Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση πολιτικών για την βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα αντανακλούσαν διαχρονικά τις διαρθρωτικές αδυναμίες του ελληνικού κράτους, αναφέρει σε άρθρο του ο Δημήτρης Αυλωνίτης, Γενικός Γραμματέας Εμπορίου και Προστασίας του Καταναλωτή.
Στα χρόνια προ κρίσης χαρακτηρίζονταν συχνά από πολιτική ατολμία και διοικητική ολιγωρία, ενώ από το 2010 και μετά έπασχαν από υπερβολικό συγκεντρωτισμό, καθώς ο σχεδιασμός περιοριζόταν στο υψηλό πολιτικό επίπεδο και στις αγχώδεις διαπραγματεύσεις με τους εταίρους. Αποτελεί κοινό παρανομαστή της «ελληνικής ιδιαιτερότητας» η εξής ενοχική παραδοχή: η εφαρμογή ανατίθετο – με τον έναν ή τον άλλο τρόπο – σε υπηρεσίες οι οποίες δεν είχαν μερίδιο στον σχεδιασμό των πολιτικών και ως εκ τούτου δεν «διεκδικούσαν» την ιδιοκτησία αυτών. Επρόκειτο για μια διαδικασία υλοποίησης νομοθετημάτων χωρίς την ενεργό συμμετοχή της δημόσιας διοίκησης και, κυρίως, των ενδιαφερόμενων κοινωνικών εταίρων.
Στο πρόσφατο «μνημονιακό» παρελθόν, πολλές φορές νομοθετήθηκαν μεταρρυθμίσεις για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας που έπρεπε να είχαν νομοθετηθεί εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, όσο παρέμενε πολιτική προτεραιότητα η ολοκλήρωση των αξιολογήσεων, δεν υπήρχαν περιθώρια για την πλήρη ενεργοποίηση της Δημόσιας Διοίκησης και την εμπεριστατωμένη ανταλλαγή απόψεων με την επιχειρηματική κοινότητα, κάτι που ήταν απαραίτητο τελικά για την αποτελεσματική εφαρμογή όσων νομοθετούνταν.
Η επίμονη επισήμανση των προβλημάτων αυτών προς τους Θεσμούς, το 2015, έφερε πράγματι αποτελέσματα. Η διαδικτυακή σύσταση εταιρειών με λίγα «κλικ» (ηλεκτρονική υπηρεσία μιας στάσης ή e-ΥΜΣ) αναγνωρίστηκε ως διεθνής καλή πρακτική σε πρόσφατο συνέδριο της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Κροατία. Δεκάδες χιλιάδες επιχειρήσεις έχουν ενταχθεί στο καθεστώς γνωστοποίησης για την αδειοδότηση της λειτουργίας τους. Ο νέος νόμος για τις ανώνυμες εταιρείες μειώνει δραστικά τις εταιρικές πράξεις που υπόκεινται σε διοικητικό έλεγχο. Αντίστοιχη πρόοδος έχει σημειωθεί στην αναμόρφωση του κτηματολογίου, στον εκσυγχρονισμό του πτωχευτικού δικαίου και στις δημόσιες συμβάσεις.
Η ολοκλήρωση του προγράμματος στις 21 Αυγούστου στρέφει τις δυνάμεις μας στην οικοδόμηση ενός νέου μεταρρυθμιστικού μοντέλου. Δημιουργεί το πλαίσιο για να θεραπευτούν αποφασιστικά αιτίες προβλημάτων όπως τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα, η απουσία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, η αποσπασματικότητα των δράσεων κτλ. Αυτή η θετική εξέλιξη, όμως, δε θα επιφέρει αυτόματα τις αλλαγές σε δομές, νοοτροπίες και μεθόδους που απαιτούνται για τη ριζική βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, η οποία αποτελεί βασικό ζητούμενο για το Υπουργείο Οικονομίας.
Η μεγάλη πρόκληση για το αμέσως επόμενο μέλλον είναι η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού για το επιχειρηματικό περιβάλλον. Αυτό το σχέδιο προέκυψε από ένα ευρύτερο διάλογο, ενσωματώθηκε στην Ολιστική Αναπτυξιακή Στρατηγική της Κυβέρνησης και απαντά σε πάγια αιτήματα κοινωνικών εταίρων, μέσα από τρία επίπεδα παρέμβασης.
Πρώτον, ριζικός περιορισμός της γραφειοκρατίας, με βάση δύο απλές οργανωτικές αρχές: «μόνον άπαξ» (once only) και «μία στάση» (one-stop shop). Οι επιχειρήσεις πρέπει να υποβάλλουν ένα έγγραφο, ένα δικαιολογητικό ή κάποια άλλη πληροφορία μόνο μία φορά και μόνο σε ένα δημόσιο σημείο επαφής. Μετά την ολοκλήρωση αυτής της συναλλαγής, το σύνολο της δημόσιας διοίκησης πρέπει να αξιοποιήσει την πληροφορία στο έπακρο, προκειμένου οι διοικητικές διαδικασίες να διεκπεραιώνονται χωρίς περαιτέρω επιβάρυνση για τον επιχειρηματία. Τα Κέντρα Υποστήριξης Επιχειρήσεων που θα λειτουργήσουν στα Επιμελητήρια της χώρας, θα αποτελέσουν την αιχμή αυτού του σχεδιασμού.
Δεύτερον, παροχή ψηφιακών υπηρεσιών στις επιχειρήσεις. Το καλό παράδειγμα της e-ΥΜΣ πρέπει να επεκταθεί πέρα από το στάδιο της σύστασης μιας εταιρείας. Ο σχεδιασμός του Υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής για την Ενιαία Ψηφιακή Πύλη του Δημοσίου θα συμβάλει καθοριστικά σε αυτή την προσπάθεια.
Τρίτον, οικοδόμηση ενός πραγματικά επιτελικού κράτους, το οποίο θα ενσωματώσει σε κάθε διάσταση της οργάνωσης και λειτουργίας του την ανάγκη βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Για να υποστηριχθεί αυτή η μετάβαση σχεδιάζεται ολοκληρωμένο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας το οποίο θα βασίζεται σε στοιχεία που καταχωρούνται σε δημόσια μητρώα και θα επιτρέψει στην Πολιτεία να βασιστεί σε ασφαλή ποσοτικά δεδομένα για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση αναπτυξιακών πολιτικών, τη συστηματική μέτρηση διοικητικών βαρών που επωμίζονται επιχειρήσεις και την παραγωγή ανοιχτών δεδομένων που θα απευθύνονται τόσο σε δημόσιους όσο και ιδιωτικούς φορείς.
Όλα αυτά τα παραδείγματα είναι περιπτώσεις μεταρρυθμίσεων ή αναπτυξιακών κατευθύνσεων, που εγκρίθηκαν από το Eurogroup τον περασμένο Απρίλιο. Οι βάσεις έχουν ήδη τεθεί με μια σειρά θεσμικών τομών. Τα επόμενα βήματα θα γίνουν σε συνεργασία με την Υπηρεσία Υποστήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία θα αναλάβει την τεχνική υποστήριξη για την επέκταση της υπηρεσίας μιας στάσης και την δημιουργία Παρατηρητηρίου Επιχειρηματικότητας. Σε κάθε περίπτωση, ο πιο σημαντικός εταίρος σε αυτό το έργο είναι η ίδια η κοινωνία - η υγιής επιχειρηματικότητα και οι εργαζόμενοι που θα πραγματώσουν το νέο, εξωστρεφές και καινοτόμο παραγωγικό πρότυπο που οραματίζεται η Ολιστική Αναπτυξιακή Στρατηγική.
