Άρθρο της Δέσποινας Λουκιανού*
Στη σειρά των νομοθετημάτων που εισήχθησαν από τον Δεκέμβριο του 2019 μέχρι σήμερα σχετικά με την παροχή κινήτρων για τη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα αλλοδαπών φυσικών προσώπων που επενδύουν στη χώρα, αλλοδαπών συνταξιούχων και εργαζομένων (δυνάμει των άρθρων 5Α, 5Β, 5Γ του ΚΦΕ), προστέθηκε νέο νομικό πλαίσιο για την ίδρυση και λειτουργία εταιρειών ειδικού σκοπού διαχείρισης οικογενειακής περιουσίας, γνωστών και ως family offices, με ισχύ από το φορολογικό έτος 2021 και εφεξής. Ο θεσμός αυτός υπάρχει ήδη σε πολλά κράτη παγκοσμίως.
Στόχος της νέας αυτής ρύθμισης είναι η προσέλκυση αλλοδαπών φορολογικών κατοίκων υψηλής οικονομικής επιφάνειας, ώστε να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα κατ’ εφαρμογή των κείμενων διατάξεων ή των ειδικότερων προβλέψεων των ήδη θεσπισμένων φορολογικών κινήτρων (άρθρα 5Α, 5Β και 5Γ ΚΦΕ).
Επιπλέον, στοχεύει στην εισαγωγή ενός διαφανούς και οριοθετημένου πλαισίου, ώστε να αποφευχθούν επιζήμιες πρακτικές απασχόλησης ανθρώπινου δυναμικού για την εξυπηρέτηση τέτοιου είδους αναγκών σε εμπορικές εταιρείες με έδρα συνήθως σε φορολογικούς παραδείσους.
Τα family offices μπορούν να λειτουργούν υπό οποιαδήποτε εταιρική νομική μορφή εκτός αυτής των νομικών προσώπων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Ιδρυτές και συμμετέχοντες σε αυτά μπορούν να είναι φυσικά πρόσωπα υπό την προϋπόθεση ότι έχουν την φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα, τα μέλη της οικογένειας τους, που επίσης θα πρέπει να έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα καθώς και νομικά πρόσωπα ή οντότητες στα οποία συμμετέχουν τα φυσικά πρόσωπα ή τα μέλη της οικογένειας.
Μοναδικός σκοπός των family offices μπορεί να είναι η παροχή υποστήριξης (κατά βάση διοικητικής) στα φυσικά πρόσωπα και στα μέλη των οικογενειών τους κατά τη διοίκηση και διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων και επενδύσεών τους, που κατέχουν είτε άμεσα είτε έμμεσα, δηλαδή μέσω νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων, ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία βρίσκονται τα περιουσιακά στοιχεία, ενώ αποκλείεται η άσκηση από αυτά εμπορικής δραστηριότητας.
Απαραίτητες δε προϋποθέσεις για την ίδρυση και λειτουργία των εταιρειών αυτών, οι οποίες θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά, είναι πρώτον η απασχόληση στην Ελλάδα προσωπικού τουλάχιστον πέντε ατόμων εντός δώδεκα μηνών από την σύστασή τους και δεύτερον η πραγματοποίηση στην Ελλάδα δαπανών λειτουργίας τουλάχιστον 1.000.000 ευρώ ετησίως.
Οι υπηρεσίες των εταιρειών αυτών μπορούν να παρέχονται είτε από τους εργαζόμενους αυτών είτε με εξωτερική ανάθεση σε τρίτα πρόσωπα ανεξάρτητα από το κράτος στο οποίο είναι αυτά εγκατεστημένα.
Ως προς τα φορολογικά κίνητρα (κατ’ αναλογία των όσων ισχύουν για το φορολογικό καθεστώς των γραφείων του Ν.89), θεσπίζεται ένας ειδικός τρόπος προσδιορισμού του φορολογητέου εισοδήματός των εταιρειών αυτών, με τη μέθοδο cost-plus (προσθήκη ποσοστού κέρδους 7% στα πάσης φύσεως έξοδα).
Θα πρέπει να τονισθεί ότι το νέο νομικό πλαίσιο για τα family offices παρουσιάζει ορισμένα μειονεκτήματα, τα οποία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στην ανάπτυξη τους. Αρχικά, η προϋπόθεση της φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα των ατόμων που μετέχουν σε αυτά περιορίζει σημαντικά στην πράξη τη δυνατότητα υπαγωγής των family offices στο ευνοϊκό αυτό καθεστώς και θα μπορούσε να επανεξεταστεί ώστε να αφορά και φορολογικούς κατοίκους αλλοδαπής με απώτερο στόχο να διευρυνθεί ο αριθμός των μελλοντικών family offices στη χώρα μας. Επίσης, προβλέπεται μια ιδιαιτέρως στενή οριοθέτηση της έννοιας της οικογένειας, η οποία καταλαμβάνει μόνο δύο γενιές, τη στιγμή που η διαχείριση της οικογενειακής περιουσίας εκτείνεται συνήθως σε περισσότερες. Τέλος, το ελάχιστο ποσό των δαπανών των family offices ύψους 1.000.000€ είναι ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με το ισχύον σε άλλες χώρες, καθιστώντας το καθεστώς λιγότερο ελκυστικό και μη ανταγωνιστικό.
Παρά ταύτα, αναμένονται ποικίλα οφέλη από τις νέες αυτές ρυθμίσεις, με κυριότερα τη προσέλκυση περισσότερων φυσικών προσώπων με φορολογική κατοικία στο εξωτερικό με αποτέλεσμα τη διεύρυνση της φορολογητέας βάσης, την τόνωση της εθνικής οικονομίας, την ενίσχυση της απασχόλησης και την ισχυροποίηση της διαφάνειας στις εργασιακές σχέσεις. Αναμένεται να δούμε την επιβεβαίωση των παραπάνω στην πράξη καθώς και τα ζητήματα που τυχόν θα ανακύψουν.
* Η Δέσποινα Λουκιανού είναι δικηγόρος και συνεργάζεται με τη δικηγορική εταιρεία "Β.Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ" (VDI Law Firm).
