Εκεί, που η φύση με το μαγικό της ραβδί προσφέρει τη μοναδική στον κόσμο μαστίχα Χίου, στο ακριτικό νησί του Αιγαίου τα θαύματα συνεχίζονται. Σε αυτό το παγκόσμιο δώρο και φαινόμενο (σ.σ. αφού τα μαστιχόδενδρα ευδοκιμούν γενικά στις χώρες της Μεσογείου αλλά μόνο στη νότια Χίο «δακρύζουν» και παράγουν το προϊόν που όλοι γνωρίζουμε), ορισμένοι άνθρωποι με πολύ πάθος και αστείρευτο πείσμα βάζουν απλησίαστους στόχους και τους επιτυγχάνουν.
Το περασμένο Σάββατο 29 Απριλίου 2023 συνέβη κάτι πολύ σημαντικό. Έγιναν τα εγκαίνια ενός ερευνητικού κέντρου. Ναι, καλά διαβάσατε. Η Χίος πλέον διαθέτει ερευνητικό κέντρο κλάσης d – δηλαδή θα μπορεί, όταν λάβει τα απαραίτητα πιστοποιητικά, να κάνει έρευνα μέχρι και για φαρμακευτικά προϊόντα - κάτι που ελάχιστοι φορείς έχουν καταφέρει όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς. Το όνομά του είναι Κέντρο Έρευνας Μαστίχας (ΚΕΜ), αν και η ερευνητική του δραστηριότητα δεν θα περιοριστεί στο συγκεκριμένο αγαθό (μπορεί να επεκταθεί και σε άλλα τρόφιμα π.χ. μανταρίνι ή ακόμα να κάνει χημικές αναλύσεις για το χώμα, μέταλλα κλπ).
Το ΚΕΜ, τα εγκαίνια του οποίου έγιναν από έναν επιφανή Ελληνα με καταγωγή από τη Χίο, τον Sir Μενέλαο Πάγκαλο, μέλος της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας και εκτελεστικό αντιπρόεδρο της εταιρείας Astra Zeneca είναι αποτέλεσμα πολύχρονης προσπάθειας από τους πεισματάρηδες Χιώτες, που δεν σταματούν να κάνουν όνειρα για το νησί και τους κατοίκους του.
Τα τελευταία 20 χρόνια με επιμονή και κυρίως πίστη έχουν χτίσει ένα πρωτοποριακό μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης με παγκόσμια απήχηση. Το μοντέλο αυτό αποτελείται από ένα πρότυπο αγροτικό συνεταιρισμό, την Ενωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου (με σημερινό πρόεδρο τον Γεώργιο Τούμπο), η οποία αριθμεί περίπου 4.500 μέλη. Η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου συνδέεται και συνεργάζεται στενά με τον ιδιωτικό τομέα και έχει καταφέρει να πραγματοποιεί όλο το group πωλήσεις 35 εκατ. ευρώ. Έχει ιδρύσει την εταιρεία Mediterra στην Ελλάδα και την mastiha Damla Sakiz στην Τουρκία, που λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.
Η Mediterra είναι εισηγμένη εταιρεία στο Χρηματιστήριο Αθηνών και μεταποιεί την πρώτη ύλη την οποία παράγει ο Συνεταιρισμός. Όλα αυτά τα χρόνια έχει δημιουργήσει δύο εργοστάσια και πολλά προϊόντα, όπως οι τσίχλες ΕΛΜΑ, το λικέρ από μαστίχα ΕΝΩΣΙΣ και πολλά άλλα προϊόντα καθώς η μαστίχα έχει πολλές εφαρμογές σε τρόφιμα, ποτά, αναψυκτικά, ροφήματα, καλλυντικά, παρα-φαρμακευτικά και φαρμακευτικά προϊόντα.
Στις επιτυχημένες πρωτοβουλίες της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου είναι και η ίδρυση ενός κοσμήματος για τον τόπο του Μουσείου Μαστίχας στο χωριό Πυργί. Πρωτοβουλία που υποστηρίχθηκε και στηρίζεται οικονομικά από το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζα Πειραιώς την περίοδο κατά την οποία πρόεδρος ήταν η Σοφία Στάικου (σύζυγος του πρώην επικεφαλής της Τράπεζας Πειραιώς Μιχάλη Σάλλα), η οποία δημιούργησε εμβληματικά μουσεία-κοσμήματα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.
