Ενδιαφέροντα είναι τα ευρήματα πανελλαδικής έρευνας της Κάπα Research για τη συνταγματική αναθεώρηση, η οποία διεξήχθη τον Νοέμβριο. Ειδικότερα, στο ερώτημα πόσο ενημερωμένοι είστε για τα θέματα της αναθεώρησης του συντάγματος, το 44% απάντησε "πολύ και αρκετά", και το 55% απάντησε "λίγο και καθόλου".
Το 49% κρίνει "αρνητικά και μάλλον αρνητικά" την πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα για την εκκίνηση των διαδικασιών αναθεώρησης του συντάγματος, ενώ το 46% θεωρεί ότι η απόφαση αυτή ήταν "θετική και μάλλον θετική".
Ωστόσο, στην ερώτηση τι πιστεύει ότι θα επικρατήσει στη συζήτηση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων για τη συνταγματική αναθεώρηση, το 58% απάντησε "κομματικές σκοπιμότητες", το 36% απάντησε "πολιτική αντιπαράθεση" και μόλις το 4% απάντησε "συναίνεση και συγκλίσεις".
Οι προσδοκίες ωστόσο, αφορούν στη συναίνεση και στις συγκλίσεις (73%).
Σε ό,τι αφορά στις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ για τις σχέσεις κράτους-Εκκλησίας, το 54% θεωρεί πως είναι στη σωστή κατεύθυνση η πρόταση για κατοχύρωση του πολιτικού όρκου για τους κρατικούς αξιωματούχους και τους δημόσιους λειτουργούς και υπαλλήλους.
Επίσης, το 51% θεωρεί ότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση η κατοχύρωση της θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους με διατήρηση της αναγνώρισης της ορθόδοξης εκκλησίας ως επικρατούσας –όχι επίσημης κρατικής- θρησκείας.
Ο Αλέξης Ρουτζούνης, υπεύθυνος πολιτικών ερευνών της Κάπα Research, αναφέρει ότι: "Το Σύνταγμα είναι ο θεμελιώδης νόμος επάνω στον οποίο βασίζεται η οργάνωση και η λειτουργία των θεσμών και του Κράτους. Ευχή, αλλά και μέριμνα κάθε ηγεσίας, σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου δημιουργείται ή αναθεωρείται ένα δημοκρατικό Σύνταγμα, είναι η ενημέρωση των πολιτών και η καλλιέργεια συναίνεσης προκειμένου να θεσπιστούν οι αλλαγές που επιβάλλουν οι εκάστοτε συνθήκες.
Στην περίπτωση της Ελλάδας φαίνεται πως επικρατούν οι ιδανικότερες των συνθηκών για μια αναθεωρητική συνταγματική διαδικασία όχι μόνο συγχρονικά, δηλαδή στην παρούσα συγκυρία της πρότασης της κυβέρνησης, αλλά διαχρονικά σύμφωνα με τα συγκριτικά στοιχεία των ερευνών κοινής γνώμης της Κάπα Research το 2006 και το 2018. Και τότε και τώρα, οι πολίτες ζητούν από τις κοινοβουλευτικές δυνάμεις συνεννόηση και σύγκλιση γύρω από τα μεγάλα θέματα και απογοητεύονται με την προοπτική να επικρατήσει και πάλι το κομματικό συμφέρον και να χαθεί άλλη μία ευκαιρία για τη θεσμική μεταβολή που έχει ανάγκη η χώρα.
Η αναθεώρηση ενός Συντάγματος φέρει αναμφίβολα το αποτύπωμα των πολιτικών δυνάμεων που την επεξεργάζονται και, υπό αυτήν την έννοια, αποτελεί ένα νομικό κείμενο αρχών σε στενή επικοινωνία με το πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον της εποχής του.
Έτσι, λοιπόν, οι δημοφιλέστερες αλλαγές που προτείνουν ο ΣΥΡΙΖΑ και η ΝΔ αντανακλούν τον βαθύτερο πυρήνα της ιδεολογίας τους: οι δημοφιλέστερες προτάσεις του κυβερνώντος κόμματος αφορούν στην κατοχύρωση της κοινωνικής προστασίας [υποχρέωση του κράτους για καθολική πρόσβαση στην υγεία, κατοχύρωση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης, βασικά κοινωνικά αγαθά (νερό, ηλ. ενέργεια κλπ.) να υπόκεινται σε καθεστώς δημόσιας υπηρεσίας και να τελούν σε δημόσιο έλεγχο], ενώ οι δημοφιλέστερες αλλαγές που προτείνει η αξιωματική αντιπολίτευση αφορούν στον εξορθολογισμό του κράτους (καθιέρωση αξιολόγησης στη δημόσια διοίκηση, αλλαγή του άρθρου 16 με δυνατότητα λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων, κατοχύρωση προστασίας του περιβάλλοντος και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής).
Η κρίση των πολιτικών θεσμών, ωστόσο, που έπληξε τη χώρα ταυτόχρονα με την οικονομική κρίση αποτυπώνεται στα καθολικά ποσοστά αποδοχής που συγκεντρώνουν οι προτάσεις και των δύο κομμάτων για τον περιορισμό της βουλευτικής ασυλίας και την αλλαγή των ρυθμίσεων περί ποινικής ευθύνης υπουργών. Ο καιρός θα δείξει εάν οι απαιτήσεις αυτές υπονοούν έναν μεγαλύτερο δημοκρατικό έλεγχο ή μια ανοχή στην περιστολή των κοινοβουλευτικών ελευθεριών".
