Η ΕΛΣΤΑΤ σημειώνει ότι, κατά το Δ΄ τρίμηνο toy 2021 η αγορά εργασίας επηρεάστηκε από την εφαρμογή ειδικών κανόνων λειτουργίας στις επιχειρήσεις καθώς και από την εφαρμογή μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας και την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, στο σύνολο της Χώρας. Τα μέτρα αυτά επηρέασαν, σε μεγάλο βαθμό, πέρα από την κανονική λειτουργία της αγοράς και τον τρόπο συλλογής των στοιχείων της έρευνας.
Αναλυτικά, κατά το Δ΄ τρίμηνο του 2021:
- Ο αριθμός των απασχολουμένων ανήλθε σε 4.053.275 άτομα παρουσιάζοντας μείωση κατά 1,6%, σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και αύξηση κατά 4,5%, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
- Ο αριθμός των ανέργων ανήλθε σε 617.431 άτομα, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 0,3% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και μείωση κατά 17,7%, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους. Το ποσοστό ανεργίας το Δ΄ τρίμηνο 2021 ανήλθε σε 13,2%. Το ποσοστό ανεργίας κατά το προηγούμενο τρίμηνο (Γ’ 2021) ήταν 13,0% και κατά το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους (Δ’ 2020) ήταν 16,2%.
- Τα άτομα που δεν περιλαμβάνονται στο εργατικό δυναμικό, ή «άτομα εκτός του εργατικού δυναμικού», δηλαδή τα άτομα που δεν εργάζονται ούτε αναζητούν εργασία, ανήλθαν σε 4.389.308. Ειδικότερα, τα άτομα εκτός του εργατικού δυναμικού κάτω των 75 ετών, ανήλθαν σε 3.185.271. Το ποσοστό τους αυξήθηκε κατά 1,8% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και μειώθηκε κατά 2,2% σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Σημειώνεται ότι λόγω της εφαρμογής του νέου Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2019/1700 για τις κοινωνικές στατιστικές, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από 1.1.2021, τα αποτελέσματα της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού από το 1ο τρίμηνο του 2021 έχουν παραχθεί μετά από σημαντικές αλλαγές στη μέθοδο συλλογής στοιχείων, στο ερωτηματολόγιο της έρευνας, στον τρόπο παραγωγής εκτιμήσεων και στους χρησιμοποιούμενους ορισμούς. Η ΕΛΣΤΑΤ, έχει εκπονήσει συγκριτική μελέτη των αποτελεσμάτων της πιλοτικής έρευνας που διεξήχθη το 4ο τρίμηνο του 2020, και προγραμματίζει να ανακοινώσει τα συμπεράσματα για την επίδραση που είχαν αυτές οι αλλαγές στις εκτιμήσεις της έρευνας, εντός του 2022.
Από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι οι απουσίες από την εργασία μειώθηκαν σε σχέση με το Γ’ τρίμηνο 2021, λόγω των θερινών αδειών, καθώς και σε σχέση με το Δ’ τρίμηνο 2020, όπου ίσχυσαν τα έκτακτα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυνο περαιτέρω διασποράς της νόσου του κορωνοϊού COVID-19. Αντίστοιχα, οι ώρες εργασίας αυξήθηκαν στο Δ’ τρίμηνο 2021 σε σχέση με τα δύο παραπάνω τρίμηνα (Γ’ 2021 και Δ’ 2020). Τέλος, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 20 – 64 ετών που είναι διαθέσιμοι να αναλάβουν άμεσα εργασία αλλά δεν αναζητούν, παρουσιάζει μεγάλη αύξηση σε σχέση με το Δ’ τρίμηνο του 2020 και μικρή αύξηση σε σχέση με το Γ’ τρίμηνο 2021.
Από τα στοιχεία της έρευνας παρατηρείται ότι σε σχέση με το Δ’ τρίμηνο 2020 η απουσία από την εργασία μειώθηκε σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας ενώ η μικρότερη μείωση παρατηρείται στον κλάδο της γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας. Σε σχέση με το Γ’ τρίμηνο 2021 παρουσιάζεται μείωση σε όλους τους τομείς πλην της γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας.
Σε σχέση με το Γ’ τρίμηνο του 2021, οι ώρες εργασίας παρουσίασαν αύξηση στους κλάδους της βιομηχανίας και ενέργειας, των κατασκευών, των χρηματοπιστωτικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και των άλλων υπηρεσιών και μείωση στον κλάδο της γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας, ενώ μειώθηκαν οριακά στον κλάδο του εμπορίου, ξενοδοχείων, εστιατορίων, μεταφορών και επικοινωνιών. Σε σχέση με το Δ’ τρίμηνο του 2020 οι ώρες εργασίας παρουσίασαν αύξηση σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας με την πιο σημαντική να παρατηρείται στον κλάδο του εμπορίου, ξενοδοχείων, εστιατορίων, μεταφορών και επικοινωνιών ενώ στον κλάδο της γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας η αύξηση ήταν οριακή.
