Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Β΄2323) η Κοινή Υπουργική Απόφαση ΥΠ1157/24.4.2026, με την υπογραφή του νέου Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κ. Ευάγγελου Τουρνά. Η απόφαση εξειδικεύει τις διατάξεις του νόμου 5281/2026, με τίτλο «Ενεργή Μάχη», ο οποίος προωθήθηκε από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, εισάγοντας ένα νέο, ολοκληρωμένο πλαίσιο για τον ετήσιο αντιπυρικό καθαρισμό οικοπέδων.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο ενσωματώνει σημαντικές βελτιώσεις, ιδίως στα άρθρα 41 και 43 του νόμου, οι οποίες προέκυψαν μέσα από τη διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης. Στη διαμόρφωση των τελικών ρυθμίσεων συνέβαλε ουσιαστικά και η ΠΟΜΙΔΑ, τόσο με τη συμμετοχή της στη διαβούλευση όσο και με τις τεκμηριωμένες προτάσεις που υπέβαλε στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου. Πολλές από αυτές έγιναν αποδεκτές, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα αλλά και τη δικαιοσύνη του νέου πλαισίου.
Στόχος: Πρόληψη και όχι τιμωρία
Ο νέος νόμος και η εφαρμοστική ΚΥΑ συγκροτούν ένα συνεκτικό και πρακτικά εφαρμόσιμο σύστημα υποχρεώσεων για τους ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές και χρήστες οικοπέδων. Κεντρικός στόχος δεν είναι η επιβολή κυρώσεων, αλλά η διευκόλυνση και η ενθάρρυνση της οικειοθελούς συμμόρφωσης των πολιτών.
Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου εστιάζει στην ενίσχυση της πυροπροστασίας στον αστικό ιστό, μέσω του συστηματικού ετήσιου καθαρισμού των οικοπέδων, με σκοπό την πρόληψη εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Τι περιλαμβάνει ο υποχρεωτικός καθαρισμός
Ο καθαρισμός των οικοπέδων αποτελεί κρίσιμο μέτρο πρόληψης πυρκαγιάς και περιλαμβάνει:
-κοπή και απομάκρυνση ξερών χόρτων, ζιζανίων και θάμνων,
-απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών, απορριμμάτων και εγκαταλελειμμένων αντικειμένων,
-καθαρισμό από κλαδιά, φύλλα και λοιπή φυτική ύλη,
-αραίωση πυκνής ή ανεξέλεγκτης βλάστησης,
-διατήρηση του χώρου καθαρού καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Η υποχρέωση αφορά:
-οικόπεδα εντός εγκεκριμένων σχεδίων πόλεως,
-ακίνητα εντός οικισμών,
-εκτάσεις που βρίσκονται σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όρια οικισμών,
-εκτός σχεδίου γήπεδα στα οποία υπάρχει κτίσμα,
-υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.
Από την υποχρέωση εξαιρούνται οι συντηρούμενοι και περιποιημένοι κήποι κατοικιών και πολυκατοικιών.
Ποιοι είναι υπόχρεοι
Υπόχρεοι για τον καθαρισμό είναι:
-οι ιδιοκτήτες των οικοπέδων,
-οι επικαρπωτές,
-οι μισθωτές ή λοιποί χρήστες,
-οι φορείς του Δημοσίου για τα ακίνητα που διαχειρίζονται ή κατέχουν.
Νέα ενιαία προθεσμία: Από 1 Απριλίου έως 15 Ιουνίου
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την επιμήκυνση και ενοποίηση της προθεσμίας τόσο για τον καθαρισμό όσο και για την υποβολή της σχετικής δήλωσης.
Πλέον, οι υπόχρεοι έχουν στη διάθεσή τους 76 ημέρες, από την 1η Απριλίου έως και την 15η Ιουνίου κάθε έτους, για να:
-ολοκληρώσουν τον καθαρισμό του οικοπέδου τους και
-υποβάλουν τη σχετική δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αποτέλεσε πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ και προβλέπεται δυνατότητα περαιτέρω παράτασης, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Εφόσον η προθεσμία παρέλθει χωρίς την υποβολή δήλωσης, τεκμαίρεται ότι ο υπόχρεος συναινεί στον αυτεπάγγελτο καθαρισμό του ακινήτου του από τον οικείο δήμο.
Αυστηρότερα πρόστιμα για μη καθαρισμό
Το διοικητικό πρόστιμο για τη μη εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού αυξάνεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, από 0,50 ευρώ που ίσχυε έως σήμερα.
-Ελάχιστο πρόστιμο: 200 ευρώ
-Ανώτατο πρόστιμο: 2.000 ευρώ
Επιπλέον, ο υπόχρεος θα επιβαρύνεται και με το πλήρες κόστος του αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον οικείο δήμο.
Σημαντικές εγγυήσεις υπέρ των πολιτών
Η νέα ΚΥΑ εισάγει ουσιαστικές δικλείδες προστασίας για τους πολίτες:
-Προηγούμενη ενημέρωση πριν από την επιβολή προστίμου
-Το πρόστιμο για μη καθαρισμό δεν επιβάλλεται αυτομάτως. Προϋπόθεση αποτελεί η προηγούμενη ενημέρωση του υπόχρεου από τον δήμο ή την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία, ώστε να του δοθεί η δυνατότητα συμμόρφωσης.