Πλέον η Ενωση Μαστιχοπαραγωγών και η Mediterra παντρεύουν αυτό το μοντέλο με την επιστημονική και την ακαδημαϊκή κοινότητα, μέσω του νέου ερευνητικού κέντρου, το οποίο θα τεθεί αρχικά σε πιλοτική λειτουργία, τεστάροντας τις δυνατότητές του και το κατά πόσο θα ανταποκριθούν νέοι επιστήμονες σε αυτό το κάλεσμα. 
Ο Sir Μενέλαος Πάγκαλος
«Δεν θα μπορούσα να φανταστώ ότι θα έρθω στη Χίο για να εγκαινιάσω ένα ερευνητικό κέντρο», δήλωσε με αμηχανία αλλά και υπερηφάνεια ο Sir Μενέλαος Πάγκαλος, κατά τη διάρκεια των εγκαινίων, καθώς ο ίδιος τέλεσε τα εγκαίνια του Κέντρου Έρευνας.
Ο Χιώτης επιστήμονας, κάνοντας μια ιστορική αναδρομή στη χρήση της μαστίχας από την εποχή του Ιπποκράτη μέχρι σήμερα, ανέφερε ότι και η μαστίχα βρίσκεται στην καθημερινότητά καθώς στην Αγγλία, όπου εργάζεται χρησιμοποιείται για τις παθήσεις, που σχετίζοντας με την κοιλιακή χώρα.
Ο ίδιος δήλωσε πως το κέντρο είναι σημαντικό για την αποκάλυψη των «μαγικών της μαστίχας» και έδωσε τρεις συμβουλές:
1. Να προσλάβετε έξυπνους ανθρώπους.
2. Να συνεργάζεστε ελεύθερα.
3. Να μοιράζετε τη γνώση σας για να μπορεί να διαχυθεί και να αναπτυχθεί και από άλλους.
Στο πλαίσιο των εγκαινίων, τιμήθηκε η γενική γραμματέας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κυρία Χριστιάνα Καλογήρου για την αποφασιστική συνεισφορά της στη χρηματοδότηση του έργου. H κυρία Καλογήρου δήλωσε πως «αν ήθελα να ξεχωρίσω μια ημερομηνία-σταθμό, θυμάμαι την ημέρα που εντάξαμε αυτό το έργο στην χρηματοδότηση της περιφέρειας (το 2017). «Ήταν κάτι πολύ δύσκολο έως ακατόρθωτο αλλά είπαμε ότι είμαστε για τα δύσκολα», δήλωσε με ικανοποίηση. Κατέληξε λέγοντας ότι «οι άνθρωποι της Χίου είναι η δύναμη της μαστίχας.»
Η κυρία Χριστιάνα Καλογήρου γενική γραμματέας του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και ο Γιάννης Μανδάλας, διευθύνων σύμβουλος της Mediterra.
Η «ψυχή»
Όλοι οι ομιλητές δεν ξέχασαν το πως γεννήθηκε η ιδέα του ερευνητικού κέντρου δείχνοντας τον άνθρωπο, που έχει συμβάλει τα μέγιστα σε όλο αυτό το θαύμα της Χίου. Είναι ο Γιάννης Μανδάλας, ο οποίος θεωρείται η ψυχή της Mediterra από την ίδρυση της εταιρείας το 2022. Γεννήθηκε στη Χίο πριν από 61 χρόνια και πέρασε από τον ιδιωτικό τομέα ως στέλεχος της ΑΤΕΜΚΕ και της Altec. Από τις αρχές τυο 2002 που επέστρεψε στην πατρίδα βρίσκεται μπροστά και πίσω από κάθε εγχείρημα, άλλοτε ως εμπνευστής και άλλοτε ως υποστηρικτής του Συνεταιρισμού και της Mediterra. Ο Γιάννης Μανδάλας, χαρακτήρισε την ημέρα «ιστορική» και «γιορτή της μαστίχας». Όπως είπε, πρόκειται για μια σύμπραξη αριστείας καθώς το ερευνητικό κέντρο αγκαλιάστηκε από την ακαδημαϊκή και φαρμακευτική κοινότητα
Ο ίδιος μίλησε για ένα σπάνιο παράδειγμα σύμπραξης πέντε διαφορετικών οργανισμών, που θα συμβάλει στην έρευνα και θα οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων καινοτόμων προϊόντων. Δείχνοντας την πίστη και την υπομονή των ανθρώπων στο σχέδιο αυτό, θυμήθηκε ότι οι πρώτες συζητήσεις ξεκίνησαν το 2013.
Οι μέτοχοι
Το ΚΕΜ διαθέτει διοικητικλό συμβούλιο με πρόεδρο τον Κώστα Γανιάρη και 11 μελές επιστημονικό συμβούλιο με επικεφαλής τον Αλέξανδρο Λέανδρο Σκαλτσούνη, καθηγητή του τομέα Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων στο ΕΚΠΑ.
