του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου
Σε μία εντυπωσιακή ομιλία του στους φοιτητές του ALBA, στο πλαίσιο εκδηλώσεων προβληματισμού και διαλόγου για την ελληνική οικονομία σήμερα, ο κ. Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος –πρώην πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών σε μία κρίσιμη για την χώρα εποχή, που ήταν η δεκαετία του 1980– χρησιμοποίησε έναν ενδιαφέροντα τίτλο για την ομιλία του: «Απλούστευση, η μόνη λύση».
Αναφερόμενος στις βασικές στρεβλώσεις της ελληνικής οικονομίας και την κατάρρευση της ανταγωνιστικότητάς της, ο κ. Θ.Παπαλεξόπουλος επεσήμανε την δραματική αναποτελεσματικότητα της δημόσιας διοικήσεως, την βραδύτητα στην απονομή δικαιοσύνης και τις τεράστιες δημόσιες σπατάλες –που συνοδεύονται και από κρούσματα διαφθοράς. Αναφερόμενος στην βραδύτητα απονομής της δικαιοσύνης, ο πρώην πρόεδρος του ΣΕΒ επεσήμανε κάτι όχι ιδιαιτέρως γνωστό στην χώρα μας, στην οποία σημαντικές είναι οι ειδήσεις που χαϊδεύουν αυτιά.
Είπε ότι «χαρακτηριστική απόδειξη της βραδύτητας απονομής δικαιοσύνης υπήρξε η απόφαση-κόλαφος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, το οποίο δεσμεύει και εκπροσωπεί 48 χώρες της μείζονος Ευρώπης. Με την απόφασή του στις 21 Δεκεμβρίου 2010, κατέταξε την Ελλάδα στις χώρες με συστημική βραδύτητα απονομής της δικαιοσύνης. Στην βάση δε αυτής της αποφάσεως, το Δικαστήριο έδωσε προθεσμία 15 μηνών για να συμμορφωθούμε. Και τί κάναμε; Περάσαμε από την Βουλή ένα πολυνομοσχέδιο το οποίο δεν έδωσε λύση στο πρόβλημα», είπε ο ομιλητής.
Έτσι, σήμερα, για να επιλυθεί μία υπόθεση στα ελληνικά Δικαστήρια, χρειάζονται συχνά οκτώ έως δώδεκα χρόνια, ενώ μερικές φορές φτάνουμε τα είκοσι ή και περισσότερα. Χαρακτηριστική είναι η διαπίστωση ότι, για να καθαρογραφούν, υπογραφούν και κοινοποιηθούν τελεσίδικες αποφάσεις Ανωτάτων Δικαστηρίων, χρειάζονται κατά μέσον όρο 5 έως 7 μήνες –ενώ στην Γαλλία και την Γερμανία μόλις 5 έως 6 ημέρες… Και το χειρότερο είναι ότι ο αριθμός των ανεκτέλεστων αποφάσεων των Ανωτάτων Δικαστηρίων μας αυξάνεται από χρόνο σε χρόνο. Σημειωτέον δε ότι, από το 2001, μάς έχουν επιβληθεί από αυτό το Δικαστήριο άνω των 300 καταδικαστικές αποφάσεις, υλικού ύψους προστίμων διψήφιου αριθμού εκατομμυρίων ευρώ.
Ωστόσο, ας ομολογήσουμε ότι μία αιτία της όλης βραδύτητας της Δικαιοσύνης είναι η πολυνομία και η κακονομία –βασικό αίτιο δυσλειτουργίας του κράτους. Είναι πάμπολλοι οι νόμοι –ακόμη και με δευτερευούσης σημασίας αντικείμενο– που χρήζουν μεγάλου αριθμού, ακόμη και διψήφιου, υπουργικών υπογραφών, των οποίων η συλλογή (και δη κατά σειράν προτεραιότητος) μπορεί να απαιτήσει και εξάμηνο! Και όσο πάει, το όλο σύστημα περιπλέκεται και επιβραδύνεται.
«Ποιοι είναι οι λόγοι γι αυτή την πολυνομία και κακονομία; Πολύ απλά ειπωμένο, μόλις ανακύψει σοβαρό πρόβλημα, ο νους του κάθε Έλληνα πολιτικού που καλείται να το αντιμετωπίσει πηγαίνει στην κατάρτιση νέου νόμου. Επειδή ο πολιτικός επείγεται να φανεί ότι ο ίδιος έχει ενεργοποιηθεί, η εκπόνηση του νόμου γίνεται βιαστικά και με πρόβλεψη πολλών ειδικών περιπτώσεων και εξαιρέσεων. Χαρακτηριστικά τωρινά παραδείγματα είναι τα εξής: Το έτος 2012 εισήχθησαν προς συζήτηση στην Βουλή 60 νομοσχέδια με φορολογικές διατάξεις και χρειάστηκε να εκδοθούν 229 υπουργικές αποφάσεις και οι ερμηνευτικές εγκύκλιοι. Ήδη δε, το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους έχουν ψηφισθεί 20 νόμοι με φορολογικές διατάξεις και έχουν εκδοθεί 138 ερμηνευτικές εγκύκλιοι.