Κατάσταση απασχόλησης
Τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας παρατηρούνται στις γυναίκες, στα άτομα ηλικίας έως 24 ετών, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και στα άτομα που έχουν ολοκληρώσει έως λίγες τάξεις Δημοτικού. Το μεγαλύτερο ποσοστό εργατικού δυναμικού παρατηρείται στους άνδρες, στα άτομα ηλικίας 30 - 44 ετών, στην Περιφέρεια Αττικής, στα άτομα που έχουν ολοκληρώσει μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση και στα άτομα ξένης υπηκοότητας.
Χαρακτηριστικά απασχολούμενων
Ο Πίνακας 2 παρουσιάζει το πλήθος των απασχολουμένων κατά θέση στο επάγγελμα, επάγγελμα, πλήρη ή μερική απασχόληση και μόνιμη ή προσωρινή εργασία, για το Δ΄ τρίμηνο του 2021. Παρουσιάζονται, επίσης, τα αντίστοιχα στοιχεία του προηγούμενου τριμήνου και του αντίστοιχου τριμήνου του προηγούμενου έτους, καθώς και η ποσοστιαία μεταβολή ως προς το προηγούμενο τρίμηνο και το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Κατά το Δ΄ τρίμηνο του 2021 το μεγαλύτερο ποσοστό των απασχολουμένων εργάζονται ως μισθωτοί (68,9%), ενώ σημαντικό είναι και το ποσοστό των αυτοαπασχολουμένων χωρίς προσωπικό (20,1%).
Το ποσοστό μερικής απασχόλησης ανέρχεται σε 9,1%, ενώ το ποσοστό των ατόμων που έχουν προσωρινή εργασία σε 6,3%. Η μερική απασχόληση εμφανίζεται αυξημένη (10,6%) σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους (22,7%). Η προσωρινή απασχόληση έχει μειωθεί σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο (-23,4%) και έχει αυξηθεί σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους (1,5%).
Τα επαγγέλματα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ποσοστό των απασχολουμένων είναι οι απασχολούμενοι στην παροχή υπηρεσιών και πωλητές (22,7%) και οι επαγγελματίες (21,1%). Σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο παρατηρείται αύξηση στους επαγγελματίες και τους ειδικευμένους γεωργούς, κτηνοτρόφους, δασοκόμους και αλιείς (4,3% και 2,9% αντίστοιχα) ενώ μείωση παρατηρείται στα ανώτερα διευθυντικά και διοικητικά στελέχη (-7,8), στους υπαλλήλους γραφείου (-5,1%) και στους χειριστές βιομηχανικών εγκαταστάσεων, μηχανημάτων και εξοπλισμού (-5,1%). Σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, η μεγαλύτερη αύξηση εμφανίζεται στους ειδικευμένους γεωργούς, κτηνοτρόφους, δασοκόμους και αλιείς και στους ανειδίκευτους εργάτες, χειρώνακτες και μικροεπαγγελματίες (16,7% και 13,0%, αντίστοιχα) ενώ μείωση παρατηρείται στους τεχνικούς και ασκούντες συναφή επαγγέλματα (-9,0%) (Πίνακας 2).
Αν εξεταστεί η εξέλιξη της κατανομής του πλήθους των απασχολουμένων σε ευρείες ομάδες επαγγελμάτων, παρατηρείται ότι, από το A΄ τρίμηνο του 2010 αυξάνεται σημαντικά το ποσοστό των απασχολουμένων σε μη χειρωνακτικά επαγγέλματα χαμηλής εξειδίκευσης(3) ενώ μειώνεται το ποσοστό των απασχολουμένων σε χειρωνακτικά επαγγέλματα με εξειδίκευση, το οποίο, ωστόσο, παρουσιάζεται αυξημένο το 2021. Το ποσοστό στα μη χειρωνακτικά επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης ακολουθεί μικρή αύξηση ενώ το ποσοστό των απασχολουμένων σε στοιχειώδη επαγγέλματα παραμένει σχετικά σταθερό μετά το 2011. Τέλος, το ποσοστό των απασχολούμενων στην γεωργία, δασοκομία, κτηνοτροφία και αλιεία εμφανίζει πτωτική τάση από το 2014 και αύξηση κατά τα δύο πρώτα τρίμηνα του 2021 (Γράφημα 5).
Ο Πίνακας 3 παρουσιάζει το πλήθος των απασχολουμένων κατά μονοψήφιο κλάδο οικονομικής δραστηριότητας για το Δ΄ τρίμηνο του 2021. Παρουσιάζονται, επίσης, τα αντίστοιχα στοιχεία του προηγουμένου τριμήνου και του αντίστοιχου τριμήνου του προηγούμενου έτους, καθώς και η ποσοστιαία μεταβολή ως προς το προηγούμενο τρίμηνο και το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Από την εξέλιξη του ποσοστού των απασχολουμένων σε ευρείς τομείς οικονομικής δραστηριότητας κατά την περίοδο A΄ τρίμηνο 2010 - Δ΄ τρίμηνο 2021, παρατηρείται αύξηση του ποσοστού όσων εργάζονται στον τομέα που περιλαμβάνει το εμπόριο, τις μεταφορές και τις επικοινωνίες, τα ξενοδοχεία και την εστίαση, ο οποίος παρουσιάζει πτώση κατά το Α’ τρίμηνο 2021 και έπειτα ανακάμπτει. Μείωση παρατηρείται στο ποσοστό όσων εργάζονται στους τομείς των κατασκευών και της γεωργίας-δασοκομίας-αλιείας (Γράφημα 6).
