Κατά πλειοψηφία, μόνο από τη ΝΔ ψηφίσθηκε επί της Αρχής το σχέδιο νόμου του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το ‘Άσυλο και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου» από την αρμόδια Επιτροπή της Βουλή.
Το νομοσχέδιο καταψήφισαν επί της Αρχής ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Ελληνική Λύση, Πλεύση Ελευθερίας, ενώ ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ και «Νίκη» επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν κατά τη συζήτησή του στην Ολομέλεια.
Η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη κατά την έναρξη της επί των άρθρων συζήτηση του νομοσχεδίου, εισηγητικά επισήμανε ότι η εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και Ασύλου της ΕΕ και η προσαρμογή της νομοθεσίας με όσα ορίζονται σε αυτό, αποτελεί υποχρέωση της χώρας να γίνει έως τις 12 Ιουνίου. Η κ. Βολουδάκη τόνισε ότι «νομοθετούμε αυτή την προσαρμογή γιατί η χώρα και θέλει και οφείλει να είναι έτοιμη εγκαίρως».
Η υφυπουργός υπογράμμισε πως «το νομοσχέδιο αυτό αντιμετωπίζει τη μετανάστευση με κανόνες. Με σαφή διάκριση σε όποιον δικαιούται προστασία και σε όποιον όχι. Με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο αλλά και ταυτόχρονα με σεβασμό σε όλες τις τοπικές κοινωνίες που χρόνια τώρα σηκώνουν ένα δυσανάλογο βάρος».
Η λογική που διατρέχει το νομοσχέδιο, είπε η υφυπουργός «ακολουθεί τη διαδρομή του ανθρώπου που φτάνει στα σύνορα. Πρώτο στάδιο, είναι ο έλεγχος διαλογής με ταυτοποίηση, βιομετρικά στοιχεία, προκαταρτικό ιατρικό έλεγχο και έλεγχο ευαλωτότητας, ενέργειες που είναι μέτρα τάξης προκειμένου να γνωρίζουμε εξαρχής ποιος βρίσκεται στη χώρα, προστατεύοντας τον ίδιο και την κοινωνία μας. Από εκεί και πέρα ανοίγονται δύο δρόμοι. Όποιος έχει προσφυγικό προφίλ οδηγείται στην κανονική διαδικασία αίτησης ασύλου, σε ανοικτές δομές με πλήρη δικαιώματα. Και εφόσον αναγνωριστεί ότι είναι πρόσφυγας του παρέχονται όλα τα δικαιώματα που αρμόζουν τον δικαιούχο της διεθνούς προστασίας.
Όποιος όσους δεν έχουν προσφυγικό προφίλ, ακολουθείται ταχεία εξέταση του αιτήματός του και σε περίπτωση απόρριψης εκδίδεται η απόφαση επιστροφής του». Πάνω σε αυτόν τον κορμό είπε η κ. Βολουδάκη, «χτίζονται και οι επόμενες ενότητες του Συμφώνου και του νομοσχεδίου που είναι οι συνθήκες Υποδοχής, το πλαίσιο προστασίας των ασυνόδευτών ανηλίκων, οι διαδικασίες ασύλου με τις διαδικαστικές εγγυήσεις και η διαχείριση της μετανάστευσης με τον μηχανισμό αλληλεγγύης».
Απαντώντας σε επιμέρους επικρίσεις της Αντιπολίτευσης, η υφυπουργός απέρριψε ότι «οι εγγυήσεις θυσιάζονται για την ταχύτητα» υποστηρίζοντας ότι «οι διαδικασίες γίνονται ταχύτερες καθώς αποδείχθηκε ότι οι καθυστερήσεις ωφέλησαν λιγότερο τόσο τον αιτούντα όσο και το κράτος μας. Η ταχύτητα δεν γίνεται στο πόδι αλλά συνοδεύεται από εγγυήσεις.
Για πρώτη φορά θεσμοθετείται νομική καθοδήγηση ήδη από τον πρώτο βαθμό εξέτασης της αίτησης και όχι μόνο στην προσφυγή όπως γίνεται τώρα. Ακριβώς για να αντισταθμίζονται οι μικρότερες προθεσμίες. Η Αρχή της μη επαναπροώθησης δικαιούχου ασύλου παραμένει απαραβίαστη, είναι διεθνές δίκαιο και το τηρούμε πλήρως».
Για τον περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας, η κ. Βολουδάκη επισήμανε ότι «ο περιορισμός και η κράτηση αποτελούν δύο διακριτά καθεστώτα, με διακριτές και ρητές εγγυήσεις στο κείμενο. Σχετικά με τον περιορισμό υπάρχουν ενημέρωση, χρονικά όρια, δικαστικός έλεγχος και ειδική μέριμνα για τους ευάλωτους. Η δε κράτηση παραμένει ως έσχατο μέτρο, υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο. Είναι σε κάθε περίπτωση διαφορετικές έννοιες».
Η υφυπουργός εστίασε στις διατάξεις του νομοσχεδίου, στα άρθρα 48 έως 93, που αφορούν τους ανήλικους και τα ασυνόδευτα παιδιά, που ανήκουν και στο χαρτοφυλάκιό της, λέγοντας ότι με αυτά «έχουμε το πληρέστερο πλαίσιο παιδικής προστασίας που έχει νομοθετεί ποτέ στη χώρα μας: εθνική στρατηγική, σύστημα Επιτροπείας που προέκυψε έπειτα από τη σύσταση της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής, αξιολόγηση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, εθνικό μητρώο, εποπτεία και αυστηρή πιστοποίηση των φορέων».
