Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας καταδεικνύουν ορισμένα βασικά συμπεράσματα τα οποία μπορούν να αποτελέσουν βασικό οδηγό κατανόησης της πορείας του franchising για το 2018. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκαν:
- Ανοδική πορεία του συνολικού αριθμού των δικτύων franchise που δραστηριοποιούνται στην Ελληνική Αγορά.
- Αύξηση 4,8% του αριθμού των σημείων πώλησης (εταιρικά & franchise) που ανήκουν σε ένα δίκτυο franchise.
- Αύξηση των καταστημάτων franchise κατά 5,4%.
- Ιδιαίτερα μικρός αριθμός νέων σημείων franchise που αναλογεί ανά σύστημα.
- Υψηλή ζήτηση από υποψήφιους επενδυτές για περιορισμένο όμως αριθμό συστημάτων franchise.
- Εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό ολοκλήρωσης συμβάσεων franchise, σε σχέση με τον αριθμό των ενδιαφερομένων.
- Αντιστοιχία μικρού αριθμού καταστημάτων ανά δίκτυο franchise.
- Στο σύνολο των σημείων πώλησης κυριαρχεί η κατηγορία «Τρόφιμα-ποτά» με 21% και ακολουθούν η «Εστίαση», οι «Υπηρεσίες» και η «Προσωπική φροντίδα».
- Στο σύνολο 876 νέων σημείων, που ξεκίνησαν την δραστηριότητα τους, το 2018, πρώτη σε προτίμηση είναι η κατηγορία της «Εστίασης» με ποσοστό 31%.
Τα συνολικά αποτελέσματα, όπως περιγράφονται παρακάτω, έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και μπορούν να αποτελέσουν ένα πρώτο χρηστικό οδηγό τόσο για τους Franchisors όσο και για επίδοξους Franchisees.
Το Franchising για το 2018
Ο αριθμός των δικτύων franchise - μετά από τις αποχωρήσεις αλυσίδων, την επαναδραστηριοποίηση αλλά και την εισχώρηση νέων δικτύων στον χώρο του franchising- παρουσίασε για ακόμα μια χρονιά αύξηση κατά 0,6%, σε σχέση με το 2017. Συγκεκριμένα, ο αριθμός ενεργών δικτύων franchise διαμορφώθηκε στα 501 δίκτυα έναντι των 498 που ήταν το 2017.
Ποια είναι όμως η κατηγορία που κατέχει τον μεγαλύτερο αριθμό δικτύων franchise; Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας του έτους 2018 (Γράφημα 1), η «Εστίαση» είναι ο κλάδος στον οποίο δραστηριοποιούνται τα περισσότερα δίκτυα. Αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω της ανάπτυξης που γνωρίζουν οι αλυσίδες καφεστίασης, συγκεντρώνοντας το 24% (έναντι 22% της δραστηριοποίησης για το 2017) των δικτύων franchise, το οποίο αφορά συνολικά 119 δίκτυα.
Τη δεύτερη θέση κατέχουν επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην κατηγορία της «Ένδυσης», με ποσοστό 18%. Συγκεκριμένα, 92 είναι τα δίκτυα που υπάγονται στην εν λόγω κατηγορία, ενώ στη «Λιανική» συγκεντρώνονται 56 δίκτυα, αποτελώντας το 11% του δείγματος.
Μικρή αλλά ουσιαστική ανάπτυξη γνώρισε επίσης και η κατηγορία της «Προσωπικής φροντίδας», συγκεντρώνοντας αντίστοιχα το 11% (έναντι 10% για το 2017) των συνολικών δικτύων. Η αύξηση αυτή οφείλεται στην εμφάνιση αρκετών νέων δικτύων, που έχουν ως κύριο αντικείμενό τους την πώληση της ιατροφαρμακευτικής κάνναβης, που λόγω της αλλαγής του νομοθετικού πλαισίου στη χώρα μας, άνοιξε νέους δρόμους στην επιχειρηματικότητα και την οικονομία. Ακολουθούν με ποσοστό 10% οι κατηγορίες «Τρόφιμα- ποτά» και οι «Υπηρεσίες», ενώ τη μικρότερη συγκέντρωση έχουν η «Εκπαίδευση» και ο «Οικιακός εξοπλισμός», με ποσοστό 8% και 7%, αντίστοιχα.
