Οι καλοκαιρινοί μήνες, αν και παραδοσιακά ιδωμένοι ως χρόνος παύσης μαθημάτων, μπορούν να αποτελέσουν τον κατάλληλο χρόνο για να «συναντηθούν» άνθρωποι που προέρχονται από διαφορετικές εκπαιδευτικές κοινότητες και βαθμίδες. Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών (ΚΕΣ) του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ (CHS Greece), που εδρεύει στο Ναύπλιο από το 2008, έχει ως στόχο να κάνει ακριβώς αυτό: να φέρει κοντά τις μαθητικές, φοιτητικές και ακαδημαϊκές κοινότητες της Ελλάδας και των ΗΠΑ.
Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ναόμι Βάις (Naomi Weiss), διευθύντρια του ΚΕΣ και καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, τα κολοκαιρινά προγράμματα του Κέντρου αποτελούν την «κορύφωση της χρονιάς»:
«Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν διάφορες δράσεις κατά τη διάρκεια όλης της χρονιάς, τα καλοκαιρινά προγράμματα αποτελούν πάντα την κορύφωση της χρονιάς μας. Το High School Program, το Harvard Summer School, το Sport and Education, ανασκαφικά πρότζεκτ, διάφορα Internships και άλλα initiatives αποτελούν την καλύτερη ευκαιρία να φέρουμε μέλη της κοινότητας του πανεπιστημίου μας στην Ελλάδα κι ακόμη περισσότερο να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις συνεργασίας τους (και δικής μας) με Έλληνες μαθητές, φοιτητές και καθηγητές, αλλά και πανεπιστήμια και άλλους φορείς, υπηρετώντας με τον καλύτερο τρόπο την αποστολή του ελληνικού γραφείου που είναι να συνδέει το Harvard με τον κόσμο, αλλά και τον κόσμο με το Harvard».
Αθλητισμός και Εκπαίδευση
Η Αρχαία Ολυμπία, το μέρος που γεννήθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες, σε μία εποχή που η έννοια της Παιδείας περιελάμβανε την εκπαίδευση, την άθληση και τον πολιτισμό, έγινε τόπος συνάντησης 34 προπτυχιακών και μεταπτυχιακών φοιτητών και υποψηφίων διδακτόρων των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων με 13 φοιτητές-αθλητές από τα πανεπιστήμια του Χάρβαρντ, του Τέξας στο Ώστιν (UT Austin) και του Πεν Στέιτ (Penn State University).
Με στόχο να φέρει στο προσκήνιο τον διάλογο μεταξύ του ακαδημαϊκού κόσμου και του αθλητισμού, το πρόγραμμα «Αθλητισμός και Εκπαίδευση» πραγματοποιείται από το 2024 και αποτελεί μετεξέλιξη του Διεθνούς Συμποσίου «Αθλητισμός, Κοινωνία και Πολιτισμός» που ξεκίνησε το ΚΕΣ σε συνεργασία με τη Διεθνή Ολυμπιακή Ακαδημία, το 2012.
«Ερχόμαστε να δημιουργήσουμε έναν τρίτο χώρο μεταξύ του γηπέδου και του αμφιθεάτρου, όπου οι συμμετέχοντες μπορούν να μιλήσουν για το πώς αυτοί οι δύο κόσμοι αλληλεπιδρούν», τόνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Τσαρλς Στόκινγκ (Charles Stocking), ακαδημαϊκός διευθυντής του προγράμματος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν.
Όπως ανέφερε, η ουσία της σύνδεσης και της επιρροής των Ολυμπιακών Αγώνων και της αναβίωσής τους δεν έχει εξεταστεί πολύ αναλυτικά και το πρόγραμμα, που φιλοξενείται στις εγκαταστάσεις της ΔΟΑ, ήρθε να επικεντρωθεί ακριβώς στη σχέση αυτή.
«Τι είναι εκείνο που συνδέει τον αρχαίο αθλητισμό με τον σύγχρονο; Πώς συνδέεται ο αθλητισμός με την εκπαίδευση και τη ζωή γενικότερα; Αυτά τα ερωτήματα τέθηκαν από την αρχή εδώ (σ.σ. στην Αρχαία Ολυμπία). Το συναίσθημα να είμαστε, λοιπόν, εδώ και να κάνουμε κάτι -παρόμοιο αλλά και τόσο διαφορετικό- με αυτό που έκαναν οι αρχαίοι Έλληνες, είναι για μένα ανεπανάληπτο και για αυτόν τον λόγο ήθελα να φέρω ανθρώπους από τις ΗΠΑ αλλά και τους Έλληνες επίσης, για να μπορέσουν να ζήσουν αυτή τη σύνδεση», πρόσθεσε.
