόγηση οικονομικής κατάστασης της χώρας (2017-2019)
Η θετική τάση που καταγράφηκε στην αποτίμηση της εξέλιξης της οικονομικής κατάστασης της χώρας το 2019 παρουσιάζει πλήρη αναστροφή σε αυτή τη μέτρηση. Συγκεκριμένα, ενώ τον Ιανουάριο 2020 η πλειοψηφία σε ποσοστό 74% θεωρούσε ότι η οικονομική κατάσταση βελτιώθηκε και το 1% ότι χειροτέρεψε, τρεις μήνες μετά το 27% θεωρεί ότι η οικονομική κατάσταση βελτιώθηκε και το 65% ότι χειροτέρεψε. Αντίστοιχα ποσοστά είχαν να καταγραφούν από τον Ιούλιο του 2017.
Παρόλα αυτά είναι σημαντικό ότι το οικονομικό κλίμα παρουσιάζει επιδείνωση, αλλά συγκράτηση (σχήμα 3), η οποία οφείλεται κυρίως στις θετικές προσδοκίες των στελεχών για τις πωλήσεις. Θετικά αξιολογείται ότι παρά τη μεγάλη μείωση στον δείκτη οικονομικού κλίματος, αυτός παραμένει με θετικό πρόσημο.
Σχήμα 3: Διαχρονική εξέλιξη δεικτών οικονομικού κλίματος (2017-2019)
Οι εξελίξεις αυτές αποτυπώνονται και στη λίστα με τα προβλήματα και προκλήσεις που καταγράφονται από τα στελέχη του κλάδου με τα κυριότερα να φαίνονται στο σχήμα 4:
Σχήμα 4: Τα 10 σημαντικότερα προβλήματα των επιχειρήσεων Λιανεμπορίου και FMCG
Τα δύο βασικά προβλήματα που είχαν καταγραφεί στην προηγούμενη μέτρηση ήταν η μειωμένη κερδοφορία και ο υψηλός δείκτης ΦΠΑ. Η χαμηλή κερδοφορία πέφτει σε αυτή την μέτρηση στην 5η θέση, ενώ ο υψηλός ΦΠΑ βρίσκεται εκτός της πρώτης δεκάδας. Αντίθετα η αβεβαιότητα περιβάλλοντος που βρισκόταν στην 7η θέση τον Ιανουάριο, βρίσκεται για μία ακόμα φορά στην 1η θέση ως το πιο σημαντικό πρόβλημα του κλάδου, ενώ η πρόβλεψη ζήτησης που δεν είχε απασχολήσει ποτέ την τελευταία 5ετία που πραγματοποιούνται μετρήσεις τα στελέχη ως σημαντικό πρόβλημα, πλέον βρίσκεται στη 2η θέση, ως αποτέλεσμα των απότομων αλλαγών στις αγοραστικές συνήθειες του καταναλωτικού κοινού, καταδεικνύοντας σε ένα βαθμό τα άγνωστα νερά στα οποία βρίσκεται η αγορά. Ως 3ο σημαντικότερο πρόβλημα καταγράφεται η αδυναμία των νέων αναδυόμενων αναγκών των καταναλωτών για παράδοση στο σπίτι. Πρόκειται για μία εξέλιξη η οποία δεν είχε προβλεφθεί από την αγορά και απαιτεί σημαντικές επενδύσεις από τις επιχειρήσεις (με άγνωστο όμως ορίζοντα) ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν σε αυτή.
Σχήμα 5: Οι προτεραιότητες των επιχειρήσεων Λιανεμπορίου και FMCG
Αντίστοιχες είναι και οι εξελίξεις σε σχέση με τις προτεραιότητες των επιχειρήσεων. Ενώ η ενίσχυση των πωλήσεων αποτελούσε παραδοσιακά την πρώτη προτεραιότητα των επιχειρήσεων, πλέον πέφτει στην 8η θέση. Αντίθετα νέες προτεραιότητες βρίσκονται στις πρώτες θέσεις. Η προστασία της υγείας του προσωπικού με μεγάλη διαφορά αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα με 76%, Η διαθεσιμότητα των προϊόντων προς το καταναλωτικό κοινό βρίσκεται ση 2η θέση με 58%. Γενικά κυριαρχούν οι προτεραιότητες γύρω από τις εξελίξεις σε σχέση με τα μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού COVID-19, με 54% η αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων λόγω του COVID-19 και η διασφάλιση υγιεινής στους χώρους πώλησης με 45%. Ενδιαφέρον αποτελεί ότι για το 30% αποτελεί προτεραιότητα πλέον το ηλεκτρονικό εμπόριο και οι πωλήσεις εξ αποστάσεων, κάτι που αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στην αγορά αυτή. Παρόλα αυτά, καταγράφεται και η παντελής έλλειψη ενδιαφέροντος αυτή την περίοδο για νέες επενδύσεις, κάτι που είναι μεν αναμενόμενο, αλλά αποτελεί δυσάρεστη εξέλιξη δε.
Αυτό εξηγείται και από τις εκτιμήσεις των στελεχών του κλάδου για τη διάρκεια της κρίσης, όπως φαίνεται στο σχήμα 6. Το 74% πιστεύει ότι η έκτακτη κατάσταση με τον COVIC-19 θα κρατήσει πάνω από 2 μήνες, ενώ το 96% πιστεύει ότι η αγορά και η οικονομία θα επηρεάζονται από την έκτακτη κατάσταση έως το τέλος του 2020 ή και περισσότερο, με 1 στα 2 στελέχη να πιστεύει ότι θα επηρεάζεται μετά το τέλος του χρόνου.
Σχήμα 6: Εκτίμηση διάρκειας κρίσης COVID-19
Η επόμενη έρευνα θα πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο 2020.