Το μεγαλύτερο ποσοστό των απασχολουμένων (49,4%) δηλώνει ότι εργάστηκε 40 - 47 ώρες την εβδομάδα αναφοράς, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό (19,3%) δηλώνει ότι εργάστηκε 48 ή περισσότερες ώρες. Η πλειονότητα των απασχολουμένων (80,7%) δηλώνει ότι εργάστηκε τις συνήθεις ώρες κατά την εβδομάδα αναφοράς. Το 11,0% των απασχολουμένων δηλώνει ότι θα επιθυμούσε να εργάζεται περισσότερες ώρες, το 4,5% είναι υποαπασχολούμενοι μερικής απασχόλησης οι οποίοι θα ήθελαν να εργάζονται περισσότερο, και θα μπορούσαν να αρχίσουν να εργάζονται περισσότερο μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, και το 1,6% έχει παραπάνω από μία εργασία (Γράφημα 7).
Χαρακτηριστικά ανέργων
Ο Πίνακας 4 παρουσιάζει το πλήθος των ανέργων με βάση το λόγο που σταμάτησαν την τελευταία τους εργασία, τη διάρκεια ανεργίας, το επίπεδο εκπαίδευσής τους και την εγγραφή τους στον ΟΑΕΔ για το Δ' τρίμηνο του 2021. Παρουσιάζονται, επίσης, τα αντίστοιχα στοιχεία του προηγουμένου τριμήνου και του αντίστοιχου τριμήνου του προηγούμενου έτους, καθώς και η ποσοστιαία μεταβολή ως προς το προηγούμενο τρίμηνο και το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι οι βασικοί λόγοι που σταμάτησαν οι άνεργοι να εργάζονται είναι είτε γιατί η εργασία τους ήταν περιορισμένης διάρκειας και τελείωσε (36,8%) είτε γιατί απολύθηκαν (15,9%). Το ποσοστό των ανέργων που δεν έχουν εργαστεί στο παρελθόν (νέοι άνεργοι) είναι 20,4% (Πίνακας 4).
Η πλειονότητα των ανέργων (64,7%) αναζητά εργασία ένα έτος ή περισσότερο (μακροχρόνια άνεργοι). Επίσης, η πλειονότητα των ανέργων έχει ολοκληρώσει μέχρι δευτεροβάθμια εκπαίδευση (59,0%). Το ποσοστό των ανέργων που δηλώνουν ότι δεν είναι εγγεγραμμένοι στον ΟΑΕΔ ανέρχεται σε 17,1%, ενώ το ποσοστό αυτών που δηλώνουν ότι λαμβάνουν επίδομα ή βοήθημα από τον ΟΑΕΔ ανέρχεται σε 16,0% (Πίνακας 4).
Τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας παρατηρούνται στις Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου και Δυτικής Μακεδονίας (Γράφημα 8).
Χαρακτηριστικά ατόμων εκτός του εργασιακού δυναμικού
Ο Πίνακας 5 παρουσιάζει το πλήθος των ατόμων εκτός του εργατικού δυναμικού, ηλικίας κάτω των 75 ετών, κατά εργασιακή εμπειρία, το λόγο που σταμάτησαν την τελευταία τους εργασία, την πρόθεσή τους για εργασία καθώς και την αναζήτηση εργασίας και την άμεση διαθεσιμότητα για εργασία το Δ΄ τρίμηνο του 2021. Παρουσιάζονται, επίσης, τα αντίστοιχα στοιχεία του προηγούμενου τριμήνου και του αντιστοίχου τριμήνου του προηγούμενου έτους, καθώς και η ποσοστιαία μεταβολή ως προς το προηγούμενο τρίμηνο και το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Η πλειονότητα των ατόμων εκτός του εργατικού δυναμικού, ηλικίας 15 - 74 ετών, είτε δεν έχουν εργαστεί ποτέ στο παρελθόν (45,5%) ή έχουν περάσει περισσότερα από 8 έτη από τότε που σταμάτησαν την τελευταία τους εργασία (29,2%).
Από τα άτομα που εργάστηκαν μέσα στα τελευταία 8 έτη, το μεγαλύτερο ποσοστό σταμάτησε να εργάζεται επειδή συνταξιοδοτήθηκε (55,1%) ή επειδή η εργασία του ήταν περιορισμένης διάρκειας και τελείωσε (18,9%).
Το 91,5% των ατόμων εκτός του εργατικού δυναμικού δηλώνει ότι δεν θα ήθελαν να εργάζονται. Το 0,7% δηλώνει ότι αναζητά εργασία αλλά δεν είναι άμεσα διαθέσιμοι να την αναλάβουν ενώ το 5,0% δηλώνει ότι είναι διαθέσιμοι για να αναλάβουν εργασία άμεσα αλλά δεν αναζητούν.
