Σχεδόν ένας στους τρεις Έλληνες βρίσκεται σε διπλή παγίδα φτώχειας και χρέους, καθώς από τη μια μειώνεται το διαθέσιμο εισόδημα σε επίπεδα κάτω του ορίου φτώχειας, και από την άλλη συσσωρεύονται υποχρεώσεις οι οποίες είναι αδύνατο να εξυπηρετηθούν ομαλά, σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε το ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ. Τα στοιχεία της έρευνας δείχνουν ότι τα ελληνικά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες, προκειμένου να ανταποκριθούν στις καθημερινές τους υποχρεώσεις και ότι οι επιπρόσθετες επιβαρύνσεις που επιβλήθηκαν μέσα στο 2014 αποψίλωσαν κάθε προοπτική ανάσχεσης της αρνητικής πορείας που είχε διαμορφωθεί με την εξισορρόπηση των δημοσιονομικών μεγεθών.
Η απουσία νομοθετικών ρυθμίσεων για τη μη άρση των πλειστηριασμών, η αύξηση του φόρου ακινήτων και οι κατασχέσεις καταθέσεων για ληξιπρόθεσμες οφειλές, που συνεχίστηκαν, έχουν τροφοδοτήσει ένα νέο κύμα ανασφάλειας και μείωσης της εγχώριας ζήτησης. Καταδεικνύεται, επίσης, ότι παγιώνεται η τάση που οδηγεί τα νοικοκυριά σε χαμηλότερη κατανάλωση και υποβαθμισμένη ποιότητα ζωής, σε υπερσυσσώρευση ιδιωτικού χρέους (άλλωστε σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία το σύνολο του ιδιωτικού χρέους ανέρχεται πλέον στα 180 δισ. ευρώ, ενώ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το δημόσιο έχουν αγγίξει τα 100 δισ. ευρώ) και σε εντεινόμενη ανασφάλεια ως προς τις μελλοντικές προσδοκίες.
Σύμφωνα με την έρευνα:
1) Περισσότερα από τρία στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι διαβιούν με ετήσιο οικογενειακό εισόδημα που βρίσκεται στην κατώτερη εισοδηματική κλίμακα (<10.000 ευρώ). Το ποσοστό είναι πιο υψηλό στις κατηγορίες νοικοκυριών με δύο και τέσσερα μέλη.
2) Ποσοστό 93,7% των νοικοκυριών παρουσίασαν σημαντική μείωση των εισοδημάτων μετά το ξέσπασμα της κρίσης, με σαφέστατη την τάση διεύρυνσης της ανισότητας.
3) Ποσοστό 46,9% του πληθυσμού δήλωσε ότι το οικογενειακό εισόδημα δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών και 55% του πληθυσμού δήλωσε ότι χρειάστηκε επιπρόσθετους μη ίδιους πόρους (δανεισμό από συγγενείς και φίλους, τραπεζικό δανεισμό, εκποίηση περιουσιακών στοιχείων, ενεχυροδανειστήριο).
4) Το 35,9% των νοικοκυριών, δηλαδή πάνω από 1 εκατ. νοικοκυριά, έχουν στην οικογένεια ένα τουλάχιστον άνεργο άτομο. Από αυτό το ποσοστό, μόνο 8,9% λαμβάνουν επίδομα ανεργίας.
5) Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι οι συντάξεις αποτελούν για το 52% των νοικοκυριών την κυριότερη πηγή εισοδήματος. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 42% το 2012.
6) Η συσσώρευση των οικονομικών υποχρεώσεων των νοικοκυριών μέσα στο 2014 συνεχίστηκε και διευρύνθηκε οριακά σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Περισσότερα από ένα στα τρία νοικοκυριά βρίσκονται στο όριο καθυστέρησης πληρωμών προς το δημόσιο, ταμεία ΔΕΚΟ, τράπεζες, δάνεια κ.λπ., λόγω αδυναμίας πληρωμής.
7) Ποσοστό 42,5% των νοικοκυριών διατηρούν αρνητικές προσδοκίες ως προς τη δυνατότητά τους να καλύψουν βασικές υποχρεώσεις το επόμενο έτος. Εξάλλου, 35,4% θεωρούν ότι δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις φορολογικές υποχρεώσεις το επόμενο έτος.
8) Σημαντική αύξηση, παρά τη μείωση της συνολικής πιστωτικής επέκτασης, σημείωσε η χρήση του πλαστικού χρήματος για την κάλυψη των υποχρεώσεων του νοικοκυριού. Η χρήση πιστωτικής κάρτας αυξήθηκε από το 15,8% το 2012 στο 25,4% το 2014.
9) Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα νοικοκυριά αύξησαν την ιδιωτική τους δαπάνη για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, λόγω της αύξησης της ιδιωτικής συμμετοχής και της μείωσης της δημόσιας δαπάνης στην υγεία (στη μοναδική κατηγορία στην οποία υπήρξε θετικό ισοζύγιο δαπάνης).
10) Μέσα στο 2014, πάνω από 54% των νοικοκυριών κλήθηκαν να πληρώσουν περισσότερο από 500 ευρώ για φόρο ακινήτων. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2013 ήταν 46,8%. Τρία στα δέκα νοικοκυριά εκφράζουν φόβο ότι θα χάσουν το σπίτι τους εξαιτίας τόσο των συσσωρευμένων υποχρεώσεων όσο και των επιπρόσθετων επιβαρύνσεων (δανειακών, φορολογικών και άλλων).
Η έρευνα εντάσσεται στις ετήσιες τακτικές έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ σε συνεργασία με την εταιρεία MARC A.E. και έγινε σε δείγμα 1025 αντιπροσωπευτικών νοικοκυριών στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας τον Δεκέμβριο του 2014.