-Μείωση προστίμου κατά 50% σε περίπτωση συμμόρφωσης
-Εάν ο υπόχρεος συμμορφωθεί εκ των υστέρων, καθαρίζοντας και συντηρώντας το οικόπεδο, και υποβάλει εμπρόθεσμα ένσταση, το επιβληθέν διοικητικό πρόστιμο μειώνεται κατά 50%.
Προσωπική κοινοποίηση των κυρώσεων
Η πράξη επιβολής προστίμου θα κοινοποιείται προσωπικά στον ενδιαφερόμενο και όχι απλώς με ανάρτηση στα γραφεία του δήμου ή της Πυροσβεστικής, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την ασφάλεια δικαίου.
Νέα, μειωμένα πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης
Σημαντικά μειώνονται τα πρόστιμα για τη μη υποβολή της δήλωσης καθαρισμού:
-500 ευρώ, εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός,
-100 ευρώ, εφόσον ο καθαρισμός έχει πραγματοποιηθεί αλλά δεν δηλώθηκε.
Υπενθυμίζεται ότι το προηγούμενο καθεστώς προέβλεπε ενιαίο πρόστιμο 1.000 ευρώ σε κάθε περίπτωση.
Ηπιότερες ποινικές κυρώσεις για ψευδή δήλωση
Σημαντική είναι και η αναμόρφωση των ποινικών κυρώσεων σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης καθαρισμού.
Πλέον προβλέπονται:
-ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι (6) μηνών,
-χρηματική ποινή 5.000 ευρώ.
Το προηγούμενο καθεστώς προέβλεπε φυλάκιση έως δύο ετών και χρηματικές ποινές από 12.600 έως 54.000 ευρώ.
Αναστολή ποινικής δίωξης έως την εξέταση ένστασης
Με τη νέα ΚΥΑ προβλέπεται ότι:
-ποινική δίωξη για ψευδή δήλωση δεν ασκείται πριν από την παρέλευση της δεκαήμερης προθεσμίας υποβολής ένστασης,
-η εμπρόθεσμη υποβολή ένστασης αναστέλλει την ποινική διαδικασία έως την έκδοση οριστικής απορριπτικής απόφασης.
Η πρόβλεψη αυτή αποτρέπει την άσκοπη άσκηση ποινικών διώξεων και περιορίζει την ταλαιπωρία τόσο των πολιτών όσο και της Δικαιοσύνης.
Δυνατότητα φυσικής υποβολής δήλωσης
Για όσους αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν την ηλεκτρονική πλατφόρμα, παρέχεται η δυνατότητα υποβολής της υπεύθυνης δήλωσης με φυσική παρουσία σε ΚΕΠ ή στην αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία.
Η δυνατότητα αυτή ισχύει στις εξής περιπτώσεις:
-γενικευμένης δυσλειτουργίας ή μη διαθεσιμότητας της πλατφόρμας,
-υπόχρεων ηλικίας άνω των 67 ετών,
-ατόμων με αναπηρία που διαθέτουν πιστοποίηση από το ΚΕΠΑ,
-περιπτώσεων ανωτέρας βίας, έκτακτης ανάγκης ή φυσικών καταστροφών.
-Υποχρεώσεις των δήμων για τα υπολείμματα καθαρισμού
Οι δήμοι υποχρεούνται πλέον να ορίζουν συγκεκριμένους και κατάλληλους χώρους απόθεσης των υπολειμμάτων καθαρισμού, όπου θα μεταφέρονται τα προϊόντα κοπής και αποψίλωσης από τα συνεργεία. Στη συνέχεια, οι δημοτικές υπηρεσίες θα αναλαμβάνουν την αποκομιδή τους.
Η πρόβλεψη αυτή επιλύει ένα σημαντικό πρακτικό πρόβλημα που είχε ανακύψει κατά την εφαρμογή του προηγούμενου πλαισίου.
Καθοριστική η συμβολή της ΠΟΜΙΔΑ
Οι βελτιώσεις που ενσωματώθηκαν στο τελικό κείμενο του νόμου και της ΚΥΑ αποτελούν προϊόν ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου και των άμεσα ενδιαφερόμενων φορέων.
Ιδιαίτερη ήταν η συμβολή του τέως Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη, ο οποίος επέδειξε διάθεση συνεργασίας κατά τη νομοθετική διαδικασία.
Η ΠΟΜΙΔΑ, ως ο βασικός εκπρόσωπος των ιδιοκτητών ακινήτων της χώρας, συνέβαλε αποφασιστικά στη διαμόρφωση ενός πλαισίου πιο λειτουργικού, αναλογικού και αποτελεσματικού.
Κάλεσμα ενόψει της αντιπυρικής περιόδου 2026
Με την αντιπυρική περίοδο να ξεκινά την 1η Μαΐου και να ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου 2026, η ΠΟΜΙΔΑ καλεί όλους τους υπόχρεους ιδιοκτήτες, χρήστες και διαχειριστές οικοπέδων και ακαλύπτων χώρων να προχωρήσουν άμεσα:
-στον απαιτούμενο καθαρισμό των ακινήτων τους,
-στη διατήρησή τους σε καθαρή κατάσταση καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου,
-και στην έγκαιρη υποβολή της σχετικής δήλωσης.
Η συμμόρφωση με τις νέες διατάξεις δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και πράξη κοινωνικής ευθύνης, που συμβάλλει ουσιαστικά στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος από τον κίνδυνο πυρκαγιάς.
