Ο Σύλλογος Ελλήνων Χορτοφάγων, HellasVeg, παρουσιάζει τα αποτελέσματα της πρόσφατης πρωτοποριακής μελέτης που διεξήγαγε, πάνω στην ταυτοποίηση των καταναλωτικών συμπεριφορών και τάσεων της αγοράς της Θεσσαλονίκης αναφορικά με τα vegan καλλυντικά. Πρόκειται για μία τοπικής εμβέλειας έρευνα που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της HellasVeg, σε συνεργασία με την καταρτισμένη ομάδα φοιτητών του Πανεπιστημίου Worcester Polytechnic Institute (WPI) της Μασαχουσέτης (ΗΠΑ). Συγκεκριμένα, τέσσερις φοιτητές και δύο επιβλέποντες καθηγητές στο πλαίσιο του Προγράμματος “Interactive Qualifying Project – IQP Program” του WPI ήρθαν κατά το διάστημα 17 Μαρτίου 2025 – 7 Μαΐου 2025 στην Θεσσαλονίκη. Στόχος του προγράμματος ήταν η εκπόνηση εργασιών τύπου “project” μέσω της μεθόδου “project-based learning” που το WPI ενσωματώνει στο πρόγραμμα σπουδών νέων μηχανικών για την ενίσχυση των κοινωνικών τους δεξιοτήτων. Η προσφορά των φοιτητών ήταν εθελοντική και εντός πλαισίου των ακαδημαϊκών τους καθηκόντων.
Το σχέδιο δράσης των φοιτητών βασίστηκε σε μικτή μεθοδολογική προσέγγιση, η οποία περιλάμβανε:
1) Ποσοτική έρευνα σε εμπορικά καταστήματα καλλυντικών μέσω δομημένων ερωτηματολογίων και δείγμα συμμετοχής 122 καταναλωτές.
2) Ποιοτική έρευνα με συνεντεύξεις, μέσω δομημένων ανοιχτού τύπου ερωτήσεων, σε επτά επαγγελματίες του κλάδου: δερματολόγους, ποδολόγους, λιανοπωλητές και κατασκευαστές.
3) Καταγραφή της διαθεσιμότητας vegan καλλυντικών σε δείγμα 23 εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε τομείς φαρμακευτικών προϊόντων, περιποίησης προσώπου και δέρματος, καθώς και των καλλυντικών ευρύτερα.
Τα κυριότερα αποτελέσματα συνοψίζονται στα ακόλουθα:
Α. Ευρήματα από την Έρευνα των Kαταναλωτών
Οι καταναλωτές εμφανίζουν μικρό βαθμό ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης σε σχέση με τις πιστοποιήσεις. Αναλυτικότερα, παρότι το 70% των ερωτηθέντων έχει έρθει σε επαφή με ετικέτες ή πιστοποιήσεις vegan σε καλλυντικά προϊόντα, μόνο το 26% απέδωσε σωστά τον όρο «vegan» ως την πλήρη απουσία ζωικών συστατικών και δοκιμών σε ζώα. Αυτό καταδεικνύει το χάσμα στον κώδικα επικοινωνίας μεταξύ παραγωγών, πωλητών και καταναλωτών, ενισχύοντας την ανάγκη για στοχευμένη ενημέρωση.
Η ηθική και η οικολογική ευαισθησία αποτελούν βασικούς λόγους για τους οποίους οι καταναλωτές επιλέγουν χορτοφαγικές λύσεις. Συγκεκριμένα, τα κυριότερα κίνητρα της αγοράς vegan καλλυντικών ήταν η ηθική απέναντι στα ζώα (61%), η προστασία του περιβάλλοντος (56%) και τα οφέλη για την υγεία (55%). Επιπλέον, το 70% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι τους απασχολεί αρκετά έως πολύ η χρήση ζωικών συστατικών στα καλλυντικά, ενώ το 50% δηλώνει ότι ανησυχεί για την πρακτική δοκιμών καλλυντικών σε ζώα.