Ανάλογη αυξητική πορεία, όπως ήταν αναμενόμενο, σημείωσε και ο συνολικός αριθμός σημείων πώλησης των δικτύων franchise (franchise καταστήματα, εταιρικά καταστήματα, shop in shop και corners) αφού το 2018 ο αριθμός αυτός άγγιξε τα 18.968 σημεία. Διαπιστώθηκε, επομένως, για δεύτερη συνεχή χρονιά -μετά το 2014- αύξηση, κατά 4,8% σε σχέση με το 2017, όπως ακολούθως φαίνεται στο Γράφημα 2. Το εν λόγω ποσοστό όμως, θα μπορούσε να είναι αρκετά μεγαλύτερο, αν συνεκτιμηθούν παράγοντες, όπως είναι η πραγματική ζήτηση, η κατανομή των νέων σημείων (είτε σε επίπεδο κλάδων, είτε γεωγραφικά), το εύρος διακύμανσης της αρχικής επένδυσης, η θετική πορεία σε κλάδους όπως η καφεστίαση κ.ά.
Διαχωρίζοντας τα σημεία πώλησης ανά επιμέρους κατηγορία (Γράφημα 3) παρατηρούμε ότι στην κατηγορία «Τρόφιμα-Ποτά», συσσωρεύεται το 21% του δείγματος, ποσοστό που μεταφράζεται σε 3.940 σημεία πώλησης. Ακολουθούν η «Εστίαση» και οι «Υπηρεσίες» με ποσοστό 18% (3.454 σημεία πώλησης για την «Εστίαση» και 3.438 για τις «Υπηρεσίες», αντίστοιχα). Στη «Λιανική» αντιστοιχεί το 15%, στην «Ένδυση» το 13%, στην «Εκπαίδευση» το 6%, στον «Οικιακό Εξοπλισμό» το 5% και στην «Προσωπική Φροντίδα» το 4%.
Αναλύοντας μεμονωμένα τα καταστήματα franchise, που υπάρχουν στην ελλαδική αγορά, παρατηρούμε ότι υπάρχει για ακόμα μια χρονιά αύξηση 5,4% (Γράφημα 5) σε σχέση με το 2017, με τα καταστήματα franchise να αριθμούν, για το 2018, 10.741 σημεία πώλησης από το σύνολο των 18.968 συνολικών σημείων πώλησης.
Όσον αφορά την κατανομή των 10.741 καταστημάτων franchise ανά κατηγορία, οι κατηγορίες «Τρόφιμα-Ποτά», «Εστίαση», «Λιανική» και οι «Υπηρεσίες», κυμαίνονται καθεμιά ξεχωριστά στο αξιοπρόσεκτο ποσοστό του 20% (Γράφημα 6). Την ίδια στιγμή, ο «Οικιακός εξοπλισμός» και η «Προσωπική φροντίδα» αγγίζουν το ποσοστό του 3%, ενώ η «Ένδυση» και η «Εκπαίδευση» δεν ξεπερνούν το 10% (7% η «Ένδυση» και 8% η «Εκπαίδευση», αντίστοιχα).
Eξίσου μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση των 876 (18.968 νέα σημεία πώλησης για το 2018 μείων 18.092 νέα σημεία franchise για το 2017) νέων σημείων πώλησης (συμπεριλαμβάνει franchise, εταιρικά, corners και shop in shop) που λειτούργησαν το 2018, αφού οι franchisees/επενδυτές έδειξαν την προτίμησή τους κυρίως στην «Εστίαση», στην κατηγορία της οποίας λειτούργησαν 275 νέα σημεία πώλησης (Γράφημα 7).
Μεγάλο μερίδιο είχε και η κατηγορία «τρόφιμα- ποτά» αφού δραστηριοποιήθηκαν 246 νέα σημεία, οι «Υπηρεσίες» (153 σημεία) και η «Προσωπική φροντίδα» (107 σημεία). Ισχνή ανάπτυξη παρουσιάζεται στον «Οικιακό Εξοπλισμό», την «Ένδυση» και την «Εκπαίδευση», ενώ αντίθετα η «Λιανική» παρουσιάζει πτώση κατά 26 σημεία.
