Της Δήμητρας Μανιφάβα
Επιστροφή στους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης από το δεύτερο εξάμηνο του 2016 προβλέπει για την ελληνική οικονομία η Euler Hermes, εκ των κορυφαίων εταιρειών στον κόσμο στον κλάδο της ασφάλισης πιστώσεων. Ωστόσο, το 2016 θα είναι μία ακόμη χρονιά ύφεσης και μάλιστα μεγαλύτερης σε σχέση με το 2015, με το ΑΕΠ να προβλέπεται να υποχωρεί κατά 1%, ενώ για το 2017 προβλέπεται ανάπτυξη 2%. Όλα τα παραπάνω, βεβαίως, υπό την προϋπόθεση ότι η τρέχουσα αξιολόγηση του ελληνικού προγράμματος θα ολοκληρωθεί σχετικά γρήγορα από τους δανειστές και ότι θα είναι θετική. Την ίδια ώρα η επιβράδυνση της οικονομίας στην Κίνα, η όχι και τόσο ταχεία ανάκαμψη σε ΕΕ και ΗΠΑ, η επιδείνωση της οικονομίας σε αρκετές από τις αναδυόμενες αγορές, όπως για παράδειγμα στη Βραζιλία και τη Ρωσία θα έχουν ως αποτέλεσμα ο ρυθμός αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ να παραμείνει κάτω από το 3% έως το 2017 (2,6% το 2015, 2,7% το 2016 και 2,9% το 2017) και το παγκόσμιο εμπόριο να βελτιωθεί μεν το τρέχον και το επόμενο έτος, με αργούς ρυθμούς δε. Τις εκτιμήσεις της Euler Hermes για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, καθώς και τις προοπτικές για τις εξαγωγές με βάση και τα όσα συμβαίνουν στην παγκόσμια οικονομική σκηνή παρουσίασε χθες η επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας για την Ευρωζώνη κα Άνα Μποάτα σε ειδική εκδήλωση στην Αθήνα.
Η διατήρηση της ύφεσης και το 2016 αποδίδεται στο γεγονός σχετίζεται κατά κύριο λόγο με τη σημαντική αρνητική επίδραση των γεγονότων του 2015. Τα capital controls επηρέασαν τις εμπορικές συναλλαγές (με τις εισαγωγές να επιστρέφουν στα επίπεδα του 2005) και στην ουσία ακύρωσαν την όποια θετική επίδραση των χαμηλών τιμών πετρελαίου στο λιανεμπόριο, η αδυναμία του εγχώριου τραπεζικού κλάδου περιόρισε τη δυνατότητα χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα και διατήρησε τα επιτόκια σε υψηλό επίπεδο -πάνω από 5% για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις- σε σύγκριση με την υπόλοιπη ευρωζώνη. Συνολικά, η ανάκαμψη του ιδιωτικού τομέα εξακολουθεί να υστερεί, με τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων να βρίσκεται σε πτώση, ενώ σημειώνεται και μειωμένη κερδοφορία λόγω της έλλειψης χρηματοδότησης και της αυξανόμενης φορολογικής επιβάρυνσης.
Για να αντιληφθεί κανείς το πρόβλημα χρηματοδότησης των επιχειρήσεων στην Ελλάδα και κυρίως το κόστος του χρήματος, αρκεί να ρίξει μια ματιά στα επιτόκια των πενταετών τραπεζικών δανείων για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που ισχύουν στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η κα Μποάτα, στην Ελλάδα το επιτόκιο ήταν 5,1% τον Νοέμβριο του 2015 (από 5,4% ένα χρόνο πριν), όταν στη γειτονική Ιταλία είναι 3,4%, στην Ισπανία 2,8%, χαμηλότερο δηλαδή και από τη Γερμανία που είναι 2,9% και στη Γαλλία 2,5%.
Σε ό,τι αφορά τις επισφάλειες, ο κ. Βασίλης Χρηστίδης, διευθύνων σύμβουλος της Euler Hermes Hellas, ανέφερε ότι αυξήθηκαν το 2015 σε μικρότερο βαθμό από ό,τι αρχικά αναμενόταν. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Euler Hermes οι πτωχεύσεις στην Ελλάδα αναμένεται να αυξηθούν το 2016 κατά 5% σε σύγκριση με το 2015. Αν και ο ρυθμός αύξησης σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια είναι πολύ χαμηλότερος (το 2015 οι πτωχεύσεις αυξήθηκαν κατά 10% σε σχέση με το 2014) είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι αυξάνονται για ένατη συνεχή χρονιά, την ώρα μάλιστα που για το 2016 αναμένεται μείωση των πτωχεύσεων στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Με βάση το σκηνικό που διαμορφώνεται στην παγκόσμια οικονομία η Ελλάδα καλείται να επιλέγει με προσοχή τους εμπορικούς της εταίρους. Αρκετές από τις αναδυόμενες αγορές βρίσκονται σε φθίνουσα πορεία και προχωρούν σε μείωση των εισαγωγών τους, όπως για παράδειγμα η Ρωσία, αλλά και η Κίνα. Οι αγορές-στόχοι για τις ελληνικές εξαγωγές πρέπει να είναι οι ΗΠΑ, οι χώρες της Ευρωζώνης, αρκετές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ρουμανία και η Πολωνία, καθώς και το Ηνωμένο Βασίλειο. Καθοριστικός, εξάλλου, παράγοντας για την ενίσχυση των ελληνικών εξαγωγών θα είναι η βελτίωση της παραγωγικότητας με την Ελλάδα, πάντως, ήδη να έχει μειώσει δραματικά τα τελευταία χρόνια το ονομαστικό μοναδιαίο κόστος εργασίας βασιζόμενο σε ώρες εργασίας.