Ταυτόχρονα, η κ. Βολουδάκη επισήμανε ότι «στις περιπτώσεις αμφισβήτησης της ηλικίας προηγείται το τεκμήριο της ανηλικότητας. Γίνεται εξατομικευμένη αξιολόγηση».
Για τις Ζώνες Ασφαλείας για τους ανηλίκους, είπε η υφυπουργός, «λειτουργούν ως μέτρο προστασίας των παιδιών εντός των δομών. Στο νομοσχέδιο ορίζεται ρητά πως προστασία του παιδιού, παραμένει ανεξάρτητη και από εθνικότητα και από ποσοστό αναγνώρισης» και πρόσθεσε ότι «από το πρώτο κιόλας στάδιο ελέγχου διαλογής προβλέπεται προκαταρτικός έλεγχος και έλεγχος ευαλωτότητας. Με αυτό τον τρόπο αντιμετωπίζονται έγκαιρα τα πρόσωπα που έχουν ειδικές ανάγκες υποδοχής».
Η αναγνώριση της ευαλωτότητας, είπε «συνδέεται με την άμεση πρόσβαση στις κατάλληλες υπηρεσίες, την υγειονομική περίθαλψη, την ψυχοκοινωνική στήριξη και με τις ειδικές συνθήκες υποδοχής που απαιτούν οι ιδιαίτερες καταστάσεις που έχει ανάγκη το κάθε πρόσωπο» προσθέτοντας ότι «ειδικά για τα θύματα βασανιστηρίων, βιασμού και κάθε μορφής βίας λαμβάνεται ειδικά μέτρα μέριμνα, στο νομοσχέδιο».
Για τις πρόνοιες του νομοσχεδίου αναφορικά με «την αλληλεγγύη και τις επιστροφές υπέρ της χώρας πρώτης γραμμής», η κ. Βολουδάκη είπε ότι δεν ευσταθεί η κριτική που λέχθηκε ότι «η χώρα μας να μετατρέπεται σε αποθήκη ψυχών» καθώς «ο μηχανισμός αλληλεγγύης και ο Κανονισμός ασφαλών τρίτων χωρών, όπως και τα Κέντρα Επιστροφών, λειτουργούν υπέρ των χωρών πρώτης γραμμής όπως είναι η Ελλάδα, ενώ παράλληλα διαθέτουμε και τις διμερείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί κατά το πρόσφατο χρονικό διάστημα» (όπως με τη Γερμανία κ.λπ.) υπογραμμίζοντας ότι «διαγράφονται όλες οι εκκρεμείς υποχρεώσεις επιστροφών τύπου Δουβλίνου προς τη χώρα μας έως τις 12 Ιουνίου, άρα η χώρα μας ξεκινάει την εφαρμογή του Συμφώνου με σχεδόν μηδενικό φορτίο.
Και αυτό είναι μια ουσιαστική κατάκτηση, που προήλθε από τη διαπραγμάτευση που έκανε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης στην ΕΕ». Η σταθερή μας γραμμή στο πεδίο της αλληλεγγύης είπε η κυρία Βολουδάκη ότι «προτεραιότητά μας αποτελούν οι μετεγκαταστάσεις».
Η υφυπουργός, ολοκληρώνοντας και επί των άρθρων συζήτηση του νομοσχεδίου και απαντώντας σε παρατηρήσεις της αντιπολίτευσης είπε ότι «το μεταναστευτικό δεν είναι γραμμικό έχει εξάρσεις, εντάσεις και υφέσεις, Ανάλογα με τις συνθήκες κάθε φορά, θα πρέπει να αντιληφθείτε ότι χρειάζεται να λαμβάνονται και μέτρα που θα πρέπει να είναι προς το αυστηρότερο».
Για τα περιοριστικά μέτρα ελευθερίας στα Κέντα Υποδοχής «αυτό, ισχύει και τώρα, έχει θεσμοθετηθεί για πρώτη φορά το 2016». Το βέλτιστο συμφέρον για τα παιδιά «δεν απουσιάζει από καμία διαδικασία, δεν αλλάζει κάτι με το παρόν νομοσχέδιο» και «δεν θα σταματήσουν να υπάρχουν για τα ασυνόδευτα ανήλικα η στέγασή τους και σε ΚΦΑ και σε διαμερίσματα αυτόνομης διαβίωσης.
Οι Ζώνες Ασφαλείας μέχρι τώρα λειτουργούσαν σαν προσωρινοί χώροι παραμονής των παιδιών, αυτό αλλάζει και τίθενται νέοι Κανόνες, θα είναι σε διακριτούς χώρους και σαφώς θα τους παρέχονται και όσα ελάμβαναν μέχρι τώρα όπως η γλωσσομάθεια και η επαγγελματική κατάρτιση». Στον μηχανισμό παρακολούθησης στο Υπουργείο «η Εθνική Αρχή Διαφάνειας συμμετέχει ανελλιπώς, σε αντίθεση με τον Συνήγορο του Πολίτη που δεν έχει έρθει ποτέ».
