Με αφορμή τη συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος και την αλλαγή του εκλογικού νόμου, η διαΝΕΟσις δημοσιεύει δύο έρευνες κοινής γνώμης που χαρτογραφούν τη στάση της ελληνικής κοινωνίας και τη θέση των Ελλήνων πολιτών για θέματα εμπιστοσύνης στους θεσμούς, για τη συμμετοχή στη δημοκρατική διαδικασία, και για θέματα που αφορούν το Σύνταγμα της χώρας.
Από τα αποτελέσματα προέκυψαν αρκετά και ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Για παράδειγμα:
- Η ιδέα της ψήφου στα 17 απορρίπτεται - ακόμα και από τους ψηφοφόρους 18-34 ετών.
- Η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων συμφωνεί με την ψήφο των Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό.
- Η πλειοψηφία συμφωνεί με το σύστημα της απλής αναλογικής και με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από το λαό.
- Ωστόσο, την ίδια στιγμή 4 στους 10 Έλληνες πιστεύουν ότι η συμμετοχή στις εκλογές δεν έχει σημασία, γιατί γίνεται «ό,τι θέλουν οι ξένοι».
Ειδικότερα, σε ότι αφορά τη Συνταγματική Αναθεώρηση, σύμφωνα με την έρευνα της διαΝΕΟσις, το 66,5% των Ελλήνων εκτιμά ότι είναι σημαντικό ή πολύ σημαντικό θέμα, με σχεδόν 6 στους 10 ερωτηθέντες να πιστεύουν μάλιστα ότι πρέπει να αλλάξει ο εκλογικός νόμος το αμέσως επόμενο διάστημα.
Η συντριπτική πλειοψηφία δε (70%) πιστεύει ότι δεν πρέπει να πριμοδοτείτε το πρώτο κόμμα στις εκλογές και ότι οι έδρες θα πρέπει να μοιράζονται πλήρως αναλογικά, με βάση το ποσοστό του κάθε κόμματος.
Για δε την εκλογή των υποψήφιων βουλευτών το 79% των Ελλήνων θεωρεί ότι πρέπει να εκλέγονται με σταυρό προτίμησης.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι περισσότεροι από 6 στους 10 πιστεύουν ότι πρέπει να καθιερωθεί ασυμβίβαστο μεταξύ βουλευτή και υπουργού, δηλαδή ένας υπουργός να μην μπορεί να είναι ταυτόχρονα και βουλευτής.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα του διαΝΕΟσις σχετικά με τους θεσμούς και τη δημοκρατική συμμετοχή.
Συγκεκριμένα και όσον αφορά την εμπιστοσύνη των Ελλήνων απέναντι στους θεσμούς, στην πρώτη θέση βρίσκεται ο Στρατός με μέση βαθμολογία 6,9 (από το 0 έως το 10), που θεωρείται ότι έχει και τη μικρότερη διαφθορά (μέσος όρος 3,7), ενώ στην τελευταία θέση βρίσκονται τα πολιτικά κόμματα, με τον μέσο όρο της εμπιστοσύνης να κινείται στο 2,4 και τον μέσο όρο της διαφθοράς να φτάνει στο 7,7.
Πολύ χαμηλή βαθμολογία σε ότι αφορά την εμπιστοσύνη των Ελλήνων απέσπασαν επίσης το Κουνοβούλιο, ο Πρωθυπουργός και η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Από τους πολιτιακούς θεσμούς την υψηλότερη εμπιστοσύνη απολαμβάνει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας (μέσος όρος 5,2).
Τις δύο επιμέρους έρευνες κοινής γνώμης διεξήγαγε η Μονάδα Ερευνών Κοινής Γνώμης και Αγοράς του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
Η πρώτη πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο του 2015 και δίνει έμφαση στο θέμα των θεσμών και στην έννοια της δημοκρατικής συμμετοχής.
Η δεύτερη διεξήχθη τον Ιούνιο 2016 και αναζητά απαντήσεις στα βασικά θέματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης για τον εκλογικό νόμο και την επερχόμενη Συνταγματική Αναθεώρηση.