Ιδρυτικοί μέτοχοι του Κέντρου Έρευνας είναι η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου (36%), η εταιρεία Mediterra (36%), η εταιρεία Iasis Parma (20%), η PharmaQ (4%) και η Pharmagnose (4%).
Όραμα των ιδρυτικών μετόχων είναι το Κέντρο Έρευνας Μαστίχας να αποτελέσει αξιόπιστο φορέα που θα συντονίζει την Ακαδημαϊκή συζήτηση και επιστημονική έρευνα για τη μαστίχα. Ερευνητικός Φορέας που θα καταγράφει συστηματικά τα ευρήματα της παγκόσμιας επιστημονικής έρευνας, θα αναζητά νέες και θα εξελίσσει υφιστάμενες εφαρμογές, και ο οποίος τελικά θα λειτουργεί ως Γέφυρα Γνώσης ανάμεσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα και τις Βιομηχανικές Επιχειρήσεις όλων των κλάδων που επενδύουν ή θέλουν να επενδύσουν στη μαστίχα.
Μέχρι τώρα, η όποια έρευνα για την ανάπτυξη νέων προϊόντων ήταν αυτοχρηματοδοτούμενη από την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου και την Medittera. Πλέον, θα γίνεται από το νέο Ερευνητικό Κέντρο, με απώτερο στοχο των ιδρυτικών μετόχων να ξεκινήσει έρευνα για φαρμακευτικές χρήσεις των τοπικών προϊόντων, κάτι το οποίο θα χρειαστεί περί τα δύο χρόνια προετοιμασίας και λήψης των απαραίτητων πιστοποιητικών.
Υποστηρικτές
Την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία του ο καπετάν Παναγιώτης Τσάκος, ο εφοπλιστής, ο οποίος στήριξε οικονομικά την Μediterra και υποστηρικτής γενικότερα του νησιού. Γεννήθηκε στα Καρδάμυλα της Χίου ενώ φοίτησε στο Λιβάνειο Ναυτικό Γυμνάσιο Καρδαμύλων για να φτιάξει μία αυτοκρατορία στη θάλασσα με την Tsakos Shipping and Trading S.A (TEN) και όχι μόνο (ο όμιλος εταιρειών Τσάκου που πέραν της διαχείρισης πλοίων περιλαμβάνει ναυπηγείο στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης, παραγωγή ξυλείας χαρτοπολτού, τουριστικές επιχειρήσεις, ακίνητα, και συμμετοχές σε διάφορες επιχειρήσεις μεταξύ αυτών και εξόρυξης πετρελαίου).
Η εταιρεία του Παναγιώτη Τσάκου είχε αποκτήσει το 5,61% των μετοχών της Μediterra μέσω αύξησης κεφαλαίου, στο τέλος του 2006, ένα περίπου χρόνο πριν την εισαγωγή της στο Χρηματιστήριο Αθηνών (Φεβρουάριος 2008). Σήμερα, δεν εμφανίζεται στους μετόχους με ποσοστό άνω του 5%. Μέτοχος με 5,13% είναι η Κορρές Α.Ε.
Παρών στα εγκαίνια ήταν και ο Γιάννης Παπαδόπουλος, πρώην διευθύνων σύμβουλος της Attica Ventures, που είχε τη διαχείριση του fund Zaitech Fund ΑΚΕΣ το οποίο συμμετέχει στη Mediterra με 28,41% και είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος μέτοχος της εταιρείας μετά την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών που κατέχει την πλειοψηφία με 51,04%. Ο κ. Παπαδόπουλος είναι σήμερα πρόεδρος της ΔΕΠΑ Εμπορίας, της υπό κρατικό έλεγχο εταιρείας που εμπορεύεται φυσικό αέριο (θέση που ανέλαβε το 2019 με την αλλαγή της κυβέρνησης).
- ΕΝΩΣΗ ΜΑΣΤΙΧΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΧΙΟΥ 51,04%
- ZAITECH FUND A.K.E.Σ. 28,41%
- ΚΟΡΡΕΣ Α.Ε. ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ 5,13%
Στη μέση ο καπετάν Παναγιώτης Τσάκος και στα δεξιά τιου ο Γιάννης Παπαδόπουλος.
Ο Παναγιώτης Τσάκος, ο sir Μενέλαος Πάγκαλος και ο Κώστας Μουτζούρης (περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου).
Ακολουθούν φωτογραφίες από τις εγκαταστάσεις του Κέντρου Έρευνας Μαστίχας:
