Ξανά στο μάτι του κυκλώνα βρίσκεται η εστίαση, με φόντο αυτή τη φορά την συνεχιζόμενη κρίση στην Ουκρανία και εν γένει στην Ανατολική Ευρώπη, μια αρνητική κατάσταση, σύμφωνα με τους φορείς του κλάδου, η οποία εξακολουθεί από το 2020, όταν και ξεκίνησε η πανδημία.
Μετά από το πρώτο ‘’σοκ’’ του Νοεμβρίου με την επιβολή των μέτρων για τους ανεμβολίαστους, το οποίο αποτέλεσε ανασταλτικό παράγοντα για την κίνηση στα καταστήματα εστίασης και συνετέλεσε στην πτώση της επισκεψιμότητας, την αύξηση των τιμών της ενέργειας που έφερε τις πρώτες ανατιμήσεις, το 2022 σημαδεύτηκε, επίσης, από τις επιπτώσεις του πολέμου της Ουκρανίας και τις αλυσιδωτές του αντιδράσεις.
Αντιδράσεις οι οποίες, κατά κύριο λόγο συνοψίζονται στην περαιτέρω αύξηση της ενέργειας, αλλά και των πρώτων υλών, ειδικά στα τρόφιμα και σε είδη όπως κρέας, λαχανικά, αλλά και το ηλιέλαιο, για το οποίο έχει γίνει πολύς λόγος τον τελευταίο καιρό.
Είναι χαρακτηριστικό, σύμφωνα με όσα τονίζουν φορείς του κλάδου ότι ειδικά σε αυτό το συστατικό, απαραίτητο ειδικά για εστιατόρια που έχουν στο μενού τους τηγανητά τρόφιμα, οι αυξήσεις έχουν κορυφωθεί από τον περασμένο Φεβρουάριο.
Ενδεικτικό της κούρσας που συνεχίζει στο ηλιέλαιο είναι το γεγονός ότι από 10 ευρώ το δεκάλιτρο πέρυσι τον Μάρτιο, φέτος η τιμή του έχει φτάσει, και σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπεράσει, τα 30 ευρώ στην χονδρική πώληση.
Ωστόσο, όπως επιβεβαιώνουν όλοι οι φορείς, στην παρούσα φάση τουλάχιστον, δεν υπάρχει έλλειψη στην αγορά από πλευράς προμηθευτών, αλλά μόνο εκτίναξη των τιμών, γεγονός το οποίο έχει υποχρεώσει αρκετούς επαγγελματίες να το προμηθεύονται σε μικρές ποσότητες σε σχέση με το παρελθόν, ειδικά όταν πρόκειται για μικρά μαγαζιά και όχι για αλυσίδες εστίασης, οι οποίες αγοράζουν μεγάλες ποσότητες και καταφέρνουν να συμφωνούν σε πιο χαμηλές, τηρουμένων των αναλογιών, τιμές.
Το θετικό, πάντως, στην κατάσταση και με δεδομένο το γεγονός ότι υπάρχει σημαντική πτώση της κίνησης στην εστίασης και άρα λιγότερη δουλειά για τους εργαζόμενους είναι ότι το πρόγραμμα Συν-εργασία θα συνεχιστεί τόσο τον Απρίλιο, όσο και τον Μάιο, με την ελπίδα να μην εφαρμοστεί το καλοκαίρι, οπότε και αναμένεται αύξηση της επισκεψιμότητας σε καφέ και εστιατόρια λόγω του τουρισμού.
Σύμφωνα με τα όσα δηλώνει στο BusinessNews ο Πρόεδρος της Ένωσης Εστιατορίων και Συναφών Αττικής Γιάννης Δαβερώνης, η παρούσα κατάσταση δεν ευνοεί την κίνηση στα εστιατόρια, τα οποία αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρό πρόβλημα επιβίωσης, αν δεν αυξήσουν τις τιμές τους: «Δεν είναι καλά τα πράγματα, η κατάσταση, ειδικά στις τιμές των πρώτων υλών, έχει ξεφύγει, με αποτέλεσμα να απειλεί σοβαρά την επιβίωση αρκετών, ειδικά μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η αλήθεια είναι μόνο τα καφέ έχουν σχετική κίνηση τις καθημερινές, καθώς τα εστιατόρια και οι ταβέρνες δουλεύουν πλέον μόνο στα Σαββατοκύριακα».
Όπως, επίσης, συμπληρώνει ο Πρόεδρος της Ένωσης «σε σχέση με το 2019, είμαστε σε πτώση συνεχώς, δεν έχουμε προλάβει να πάρουμε ανάσα από τα έξοδα και η αίσθησή μου είναι ότι και το καλοκαίρι δεν θα είναι σε θετικό έδαφος, αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση».
Μάλιστα, όπως ο ίδιος τονίζει πλέον η κάθε ημέρα λειτουργίας της εστίασης ισοδυναμεί με 30-40% έξοδα, ενώ και η αύξηση του οικογενειακού προϋπολογισμού τείνει να κάνει την εστίαση… μαγική εικόνα για μια έξοδο μέσα στην εβδομάδα: «Η εστίαση κοντεύει να γίνει είδος πολυτελείας. O κόσμος πλέον δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στα καθημερινά του έξοδα, πόσο μάλλον στο να βγει για ένα φαγητό ή για ένα καφέ».
