Γράφει η Λιλή Καρακώστα
Όταν αποφάσισε να ξεκινήσει μια φαρμακευτική εταιρία το 1969, ο Νικόλαος Κάτσος, οι πιθανότητες επιτυχίας ήταν εναντίον του. Ο άγνωστος κλάδος του φαρμάκου τότε στην Ελλάδα, δεν προσφερόταν για επενδύσεις. Όμως, εκείνος δεν το έβαλε κάτω…
Σε μια Ελλάδα που προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της, ο Δρ. Νικόλαος Κάτσος, ιδρύει το 1969, τη Pharmathen, μια εταιρία με σκοπό τη διάθεση φαρμακευτικών ιδιοσκευασμάτων. Ο Κάτσος ξεκινά σε μια δύσκολη εποχή και μάλιστα με ένα αντικείμενο όχι και τόσο διαδεδομένο στην τότε Ελλάδα, αλλά δεν απογοητεύεται. Το 1972, ξεκινά η παραγωγή και 3 χρόνια αργότερα, το 1975, κυκλοφορεί το πρώτο προϊόν της εταιρίας.
Η σκυτάλη στην επόμενη γενιά και η ανάγκη εξωστρέφειας
Τα χρόνια περνούν, οι δουλειές πάνε καλά αλλά ένα δυσάρεστο συμβάν αλλάζει τη ροή των πραγμάτων. Ο εμπνευσμένος ιδρυτής της εταιρίας, Νικόλαος Κάτσος, φεύγει από τη ζωή το 1993 και έτσι το «τιμόνι» της επιχείρησης αναλαμβάνουν τα δύο παιδιά του, ο Βασίλης και η Νέλλη Κάτσου. Οι διάδοχοι έχουν σταθερά ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Έχοντας τις «πλάτες» της εξαιρετικά καλής εγχώριας παρουσίας της εταιρίας με τον τότε τζίρο να ξεπερνά τα 100 εκατ. δραχμές, τα αδέρφια Κάτσου, πιστεύουν πως έχει έρθει η ώρα να ανοίξουν τα «φτερά» τους και προς την Ευρώπη.
Οι πρώτες εξαγωγές ξεκινούν δειλά δειλά το 1995 χωρίς όμως εντυπωσιακά αποτελέσματα. Ώσπου, έρχεται το 1997 και η εισαγωγή της ενιαίας λίστας φαρμάκων και του νέου τρόπου τιμολόγησης με σκοπό την ελάττωση των κρατικών δαπανών, μειώνουν σημαντικά το περιθώριο κέρδους της εταιρίας προκαλώντας προβλήματα και κλυδωνισμούς αφού μειώθηκαν κατακόρυφα οι πωλήσεις. «Ήταν μια πολύ δύσκολη περίοδος, η εταιρεία αναγκάστηκε να προβεί σε πολυάριθμες απολύσεις ώστε να καταφέρει να επιβιώσει» ανέφερε σε συνέντευξή της η Νέλλη Κάτσου.
«Τότε καταλάβαμε ότι δε μπορούμε να στηρίζουμε μια τέτοια επιχείρηση σε ξύλινα πόδια και αρχίσαμε να γινόμαστε πιο εξωστρεφείς» συμπληρώνει, τονίζοντας ότι οι εξαγωγές τότε ανέρχονταν σε μόλις 5% του τζίρου και δεν ήταν δυνατό να αντιστρέψουν την κατάσταση.
Οι προσπάθειες όλων στρέφονται στο εξωτερικό προκειμένου να αναζητηθούν τρόποι να τονωθεί η ρευστότητα. Έτσι, το 1999, η Pharmathen ξεκινά τη δραστηριότητα παραγωγής τεχνογνωσίας (licensing) σε πολυεθνικές κυρίως εταιρείες. Το 2000 παρουσιάζει αύξηση εξαγωγών στο 10% και έκτοτε κάθε χρονιά ξεπερνά την προηγούμενη σε νούμερα.