Η οικονομολόγος της Euler Hermes στάθηκε ιδιαιτέρως σε τρεις παράγοντες, που αν αξιοποιηθούν κατάλληλα, μπορούν να προκαλέσουν σημαντική αύξηση των ελληνικών εξαγωγών. Πρώτον, η ιδιωτικοποίηση του ΟΛΠ με τα 350 εκατ. ευρώ νέων επενδύσεων που προβλέπονται αφενός θα αυξήσουν τη δραστηριότητα και αφετέρου θα βελτιώσουν τη θέση του Πειραιά σε σύγκριση με τα υπόλοιπα ανταγωνιστικά λιμάνια της Μεσογείου. Δεύτερον, η άρση των κυρώσεων στο Ιράν η οποία μεταφράζεται σε πρόσθετες εισαγωγές έως το 2017 συνολικού ύψους 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Η κα Μποάτα, ωστόσο, συνέστησε προσοχή, καθώς έως τώρα έχουν αρθεί μόνο οι κυρώσεις που αφορούσαν στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενώ σημαντικό ρόλο στις εξελιξεις θα διαδραματίσουν οι προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ φέτος τον Νοέμβριο, αλλά και οι εκλογές στο Ιράν στις 26 Φεβρουαρίου για την ανάδειξη της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων και της Ισλαμικής Συμβουλευτικής Συνέλευσης. Ο τρίτος παράγοντας είναι ο τουρισμός με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Πολωνία να θεωρούνται αναδυόμενες αγορές για το ελληνικό τουριστικό προϊόν.
Οι κυριότερες εξελίξεις και προβλέψεις στην παγκόσμια οικονομία
- ΗΠΑ: οι υπηρεσίες παραμένουν ισχυρές αποτελώντας το 84% του ΑΕΠ και αυξάνονται κατά 2,9%, με ρυθμό υψηλότερο από τον ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ. Ωστόσο, οι υπηρεσίες δεν είναι ικανές να ωθήσουν την ανάπτυξη από μόνες τους την ώρα που η μεταποίηση συρρικνώνεται. Το 2015 προβλέπεται να κλείσει με ανάπτυξη 2,4%, το 2016 2,3% και το 2017 ακόμη χαμηλότερα, 2,2%.
- Κίνα: Για το 2015 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 6,9% και επιβράδυνση το 2016 με μεταβολή του ΑΕΠ 6,5% και 6,3% το 2017. Η αύξηση των μισθών προκαλεί αύξηση των τιμών, επιδεινώνοντας την ανταγωνιστικότητα των κινεζικών προϊόντων. Μάλιστα, αρκετές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αναμένεται να μεταφέρουν την παραγωγή τους ή να παράγουν πλέον περισσότερο σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης αντί στην Κίνα.
- Ρωσία: οι τέσσερις κρίσεις -πολιτική, εμπιστοσύνης, πετρελαίου και νομίσματος- θα συνεχισθούν. Το 2015 θα κλείσει με ύφεση 3,7% στη Ρωσία, η ύφεση αν και μικρότερη θα συνεχισθεί το 2016 (-0,5%), ενώ επιστροφή στην ανάπτυξη με ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ 1% αναμένεται το 2017.
- Βραζιλία: “Όλα πηγαίνουν προς τη λάθος κατεύθυνση στη χώρα αυτή”, δήλωσε χαρακτηριστικά χθες η κα Μποάτα. Στη Βραζιλία προβλέπεται ύφεση 3,7% το 2015, επίσης σημαντική ύφεση το 2016 2,4% και ανάπτυξη 1,2% το 2017.
- Ευρωζώνη: η Ευρωζώνη μπαίνει σε σταδιακή αλλά συνεχιζόμενη ανάκαμψη και αναμένεται αύξηση των εταιρικών επενδύσεων. Σύμφωνα με την κα Μποάτα το θετικό είναι ότι η ανάκαμψη είναι πιο ισορροπημένη, υπό την έννοια ότι κατανέμεται σε περισσότερες χώρες-μέλη. Στην ευρωζώνη προβλέπεται ανάπτυξη 1,5% το 2015, 1,7% το 2016 και 1,8% το 2017.
- Ηνωμένο Βασίλειο: αν και οι πιθανότητες Brexit εκτιμάται ότι είναι πολύ χαμηλές, ο φόβος για κάτι τέτοιο θα επηρεάσει αρνητικά τις επενδύσεις και την οικονομία. Το 2015 αναμένεται να κλείσει με ανάπτυξη 2,4%, η οποία όμως θα επιβραδυνθεί τα δύο επόμενα χρόνια και έτσι για το 2016 προβλέπεται ανάπτυξη 2,1% και για το 2017 1,9%.
