Έπειτα από περισσότερα από δέκα χρόνια κατασκευαστικών εργασιών και επενδύσεις που φτάνουν τα 2 δισ. δολάρια, το μεταλλευτικό έργο των Σκουριών στη Χαλκιδική περνά σε νέα φάση. Η Hellas Gold, θυγατρική του καναδικού ομίλου εξόρυξης Eldorado Gold, εγκαινίασε το μεταλλείο χρυσού και χαλκού στη χερσόνησο της Κασσάνδρας, στη βόρεια Ελλάδα, με στόχο να ξεκινήσει την εμπορική παραγωγή εντός του τέταρτου τριμήνου.
Η έναρξη λειτουργίας των Σκουριών, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη παραγωγής γαλλίου από τη Metlen Energy & Metals, ενισχύει τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη των κρίσιμων πρώτων υλών, σύμφωνα με τη handelsblatt. Η χώρα φιλοδοξεί να αξιοποιήσει τον ορυκτό της πλούτο και να αναδειχθεί σε σημαντικό προμηθευτή μετάλλων που είναι απαραίτητα για την ενεργειακή μετάβαση, την ψηφιακή τεχνολογία και την αμυντική βιομηχανία.
Πίσω από τις επενδύσεις βρίσκεται ένας ευρύτερος στρατηγικός στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης: ο περιορισμός της εξάρτησης από την Κίνα και άλλες τρίτες χώρες για την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξαγωγές ορυκτών πόρων χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο ως εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής.
Σκουριές: Επένδυση 2 δισ. δολαρίων με εξαγωγές 17,5 δισ. ευρώ
Ο ορυκτός πλούτος της Χαλκιδικής ήταν γνωστός ήδη από την αρχαιότητα. Τα μεταλλεία της περιοχής συνέβαλαν στην οικονομική και στρατιωτική ισχύ του αρχαίου μακεδονικού βασιλείου. Σήμερα, οι Σκουριές επανέρχονται στο προσκήνιο με ένα από τα μεγαλύτερα βιομηχανικά έργα που έχουν υλοποιηθεί στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες.
Η Hellas Gold σχεδιάζει να παράγει περίπου 4,4 τόνους χρυσού ετησίως, αξιοποιώντας παράλληλα τα κοιτάσματα χαλκού. Η διάρκεια λειτουργίας του μεταλλείου έχει αρχικά οριστεί στα 20 χρόνια, ενώ η εταιρεία εκτιμά ότι οι εξαγωγές κατά τη συγκεκριμένη περίοδο θα φτάσουν συνολικά τα 17,5 δισ. ευρώ. Σε πλήρη ανάπτυξη, το έργο αναμένεται να υποστηρίζει περίπου 3.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.
Στην επίσημη τελετή εγκαινίων, στις 8 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την επένδυση ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη η χώρα να διασφαλίζει ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο κανόνων, ώστε να προσελκύει ξένες επενδύσεις.
Η σημασία του έργου υπερβαίνει, ωστόσο, τα μεγέθη της παραγωγής και των εξαγωγών. Ο χρυσός χρησιμοποιείται ευρέως στην ηλεκτρονική και τη μικροηλεκτρονική, καθώς και στην αεροδιαστημική βιομηχανία. Ο χαλκός αποτελεί βασικό υλικό για τα ηλεκτρικά δίκτυα, τις ανεμογεννήτριες, τα ηλεκτρικά οχήματα και πολλές ακόμη τεχνολογίες που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση.
Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέταξε στις 9 Οκτωβρίου το έργο των Σκουριών στα στρατηγικά έργα του ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act). Ο χαρακτηρισμός αυτός αποσκοπεί στην επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης και στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση.
Από τις αντιδράσεις στην επανεκκίνηση
Η πορεία προς την έναρξη λειτουργίας του μεταλλείου δεν ήταν ομαλή. Μετά την απόκτηση των μεταλλευτικών δικαιωμάτων από την Eldorado Gold, οι εργασίες κατασκευής ξεκίνησαν το 2013. Σύντομα, όμως, το έργο βρέθηκε στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων από περιβαλλοντικές οργανώσεις και κατοίκους της περιοχής.
Οι ανησυχίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την αποψίλωση δασικών εκτάσεων, τον κίνδυνο επιβάρυνσης των υπόγειων υδάτων και τις πιθανές επιπτώσεις στην αγροτική δραστηριότητα και τον τουρισμό. Η αντιπαράθεση εξελίχθηκε σε μία από τις πλέον μακροχρόνιες και έντονες συγκρούσεις γύρω από μεγάλο βιομηχανικό έργο στην Ελλάδα.
Το 2015, η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα ανακάλεσε σημαντικές άδειες που αφορούσαν την επένδυση, προκαλώντας νέα καθυστέρηση. Η πορεία του έργου άλλαξε μετά την εκλογική νίκη της Νέας Δημοκρατίας το 2019, όταν οι διαδικασίες προχώρησαν εκ νέου.
Οι περιβαλλοντικές επιφυλάξεις εξακολουθούν να διατυπώνονται, ωστόσο η οικονομική διάσταση της επένδυσης και οι προσδοκίες για την απασχόληση έχουν ενισχύσει την αποδοχή της σε τμήματα της τοπικής κοινωνίας.
Metlen: Στόχος η κάλυψη των αναγκών της ΕΕ σε γάλλιο
Την ίδια στιγμή, η Metlen επιταχύνει τα σχέδιά της για την παραγωγή γαλλίου στη Βοιωτία, προσθέτοντας ένα ακόμη κρίσιμο μέταλλο στο εγχώριο παραγωγικό αποτύπωμα. Η εταιρεία επενδύει 300 εκατ. ευρώ σε μονάδα ανάκτησης γαλλίου στο βιομηχανικό συγκρότημα του Αγίου Νικολάου.
Το γάλλιο αποτελεί σημαντική πρώτη ύλη για την κατασκευή ημιαγωγών, ηλεκτρονικών υψηλών συχνοτήτων, δορυφορικών συστημάτων και τεχνολογιών άμυνας. Η παγκόσμια παραγωγή εξευγενισμένου γαλλίου κυριαρχείται από την Κίνα, η οποία έχει ήδη χρησιμοποιήσει περιορισμούς στις εξαγωγές του μετάλλου ως μέσο γεωπολιτικής πίεσης.
Η Metlen σχεδιάζει να παράγει 50 τόνους γαλλίου ετησίως, ποσότητα που, σύμφωνα με την εταιρεία, θα μπορούσε να καλύψει το σύνολο της σημερινής ζήτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παραγωγή αναμένεται να ξεκινήσει σταδιακά, με την εμπορική λειτουργία της μονάδας να τοποθετείται το 2027 και την πλήρη δυναμικότητα να προβλέπεται για το 2028.
Για τη χρηματοδότηση της επένδυσης, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει δεσμεύσει 90 εκατ. ευρώ, ενώ έχουν ήδη συναφθεί και οι πρώτες μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας με διεθνείς πελάτες.
Σημαντικό πλεονέκτημα για τη Metlen αποτελεί το καθετοποιημένο επιχειρηματικό της μοντέλο. Το γάλλιο μπορεί να ανακτηθεί ως παραπροϊόν της υφιστάμενης επεξεργασίας βωξίτη και παραγωγής αλουμίνας, δραστηριότητες των οποίων η δυναμικότητα πρόκειται επίσης να ενισχυθεί. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να περάσει από την εξαγωγή πρώτων υλών στη συμμετ