Εντυπωσιακοί ρυθμοί ανάπτυξης
Οι κόποι όλων αποδίδουν και έτσι το 2004, η Pharmathen, συγκαταλέγεται ανάμεσα στις τρεις πρώτες εταιρείες ανάπτυξης στην Ευρώπη, συνεργάζεται με 200 φαρμακευτικές εταιρείες και έχει 3.000 άδειες κυκλοφορίας φαρμακευτικών ιδιοσκευασμάτων παγκοσμίως. Οι ρυθμοί ανάπτυξής της είναι κάτι παραπάνω από εντυπωσιακοί και τα οικονομικά της στοιχεία αξιοπρόσεκτα. Το 2005 είχε τζίρο 12,9 εκατ. ευρώ, ενώ το 2007 έφτασε τα 43,4 εκατ. ευρώ. Αλλά τα «θαύματα» δεν σταματούν εδώ. Το 2008, όπου παρουσίασε τζίρο 78,2 εκατ. ευρώ, η Pharmathen προχώρησε στην εξαγορά έναντι 3,5 εκατ. ευρώ πρότυπου εργαστηρίου Έρευνας και Ανάπτυξης Δραστικών Πρώτων Υλών (APIs). Για τον εκσυγχρονισμό του, επενδύει 1,5 εκατ. ευρώ.
Το 2009, οι πωλήσεις έφθασαν τα 115 εκατ. ευρώ με την εταιρία να εντάσσεται σε μία από τις 200 μεγαλύτερες βιομηχανίες και τις 150 πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Το 2010, η Pharmathen, έκανε την έκπληξη στη Ροδόπη των…λουκέτων με το άνοιγμα του εργοστασίου της στις Σάπες και την παραγωγή της να εκτοξεύεται σε 3 δις δισκία και 2 δις κάψουλες.
Εν μέσω οικονομικής κρίσης, η εταιρία αποφάσισε να επενδύσει 41 εκατ. ευρώ για την κατασκευή της μονάδας σε μια έκταση 17 χιλ. τμ. Εκεί, γίνεται η εμπορική παραγωγή και διάθεση των LAI σκευασμάτων, τα οποία τα τελευταία χρόνια αποτελούν την αιχμή της καινοτομίας για τη βιομηχανία.
Είναι εξαιρετικά σπάνιο-και κυρίως στην Ελλάδα-μια επιχείρηση να επανεπενδύει τα κέρδη της με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξή της. Η Pharmathen όμως, ανήκει στο σπάνιο αυτό είδος των επιχειρήσεων. Από το 2005 ως το 2010, επένδυσε συνολικά 60 εκατ. ευρώ ενώ από το 2010 ως το 2018, οι επενδύσεις της υπολογίζονται στα 110 εκατ. ευρώ και μάλιστα εν μέσω οικονομικής κρίσης.
Σκοπός των ερευνών είναι η ανάπτυξη νέων μορίων καθώς και ενέσιμων φαρμάκων με την τεχνολογία της παρατεταμένης αποδέσμευσης (LAI -Long Acting Injectable) καθώς και ο εκσυγχρονισμός και η επέκταση των εγκαταστάσεων της βιομηχανίας στις Σάπες της Ροδόπης.
Το 2012, ο όμιλος ξεπερνά το ορόσημο των 150 εκατ. ευρώ σε κύκλους εργασίας ενώ το 2013, τα σύνορα της Ευρώπης, αποδεικνύονται πολύ «μικρά» για μια εταιρία σαν τη Pharmathen, που το 2013, λανσάρει το πρώτο της προϊόν στην Αμερική.
Η χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ
H Pharmathen χρηματοδοτήθηκε με 25 εκατ. ευρώ το 2014 από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προκειμένου να ενισχύσει το πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξής της. Η χρηματοδότηση αυτή ήταν η πρώτη οικονομική συναλλαγή της ΕIB προς ελληνική επιχείρηση μέσω των προγραμμάτων «InnovFin - EU Finance for Innovators» και «Ηοrizon 2020 Financial Instruments».