Αντιστοίχως, από το σύνολο των 876 νέων σημείων, τα 557 είναι franchise. Αν στα 557 αυτά franchise καταστήματα συνεκτιμήσουμε τον αριθμό που προέρχεται -και δεν καταγράφεται- από resales και από υποκατάσταση των καταστημάτων franchise που έκλεισαν, διαπιστώνουμε ότι 500 καταστήματα franchise διεκδικούν 900 συμβάσεις franchise, αριθμός που επιμεριζόμενος αναλογεί σε 1,8 συμβάσεις franchise ανά σύστημα ετησίως, δείχνοντας μας ότι η πλειονότητα των δικτύων ουσιαστικά παραμένει στάσιμη.
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία μπορούμε να πούμε ότι το 2018 αποτέλεσε ένα έτος παγιοποίησης των χαρακτηριστικών που σηματοδοτούν την αγορά του franchising, όπως αυτά διαμορφώθηκαν στα χρόνια της κρίσης. Ταυτόχρονα αποτελούν και ένα σημείο καμπής, όσον αφορά την ποιότητα και την ένταση του ανταγωνισμού στον χώρο του franchising, αναδεικνύοντας την ανάγκη που σήμερα είναι πιο έντονη από ποτέ, προκειμένου τα δίκτυα franchise -παλιά & νέα- να προσαρμοστούν σε ένα νέο, δυναμικό και απαιτητικό περιβάλλον.
Οι τάσεις στο franchising στην Ελληνική Αγορά
Το 2018, όπως αναφέρει ο κ. Ρουσόπουλος, διευθύνων εταίρος της The Franchise Co., επιβεβαιώθηκαν τρεις ισχυρές τάσεις που καθόρισαν σημαντικά την πορεία του franchising. Συγκεκριμένα παρατηρήθηκε:
Αύξηση του κόστους λειτουργίας των καταστημάτων διαφοροποιώντας σημαντικά τα επιχειρηματικά μοντέλα και την προσδοκώμενη αποδοτικότητα.
Αύξηση της απασχόλησης όπου σε συνδυασμό με τις θετικές προσδοκίες για την εξέλιξή της, έχει μειώσει σημαντικά τον αριθμό των ποιοτικών υποψηφίων franchisees.
Αλλαγές στον χώρο του real estate αφού οι πραγματικά ελκυστικές εμπορικές αγορές έχουν περιοριστεί και το κόστος απόκτησης ενός «καλού» σημείου έχει αυξηθεί σημαντικά με άμεση επίπτωση στη δυσκολία εξεύρεσης ενός ιδανικού σημείου.
Οι προαναφερθείσες τάσεις σε συνδυασμό με την αδυναμία διαφοροποίησης, την ώσμωση μεταξύ αγορών, τη θνησιμότητα των νέων συστημάτων, τα προβλήματα οργάνωσης, τη στροφή των επενδυτών σε εναλλακτικές στρατηγικές ανάπτυξης, την αδυναμία κάλυψης της υφιστάμενης ζήτησης και την έλλειψη εκπαιδευμένου και έμπειρου ανθρώπινου δυναμικού -τόσο σε επίπεδο διοίκησης όσο και λειτουργίας- αποτελούν τροχοπέδη στην περαιτέρω αύξηση του αριθμού των franchisees και της δυναμικής ανάπτυξης των δικτύων.
Γεγονός αναντίρρητο, το οποίο δικαιολογεί, παρά τα όποια προβλήματα, την θετική πορεία του franchising και για το 2018, είναι ότι τα οργανωμένα δίκτυα Franchise προσφέρουν συγκριτικά εξαιρετικά πιο αποδοτικές και ανταγωνιστικές προτάσεις στους υποψήφιους επενδυτές έναντι της πλειονότητας των εκτός Franchise εναλλακτικών προτάσεων είτε επενδυτικού χαρακτήρα είτε αυτοαπασχόλησης.
Υπάρχουν εξαιρετικές επιλογές τόσο σε επίπεδο ώριμων δικτύων, όσο και σε νέα συστήματα Franchise, ικανές να καλύψουν τις απαιτήσεις και των πιο απαιτητικών αλλά και ενημερωμένων, εκπαιδευμένων επενδυτών. Δεν αποτελούν την πλειονότητα των συστημάτων Franchise, αλλά υπάρχουν και ο συστηματικός επενδυτής μπορεί να τις επιλέξει.
