Χωρίς να μπαίνουν σε χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες θα μπορούν πλέον οι πολίτες να λαμβάνουν αποζημιώσεις από το Δημόσιο, σύμφωνα με νέα ρύθμιση που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για τις σχολάζουσες κληρονομιές, το οποίο βρίσκεται προς συζήτηση στη Βουλή.
Η νομοθετική παρέμβαση προβλέπει την καθιέρωση ειδικού μηχανισμού εξωδικαστικής επίλυσης οικονομικών διαφορών μεταξύ κράτους και πολιτών. Παράλληλα, στις περιπτώσεις όπου κάποιος έχει ήδη δικαιωθεί τελεσίδικα από ποινικό ή διοικητικό δικαστήριο για το ίδιο θέμα, το Δημόσιο –μέσω του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ)– θα παραιτείται από εκκρεμείς δίκες και δεν θα ασκεί εφέσεις.
Με αυτή τη νέα διαδικασία, οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν αίτημα αποζημίωσης χωρίς γραφειοκρατία και καθυστερήσεις, απευθυνόμενοι σε έναν Ειδικό Θεματικό Σχηματισμό στο ΝΣΚ. Ο σχηματισμός αυτός θα εξετάζει τις υποθέσεις και θα μπορεί να αναγνωρίζει άμεσα το δικαίωμα σε αποζημίωση, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη δικαστική κρίση. Η διαδικασία ενεργοποιείται είτε με εξώδικη αίτηση είτε στο πλαίσιο ήδη εκκρεμούς δίκης, σε οποιοδήποτε στάδιο πριν από την εκδίκαση σε πρώτο ή δεύτερο βαθμό ή ακόμη και πριν από την αναίρεση.
Υποχρεωτικό στάδιο πριν από τη δικαστική προσφυγή
Θα θεσπιστούν κατηγορίες υποθέσεων που παρουσιάζουν κοινά πραγματικά και νομικά χαρακτηριστικά, για τις οποίες η εξωδικαστική διαδικασία θα αποτελεί υποχρεωτικό προαπαιτούμενο πριν από την προσφυγή στα δικαστήρια. Αν κάποιος πολίτης παρακάμψει το ΝΣΚ και δεν υποβάλει σχετική αίτηση, η υπόθεση δεν θα συζητείται και θα απορρίπτεται ως απαράδεκτη.
Ο Ειδικός Θεματικός Σχηματισμός θα αξιολογεί κάθε υπόθεση ξεχωριστά και, εφόσον διαπιστώνεται δικαίωμα αποζημίωσης, θα το αναγνωρίζει χωρίς να προηγηθεί δίκη. Με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης θα καθοριστούν αναλυτικά οι κατηγορίες των υποθέσεων για τις οποίες η διαδικασία αυτή θα είναι υποχρεωτική.
Παράλληλα, συγκροτείται Ειδικό Τμήμα Ταχείας Αντίδρασης, το οποίο θα παρέχει άμεσες γνωμοδοτήσεις σε ζητήματα επείγοντος δημοσίου συμφέροντος. Επιπλέον, δίνεται στο ΝΣΚ η δυνατότητα να διακόπτει δίκες που δεν έχουν πλέον νόημα, όταν ο πολίτης έχει ήδη κερδίσει αμετάκλητα, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση του φόρτου των δικαστηρίων και στην εξοικονόμηση κρατικών πόρων.
Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης επισήμανε ότι οι αλλαγές αυτές δεν περιορίζονται στις κοινωφελείς περιουσίες, αλλά επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα ευάλωτων πολιτών, αντιμετωπίζοντας χρόνιες αδικίες και ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και τη δικαιοσύνη του κράτους. Όπως δήλωσε, «για πρώτη φορά θεσπίζεται μηχανισμός εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, ώστε ο πολίτης να μπορεί να αποζημιώνεται από το Δημόσιο χωρίς προσφυγές και χωρίς πολυετή ταλαιπωρία».