Να σημειωθεί, πως η επιλογή της χρηματοδότησης έγινε με βάση την προσήλωση στην έρευνα και την καινοτομία. Το 2014, κατέλαβε την 42η θέση με κριτήριο τις επενδύσεις στην έρευνα μεταξύ 4.500 φαρμακευτικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την 370ή θέση ανάμεσα στις 1.000 μεγαλύτερες ερευνητικές εταιρείες, σύμφωνα με την κατάταξη «The 2014 EU Industrial R&D Investment Scoreboard» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το 2013, η Pharmathen κατείχε αντιστοίχως την 46η θέση και την 435η θέση.
Παρόλο που η εταιρία είχε καλές σχέσεις με το εγχώριο τραπεζικό σύστημα σε όλη τη διάρκεια της κρίσης κα δεν αντιμετώπιζε πρόβλημα χρηματοδότησης ωστόσο, η «ένεση» ρευστότητας από την ΕΤΕπ, πέρα από την κάλυψη οικονομικών αναγκών, τόνισε και τον διεθνή χαρακτήρα της εταιρίας. Η χρηματοδότηση των 25 εκατ. ευρώ που θα χορηγηθεί σταδιακά από το 2014 ως το 2019, θα επενδυθεί στην ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών προϊόντων και τεχνολογιών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κ. Nicholas Jennett, διευθυντής νέων χρηματοδοτικών εργαλείων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, σε δήλωσή του επισήμανε ότι «από το 2008 ο ρυθμός αύξησης των πωλήσεων της Pharmathen είναι 17% με ταυτόχρονη αύξηση των θέσεων εργασίας» και τη χαρακτήρισε «μοντέλο για την Ευρώπη».
Μια εταιρία που αγαπάει τα δύσκολα
Αυτό που κάνει τη Pharmathen να ξεχωρίζει είναι η αγάπη της για τα…δύσκολα. Οι επιστήμονές της καταπιάνονται συχνά με την παραγωγή ιδιαίτερων προϊόντων που παρουσιάζουν σημαντικές τεχνικές δυσκολίες στη δημιουργία τους ενώ ένα πεδίο στο οποίο ειδικεύεται είναι και τα γενόσημα φάρμακα καθώς παράγει περίπου 12 νέα γενόσημα κάθε χρόνο. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει και στις διεθνείς πατέντες που κατέχει η εταιρία, που σήμερα πλέον ξεπερνούν τις 60 με σκοπό ο αριθμός αυτός να ανέβει ακόμη υψηλότερα.
Σήμερα, η Pharmathen, έχει παρουσία σε περισσότερες από 85 χώρες με περισσότερες από πέντε χιλιάδες άδειες κυκλοφορίας παγκοσμίως, ενώ διαθέτει- πέρα από το εργοστάσιο στις Σάπες- ακόμη μια μονάδα στην Παλλήνη και τρία ερευνητικά εργαστήρια (Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ινδία). Στη διάρκεια των τελευταίων ετών δημιούργησε περισσότερες από 300 νέες θέσεις εργασίας, απασχολώντας πλέον περί τους 1.000 εργαζομένους. Τα προϊόντα της είναι εγκεκριμένα σε όλες τις αγορές της ΕΕ, έχουν χορηγηθεί δικαιώματα διανομής στις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες στον κόσμο, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και στον Καναδά. Όσο για το μυστικό της επιτυχίας της; Σκληρή δουλειά, αδιάκοπη έρευνα και πίστη στις δυνατότητες των ανθρώπων της, είναι η μαγική αυτή «συνταγή» που ώθησε μια μικρή, άγνωστη, ελληνική εταιρία να κατακτήσει όλο τον πλανήτη.