Από την πλευρά του, ο Μαρκ Ντάιρσον (Mark Dyreson) από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια υπογράμμισε τη σημασία των ερωτημάτων που αφορούν τη σύνδεση μυαλού και σώματος, όπως το πόσο σημαντική είναι η δύναμη του μυαλού στον αθλητικό ανταγωνισμό, το εάν μπορούν να διδαχθούν αξίες και αρχές μέσω του αθλητισμού.
«Αυτά είναι ενδιαφέροντα ερωτήματα στην ανθρώπινη ιστορία και η Αρχαία Ολυμπία είναι το μέρος στην κλασική Ελλάδα όπου ξεκίνησαν να τίθενται αυτά τα ερωτήματα και εξακολουθούν να διαμορφώνουν τις σύγχρονες συζητήσεις μας για το ποια είναι η σύνδεση μεταξύ του σώματός μας και του μυαλού μας, μεταξύ του αθλητισμού, της φυσικής αγωγής και της εκπαίδευσης», ανέφερε. Όπως επεσήμανε, στην αμερικανική κουλτούρα ο αθλητισμός θεωρείται ως ένας τρόπος «ολοκλήρωσης» της εμπειρίας του ζην. «Εκτός από το μυαλό, θέλουμε οι μαθητές να είναι όσο πιο ανθρώπινοι και ενάρετοι στοχαστές γίνεται, να είναι καλοί πολίτες», είπε χαρακτηριστικά.
Η εμπειρία της παραμονής δίπλα από το αρχαίο στάδιο της Ολυμπίας και η παρακολούθηση σεμιναρίων για την ιστορία, την αναβίωση και τις αξίες των Ολυμπιακών Αγώνων αποτελεί ένα βίωμα «ιδιαίτερο και ξεχωριστό», όπως το βίωσε ο Λόγκαν, ένας εκ των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα, καθώς όπως είπε «δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες να μάθει κανείς για την ιστορία του αθλητισμού και την πορεία μέχρι σήμερα».
Για τη μάθηση που έρχεται έξω από την αίθουσα διδασκαλίας μίλησε και η Κάρυ: «Πλέον έχω άλλη οπτική με την οποία βλέπω τον αθλητισμό και τον κόσμο, και τρέφω μεγάλη εκτίμηση για τα όσα γνωρίζω τώρα ότι προέρχονται από την Ελλάδα».
Για την Κέιτλιν, η αγάπη της για τους Ολυμπιακούς Αγώνες την οδήγησε να κάνει αίτηση για το πρόγραμμα, ωστόσο τα όσα πήρε κατά τη διάρκεια των 5 ημερών που διήρκεσε, ήταν «πολλές εμπειρίες, βιώματα, συζητήσεις με καταπληκτικούς ανθρώπους» και μία νέα οπτική για τις σπουδές και την εξάσκηση του αθλητισμού, μέσα από την επαφή της με τους Έλληνες φοιτητές. «Όλο αυτό το διάστημα είδαμε και τη δική τους οπτική, μέσα και έξω από την αίθουσα, γίναμε συμπαίκτες σε δραστηριότητες και είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε ενδελεχώς για όσα αγαπάμε και μας συνδέουν».
Θερινή… Φιλοσοφία
Διανύοντας τον 15ο χρόνο λειτουργίας του, το «High School Program» αναδεικνύεται σε ένα πολύ δημοφιλές θερινό πρόγραμμα μεταξύ των μαθητών λυκείου της περιοχής της Αργολίδας και της Αρκαδίας.
Συνολικά 24 παιδιά που φοιτούν στο λύκειο, επιλέγονται να παρακολουθήσουν δωρεάν ένα πρόγραμμα σεμιναρίων σχετικά με τις θεμελιώδεις αρχές της κοινωνικής και πολιτικής σκέψης, πρόγραμμα που διεξάγεται στην αγγλική γλώσσα και έχει διάρκεια δυόμιση εβδομάδων. Φέτος, μαθητές και μαθήτριες λυκείου επέστρεψαν στα θρανία εν μέσω καλοκαιριού, στο κτίριο του ΚΕΣ στο Ναύπλιο και καταπιάστηκαν με ζητήματα, όπως δικαιοσύνη και ηθική, επανάσταση και αλλαγή, φύλο, θρησκεία, μετανάστευση, αγάπη και φιλία, μέσα από κείμενα, μεταξύ άλλων, των Πλάτωνα, Αριστοτέλη, Καντ, Μπάτλερ και Φουκώ.
«Είναι σημαντικό το ότι τα παιδιά που έρχονται εδώ είναι συνειδητοποιημένα, θέλουν να έρθουν εδώ και να συζητήσουν φιλοσοφικά κείμενα», είπε, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Νικόλας Πρεβελάκης, διευθυντής του προγράμματος και καθηγητής του Τμήματος Κοινωνικών Σπουδών τoυ Πανεπιστημίου Harvard. «Επίσης, δεν το βλέπω ως επιστροφή στα θρανία, καθώς η φιλοσοφία του προγράμματος δεν είναι η μετάδοση γνώσης από πάνω προς τα κάτω, ούτε κάποιες εξετάσεις στο τέλος. Είναι το άνοιγμα των παιδιών αυτών στη φιλοσοφική σκέψη μέσω δραστηριοτήτων και κυρίως μέσω της ανάλυσης, της κατανόησης κειμένου και της συζήτησης γύρω από σημαντικά θέματα φιλοσοφίας», πρόσθεσε.