Σε παρόμοιο μήκος κύματος και στη δυσκολία των οικογενειών να παραγγείλουν πλέον ακόμα και delivery στο σπίτι αναφέρεται ο Γιάννης Φιλοκωστας, Προέδρος της Ένωσης εστιατόρων, ψητοπωλών και καφέ μπαρ Θεσσαλονίκης: «Με το ηλιέλαιο: 250% πάνω, δηλαδή όταν πέρυσι το λίτρο είχε 1 ευρώ και φέτος έχει πάει, 3,5 ευρώ, τα κρέατα να κυμαίνονται από 20-50% αυξημένα σε σχέση με πέρυσι και την ενέργεια στα ύψη, νομίζω μπορείτε να αντιληφθείτε λίγο τι συμβαίνει στην εστίαση. Αν υπολογίσετε ότι όλο αυτό, συμβαίνει, επίσης, και στα νοικοκυριά, είναι σαφές ότι η παρούσα κατάσταση δεν ευνοεί καθόλου την αγορά φαγητού εκτός σπιτιού, ακόμα και την αγορά delivery ή take away, Παλαιότερα, μια οικογένεια είχε πχ 200 ευρώ που της περίσσευαν και μπορούσε να τα διαθέσει είτε σε μια έξοδο ή σε ένα γεύμα από delivery στο σπίτι. Πλέον δεν μπορούν. Η επισκεψιμότητα ήδη έχει πέσει, Τις καθημερινές έχει πέσει ώς και 80%, ενώ τα Σαββατοκύριακα στο 20-30%, ούτε και τις Κυριακές το μεσημέρι δεν είμαστε γεμάτοι πλέον όπως παλαιότερα. Υπάρχουν μάλιστα μέρες που δεν κάνουμε καν τζίρο, ειδικά τα πιο μικρά μαγαζιά που βρίσκονται στην Περιφέρεια. Εκτός από τα κεντρικά μαγαζιά η περιφέρεια όλη ψυχορραγεί. Δεν φτάνει ένα Σαββατοκύριακο για να καλύψουν όλες τις απώλειες από την υπόλοιπη εβδομάδα».
Ο ίδιος φορέας, επίσης, κάνει λόγο και για την ιδιαίτερη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με το ηλιέλαιο, επισημαίνοντας ότι μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να υπάρχει υποψία αισχροκέρδειας, την οποία θα πρέπει να ερευνήσουν τα αρμόδια υπουργεία.
Από τη δική του πλευρά, ο ιδιοκτήτης του ομίλου εστίασης Καστελόριζο, Αντώνης Σταύρου, προβλέπει ότι θα επηρεαστεί και ο τουρισμός του καλοκαιριού, με αποτέλεσμα την μειωμένη κίνηση στην εστίαση και μέσα στους θερινούς μήνες: «Πρόκειται για μια πολύ ιδιαίτερη κατάσταση αυτή η οποία βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή, έχοντας να αντιμετωπίσουμε από τη μια πλευρά αυξήσεις σχεδόν εβδομαδιαίες στα απαραίτητα για την δουλειά μας προϊόντα, τρόφιμα, έλαια κλπ και από την άλλη, αγωνιζόμαστε να κρατήσουμε τον κόσμο που ‘’μαζεύεται’’ όλο και περισσότερο λόγω των αυξήσεων στην καθημερινότητά του. Θεωρώ ότι, αν συνεχίσει, αυτή η αρνητική ατμόσφαιρα, δεν θα έχουμε καλό καλοκαίρι όπως είχαμε αρχικά εκτιμήσει, με συνέπεια μεγάλες απώλειες και από το κομμάτι του τουρισμού».
Ο κ. Σταύρου, δε, εκφράζει φόβους ότι αν δεν υπάρξουν κάποιες σχετικές αυξήσεις στους καταλόγους των καταστημάτων εστίασης, είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο κάποιοι ιδιοκτήτες να μην μπορέσουν να ανταπεξέλθουν σε προϊόντα και υπηρεσίες ποιότητας.
Αύξηση μεν το 2021, αλλά με αστερίσκο
Τα πρόσφατα στοιχεία, πάντως, δείχνουν ότι η πανδημία το 2021 είχε λιγότερη επίδραση στον κλάδο, αν και δεν κατάφερε, επ’ουδενί να προσεγγίζει τα επίπεδα του 2019.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία [ΕΛΣΤΑΤ}, ο κλάδος της εστίασης είχε το 2021 κύκλο εργασιών 5,136 δισ. ευρώ, αυξημένος μεν σε σχέση με το 2020 κατά 25,8%, αλλά σημαντικά χαμηλότερος από τα επίπεδα του 2019, όταν είχε διαμορφωθεί σε πάνω από 6,5 δισ. ευρώ.
Συνολικά ο κλάδος τη διετία της πανδημίας έχει χάσει περί τα 3,77 δισ. ευρώ και δεν αποκλείεται, σύμφωνα με εκτιμήσεις, της ΕΛΣΤΑΤ, οι απώλειες να συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια του παρόντος έτους, λόγω μείωσης της επισκεψιμότητας, ως αποτέλεσμα των πληθωριστικών πιέσεων.
Πάντως και το 2021, η περίοδος που έσωσε την παρτίδα της εστίασης ήταν αυτή του καλοκαιριού.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία, κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021 ο τζίρος στον κλάδο εστίασης διαμορφώθηκε σε 2,313 δισ. ευρώ έναντι 2,44 δισ. ευρώ το 2019.
Το, δε, τέταρτο τρίμηνο του 2021 ο κλάδος της εστίασης είχε κύκλο εργασιών 1,32 δισ. ευρώ έναντι 1,44 δισ. ευρώ το 2019.