Η αγορά των vegan καλλυντικών σημειώνει αυξημένη ζήτηση, αλλά στην πράξη προκύπτουν εμπόδια που δυσχεραίνουν την ανάπτυξή τους. Ειδικότερα, το 85% των ερωτηθέντων θα προτιμούσε ένα προϊόν με σαφή vegan επισήμανση, εφόσον η τιμή και η ποιότητα ήταν ίδιες σε σχέση με ένα συμβατικό. Ωστόσο, από αυτούς, το 45% εντοπίζει ως εμπόδιο την περιορισμένη διαθεσιμότητά του, ενώ το 39% αναφέρει το υψηλό κόστος. Επομένως, επιβεβαιώνεται η ανάγκη για μεγαλύτερη αγοραστική προσβασιμότητα.
Οι καταναλωτές επιζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια, επαρκή ενημέρωση και καλλιέργεια σχέσης εμπιστοσύνης με τις επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, το 54% δηλώνει ότι δεν μπορεί να αναγνωρίσει με βεβαιότητα συστατικά ζωικής προέλευσης που χρησιμοποιούνται σε καλλυντικά προϊόντα. Μάλιστα, το 68% των συμμετεχόντων θεωρεί σημαντική την πιστοποίηση από ανεξάρτητο φορέα, ώστε να διασφαλίζεται η αντικειμενικότητα του χαρακτηρισμού «vegan».
Β. Ευρήματα από τις Συνεντεύξεις των Επαγγελματιών του κλάδου
Το ενδιαφέρον για vegan προϊόντα αυξήθηκε σημαντικά μετά την πανδημία, και κυρίως στις νεότερες γενιές καταναλωτών (Gen Z & Millennials), που στρέφονται σε πιο ηθικές, υγιεινές και βιώσιμες επιλογές. Ωστόσο, σύμφωνα με τους επαγγελματίες του κλάδου, ένα βασικό εμπόδιο στην προώθηση vegan καλλυντικών, είναι η διαδεδομένη αντίληψη ότι τα προϊόντα αυτά έχουν πιο αργή ή μειωμένη αποτελεσματικότητα σε σχέση με τα συμβατικά. Αυτό αφορά κυρίως σε προϊόντα μακιγιάζ ή περιποίησης μαλλιών. Επιπλέον, επικρατεί αρκετή σύγχυση γύρω από την έννοια «vegan», καθώς πολλοί καταναλωτές την συγχέουν με όρους όπως «cruelty free», «οργανικό» ή «φυσικό».
Γ. Ευρήματα από τις Απογραφές των Vegan καλλυντικών
Μόνο 3 από τις 23 καταγεγραμμένες μάρκες σε πολυκαταστήματα, διαθέτουν πιστοποιημένα vegan προϊόντα, ενώ πολλές είναι εκείνες που παραπλανούν με ανακριβή σήμανση και ακολουθούν πρακτικές «greenwashing», δηλαδή μετάδοση ψευδών εντυπώσεων σχετικά με το θετικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Χορτοφάγων HellasVeg, παρακολουθώντας δυναμικά τις εξελίξεις στον κλάδο της βιομηχανίας των vegan καλλυντικών αλλά και τις σύγχρονες αγοραστικές τάσεις και προκλήσεις, καλεί τους καταναλωτές να αναζητούν πιστοποιήσεις ανεξάρτητων φορέων και να ενημερώνονται υπεύθυνα πριν τις αγορές τους. Παράλληλα, καλεί τις επιχειρήσεις να υιοθετήσουν αυστηρά κριτήρια διαφάνειας και αυθεντικότητας στις vegan σειρές προϊόντων τους. Η έρευνα αυτή έρχεται να ενισχύσει την προσπάθεια για μια πιο ηθική και βιώσιμη αγορά καλλυντικών στην Ελλάδα, τοποθετώντας την Θεσσαλονίκη στο επίκεντρο ενός ανερχόμενου κινήματος που συνδυάζει περιβαλλοντική υπευθυνότητα, ηθική στάση και καινοτομία.
Η HellasVeg θα συνεχίσει τη συνεργασία της με το Worcester Polytechnic Institute στα επόμενα χρόνια πάνω σε νέα και δημιουργικά projects.
