Οι Θεσμοί μετά την επικράτηση των «ευέλικτων» συμβάσεων και μισθών εργασίας, που ισχύουν σήμερα για τις μεσαίες και τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις ζητούν «ευέλικτες» απολύσεις -χωρίς τις χρονοβόρες και... αβέβαιες ως προς την τελική έκβαση διοικητικές διαδικασίες έγκρισης.
Την επέκταση της ευελιξίας που ήδη απολαμβάνουν οι μικρότερες επιχειρήσεις με προσωπικό έως 20 άτομα (δεν απαιτείται καμία προέγκριση και οι απολύσεις είναι ελεύθερες) «κρύβει» η ατζέντα των συνεχιζόμενων εξ αποστάσεως διαπραγματεύσεων της υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Έφης Αχτσιόγλου με τους εκπροσώπους των δανειστών.
Αντίστοιχη παρέμβαση είχε γίνει το 2014, σύμφωνα με την Ημερησία, με το μνημονιακό νόμο 4254/14, ο οποίος κατήργησε την υποχρέωση της προηγούμενης έγκρισης του υπουργού Εργασίας για τη θέση σε διαθεσιμότητα των εργαζομένων σε επιχειρήσεις με προσωπικό πάνω από 5.000 άτομα εξισώνοντας το καθεστώς για όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως του αριθμού των απασχολούμενων. Έτσι, σε περίπτωση που περιορίζεται η οικονομική δραστηριότητα, κάθε επιχείρηση μπορεί, ανεξαρτήτως μεγέθους, αντί να καταφύγει σε ομαδικές απολύσεις:
- Είτε να επιβάλλει, κατόπιν ενημέρωσης - διαβούλευσης, με έγγραφη ατομική σύμβαση «εκ περιτροπής» απασχόληση (κατά λιγότερες ημέρες την εβδομάδα ή κατά λιγότερες εβδομάδες το μήνα ή κατά λιγότερους μήνες το έτος ή και συνδυασμός αυτών κατά πλήρες ημερήσιο ωράριο εργασίας) για διάστημα έως 9 μηνών στο ίδιο ημερολογιακό έτος.
- Είτε να θέτει, εγγράφως, σε διαθεσιμότητα τους μισθωτούς για διάστημα τριών μηνών ετησίως ενημερώνοντας το προσωπικό, αν δεν υπάρχει σωματείο για διαβούλευση. Κατά τη διάρκεια της διαθεσιμότητας ο μισθωτός λαμβάνει το ήμισυ του μέσου όρου των τακτικών αποδοχών των δύο τελευταίων μηνών, υπό καθεστώς πλήρους απασχόλησης και ο ΟΑΕΔ καταβάλλει σ’ αυτούς που παραμένουν άνεργοι το 10% του μέσου όρου των τακτικών αποδοχών. Μετά την εξάντληση του τριμήνου, για να τεθεί εκ νέου ο ίδιος εργαζόμενος σε διαθεσιμότητα, απαιτείται η παρέλευση τουλάχιστον τριών μηνών.
Περίπου στην ίδια βάση, η Επιτροπή των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για τις αλλαγές στα εργασιακά έχει προτείνει σε περιόδους οικονομικής δυσχέρειας των επιχειρήσεων να εφαρμόζονται μειωμένα ωράρια και οι εργαζόμενοι να «καλύπτονται» από τον ΟΑΕΔ και την κοινωνική ασφάλιση για τον χρόνο που δεν θα εργάζονται...
Με δεδομένες τις πιο «βαριές» κοινωνικές επιπτώσεις που προκαλούν οι μαζικές - ομαδικές απολύσεις από τις επιχειρήσεις, η ευρωπαϊκή νομοθεσία αντί του «βέτο» ή της προηγούμενης διοικητικής έγκρισης επιβάλλει έξι βήματα:
- Διαδικασία ουσιαστικών διαβουλεύσεων του εργοδότη πριν από τις απολύσεις με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, με την παρουσίαση όλων των θεμελιωδών δεδομένων.
- Ενημέρωση της δημόσιας αρχής που εντός προθεσμίας τουλάχιστον 30 ημερών έχει την ευθύνη να βρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις ή ακόμη και να τις περιορίσει με προγράμματα εθελούσιας, πρόωρης συνταξιοδότησης κ.ά.
- Παρέμβαση τρίτων μερών (π.χ. οργανισμών διαιτησίας, εμπειρογνωμόνων κ.ά.) στη διαδικασία των ομαδικών απολύσεων.
- Υποχρέωση του εργοδότη να εξετάζει και άλλα μέτρα πριν από τη λύση των συμβάσεων.
- Κριτήρια επιλογής των προς απόλυση εργαζομένων και
- Σχέδιο για τη στήριξη, κατάρτιση ή και επαναπρόσληψη, κατά σειρά προτεραιότητας, των απολυομένων, αν αλλάξουν οι συνθήκες.
Να σημειωθεί, πάντως, ότι περίπου το 92% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα (βλ. πίνακα) απασχολεί κάτω από 20 άτομα και δεν τους αφορά το καθεστώς των ομαδικών απολύσεων ενώ στις περισσότερες μεγάλες επιχειρήσεις με προβλήματα, όπου οι σχέσεις με τα συνδικάτα ήταν συγκρουσιακές, ούτε τα υπουργικά «βέτο» ούτε και οι διαθεσιμότητες πέτυχαν να διατηρηθούν οι θέσεις εργασίας και οι επιχειρήσεις.
