Η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών στην αγορά και η ενίσχυση της ενημέρωσης των καταναλωτών αναδεικνύονται ως βασικά ζητήματα με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Καταναλωτή, που τιμάται κάθε χρόνο στις 15 Μαρτίου, με τις οργανώσεις καταναλωτών να επισημαίνουν σε ανακοινώσει τους ότι η ημέρα αυτή δεν αποτελεί απλώς μια συμβολική επέτειο, αλλά υπενθύμιση της ανάγκης για μια αγορά που λειτουργεί με διαφάνεια, δικαιοσύνη και υγιή ανταγωνισμό.
Η Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ) τονίζει ότι οι καταναλωτές διαθέτουν κατοχυρωμένα δικαιώματα τα οποία πρέπει να γνωρίζουν και να διεκδικούν όταν παραβιάζονται. Όπως επισημαίνει, καθημερινά δέχεται καταγγελίες για ζητήματα όπως ελαττωματικά προϊόντα, παραπλανητικές ή αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, τραπεζικές προμήθειες και καταχρηστικούς όρους συμβολαίων, καθώς και για υπηρεσίες που δεν ανταποκρίνονται στις υποσχέσεις των επιχειρήσεων. Η οργάνωση σημειώνει ότι πολλοί καταναλωτές δεν προχωρούν σε διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους είτε επειδή δεν τα γνωρίζουν είτε επειδή θεωρούν ότι δεν θα υπάρξει αποτέλεσμα. Στο πλαίσιο της φετινής ημέρας, η ΕΚΠΟΙΖΩ υλοποιεί ενημερωτική καμπάνια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με σύντομα βίντεο, μέσα από τα οποία παρουσιάζονται πρακτικά παραδείγματα παραβίασης δικαιωμάτων και τρόποι διεκδίκησής τους, με στόχο την ευαισθητοποίηση και ενθάρρυνση των καταναλωτών να αντιδρούν σε αθέμιτες πρακτικές.
Από την πλευρά της, η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) αναφέρεται στις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά, επισημαίνοντας ότι η ακρίβεια, τα «κόκκινα» δάνεια, η στεγαστική κρίση και οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές συνθέτουν ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τους καταναλωτές.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕΚΕ για το 2025, ο τραπεζικός τομέας συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό καταγγελιών (59,27%), ενώ ακολουθούν οι καταγγελίες για προϊόντα και υπηρεσίες (17,45%) και για υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (6,55%). Μικρότερα ποσοστά αφορούν τον τουρισμό, τις τηλεπικοινωνίες, τα ακίνητα, τα ασφαλιστήρια συμβόλαια και τις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Παράλληλα, η οργάνωση επισημαίνει ότι οι οφειλές καταναλωτών που απευθύνθηκαν σε αυτήν για υποστήριξη το 2025 ξεπέρασαν τα 24,2 εκατ. ευρώ. Από τις διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν για ποσό άνω των 3,25 εκατ. ευρώ, ρυθμίστηκε και αποπληρώνεται το 70,83%, ενώ διαγράφηκε το 29,17% των οφειλών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη στεγαστική κρίση, καθώς η αύξηση των ενοικίων και η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσιτής κατοικίας δημιουργούν σημαντικές πιέσεις σε νέους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά. Η ΕΕΚΕ προτείνει, μεταξύ άλλων, φορολογικά κίνητρα για την αύξηση των κατοικιών μακροχρόνιας μίσθωσης, αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου και των ΟΤΑ για κοινωνική κατοικία, ενίσχυση της κατασκευής προσιτών κατοικιών και εξισορρόπηση μεταξύ βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων μισθώσεων.
Η Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος (ΙΝΚΑ) υπογραμμίζει ότι ο καταναλωτής δεν είναι μόνο αγοραστής προϊόντων και υπηρεσιών αλλά ενεργός πολίτης που επηρεάζει και επηρεάζεται από τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις. Όπως σημειώνει, η σημερινή εποχή χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακή κρίση και αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες, με τους πολίτες να βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένο κόστος διαβίωσης, ακριβότερες υπηρεσίες και συχνά παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, ιδιαίτερα στο ηλεκτρονικό εμπόριο.
Η ομοσπονδία υπενθυμίζει ότι το οργανωμένο καταναλωτικό κίνημα έχει μακρά ιστορία, καθώς η 15η Μαρτίου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή το 1983, σε συνέχεια της αναγνώρισης των βασικών δικαιωμάτων των καταναλωτών από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Τζον Φ. Κένεντι το 1962. Οι οργανώσεις καταναλωτών επισημαίνουν ότι η προστασία του καταναλωτή συνδέεται με τη δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη διαφάνεια στην αγορά, καλώντας τους πολίτες να ενημερώνονται, να ζητούν διαφάνεια στις συναλλαγές και να καταγγέλλουν αθέμιτες πρακτικές, ώστε να ενισχύεται η συλλογική δύναμη των καταναλωτών.