Όπως επεσήμανε ο κ. Πρεβελάκης, ο στόχος του προγράμματος είναι τα παιδιά «να εμπλουτίσουν τον τρόπο που σκέφτονται και να αισθανθούν ότι μπορούν να καταπιαστούν με δύσκολα ερωτήματα» και υπογράμμισε ότι μέσα από το πρόγραμμα, τα παιδιά αναπτύσσουν την κοινωνική τους σκέψη αλλά και τη δημιουργικότητά τους.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι η ιδιαιτερότητα του προγράμματος έγκειται στο ότι οι διδάσκοντες δεν είναι οι καθηγητές του Τμήματος Κοινωνικών Σπουδών τoυ Πανεπιστημίου Harvard, αλλά προπτυχιακοί φοιτητές του. Εν προκειμένω, τέσσερις φοιτήτριες, οι οποίες μίλησαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για την εμπειρία τους.
Η Σίρα, φοιτήτρια μαθηματικών και φιλοσοφίας, επεσήμανε ότι η δομή των σεμιναρίων του προγράμματος προσιδιάζει με εκείνη των μαθημάτων Κοινωνικών Σπουδών: «Το να διαβάζεις, να συζητάς και να κατανοείς ιδέες, είναι πολύ ενδιαφέρον. Πόσο μάλλον το να έχεις την ευκαιρία να το κάνεις αυτό με νέους ανθρώπους».
Επιπλέον, η Λόρεν και η 'Αννα-Μαρσέλα υπογράμμισαν το ενδιαφέρον τού να συζητούν για θέματα που είχαν καταπιαστεί κατά το προηγούμενο έτος στο πανεπιστήμιο, με άτομα που έχουν διαφορετική οπτική γωνία. «'Αλλο είναι να διαβάζεις κείμενα με την οπτική της δικής σου κοινότητας ή χώρας και είναι εντελώς διαφορετικό να βλέπεις πώς οι ίδιες ιδέες μπορούν να ιδωθούν μέσα από ένα διαφορετικό πολιτισμικό φακό», είπε η Λόρεν, φοιτήτρια κοινωνικών επιστημών και πρόσθεσε η 'Αννα-Μαρσέλα, φοιτήτρια νευρολογίας και κοινωνικών επιστημών: «Διανθίζεται τόσο πολύ το περιεχόμενο των κειμένων όταν μπορεί κανείς να ακούσει όλες αυτές τις διαφορετικές απόψεις, από ανθρώπους που είναι νεότεροι και έχουν μεγαλώσει σε ένα διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον».
Αυτό που ξεχώρισαν και οι τέσσερις στους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες μαθητές και μαθήτριες του προγράμματος, ήταν ότι, παρά το νεαρό της ηλικίας και τα απαιτητικά κείμενα, ανταπεξήλθαν στο έπακρον. «Είχαν πάθος, είναι πολύ έξυπνα παιδιά και "πάλεψαν" με τις ιδέες σε ένα τόσο προχωρημένο επίπεδο. Φάνηκε ότι έχουν ανεπτυγμένο εκπαιδευτικό υπόβαθρο», είπε από την πλευρά της η Σιμόνα, φοιτήτρια κοινωνικών και οικονομικών επιστημών, «ο τρόπος με τον οποίο σκέφτονται κριτικά και ανταλλάσσουν ιδέες, χωρίς να έχουν κανένα πρόβλημα να διαφωνούν με σεβασμό, είναι κάτι που δεν είχα ξαναδεί σε τέτοιο βαθμό σε τέτοιες ηλικίες».
Αξίζει να σημειωθεί, ότι βοηθοί των τεσσάρων φοιτητριών ήταν μαζί με τον Nικόλα Πρεβελάκη, οι λέκτορες Κοινωνικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, Τσαρλς Κλάβυ (Charles Clavey) και Ρόσμαρι Βάγκνερ (Rosemarie Wagner).
Το θερινό πρόγραμμα λυκείου προσφέρεται δωρεάν από το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών, σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και με την υποστήριξη του Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών και του Τμήματος Κλασικών Σπουδών του Χάρβαρντ. Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν μαθητές/τριες Λυκείου από λύκεια του νομού Αργολίδας και του νομού Αρκαδίας. Επιπλέον, μία θέση κρατείται κάθε χρόνο για έναν μαθητή ή μαθήτρια από το Odyssey Charter School του Delaware των ΗΠΑ και τον νικητή του ετήσιου Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφικού Δοκιμίου.