Αποτέλεσμα: Οι νέοι νόμοι στην Ελλάδα δεν εφαρμόζονται, κατά κανόνα, από την ίδια την Δημόσια Διοίκηση πριν να εκδοθεί σχετική ερμηνευτική εγκύκλιος. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι υπήρξαν περιπτώσεις όπου χρειάσθηκαν δύο, τρεις ή και περισσότερες ερμηνευτικές εγκύκλιοι –αλλά επίσης περιπτώσεις όπου η ερμηνευτική εγκύκλιος περιείχε διατάξεις αντίθετες με το κείμενο που είχε ψηφίσει η Βουλή!», ανέφερε ο κ. Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος.
Επιβεβαιωτικό της απόψεώς του είναι ένα σύντομο απόσπασμα από την Ετήσια Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη 2011, και συγκεκριμένα από το κεφάλαιο Εγκύκλιοι έναντι Νόμων (σελ. 101): «Από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του κα σε ολόκληρο το εύρος της διοικητικής δράσης που προσπαθεί να ελέγξει, ο Συνήγορος έχει προσκρούσει σε ποικίλες μεθόδους με τις οποίες η διοίκηση παραλλάσσει ή εξουδετερώνει συστηματικά τις επιλογές του νομοθέτη.
Το συνηθέστερο μέσο για τέτοιες πρακτικές αποτελεί η εγκύκλιος η οποία, αν και αδιαμφισβήτητα δεν εισάγει δίκαιο, στην πράξη, εν όψει του αναλυτικού και εκλαϊκευτικού της χαρακτήρα, εκλαμβάνεται από τα κατώτερα διοικητικά κλιμάκια ως ο πράγματι ισχύων κανόνας. Ενώ εμφανίζεται να διευκρινίζει ή να ερμηνεύει νομοθετικές διατάξεις, στην ουσία συχνά τις ανατρέπει. Αυτό μπορεί να οφείλεται είτε σε ευθεία ανατροπή της ρύθμισης του νόμου, είτε σε ασάφειες και αδυναμίες των εγκυκλίων που καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα. Όπως αναδεικνύεται στην συνέχεια, τέτοιες πρακτικές συναντώνται σε ποικίλα πεδία πολιτικής».
Μέσα λοιπόν σε ένα παρόμοιο περιβάλλον, είναι δυνατόν να γίνουν άξιες λόγου επενδύσεις στην Ελλάδα;
Κάνοντας στην συνέχεια λόγο για την Δημόσια Διοίκηση και τους υπεράριθμους υπαλλήλους της, ο κ. Θ. Παπαλεξόπουλος αναφέρθηκε σε κάτι που και εμείς έχουμε προτείνει από τις στήλες αυτές: την απλούστευση και την κατάργηση άχρηστων αρμοδιοτήτων.
«Να αρχίσει λοιπόν η απλούστευση από τον δραστικό περιορισμό των ανωτάτων και ανωτέρων κλιμακίων τόσο στην Κυβέρνηση όσο και στην Δημόσια Διοίκηση. Οι 91 Γραμματείς των υπουργείων να μειωθούν κατά 60%, οι 149 Γενικοί Διευθυντές κατά 80% και οι 1.200 Σύμβουλοι κατά 90%. Ακόμη, να περιορισθεί δραστικά η έννοια της συνυπευθυνότητας διαφόρων υπουργείων.
Άλλο είναι να ζητείται η γνώμη υπουργού επί θέματος γενικότερου ενδιαφέροντος και άλλο να τού χορηγείται δικαίωμα αρνησικυρίας. Να μειωθούν και οι Ανεξάρτητες Αρχές. Ήσαν αρχικά 5 στο Σύνταγμα, μετά προστέθηκαν άλλες 7 και σήμερα είναι περίπου 40! Και να τους δοθεί ως κατευθυντήρια γραμμή όχι η απολυτότητα των αρχών τους, αλλά η χρυσή τομή», είπε ο κ. Θ.Παπαλεξόπουλος.
Αν όλα αυτά δεν ξεκινήσουν …χθες, ακόμα και με 50 μνημονιακές συμβάσεις η ελληνική οικονομία δεν πρόκειται να βγει από την κρίση της και η κοινωνία μας θα χάσει τελικά όλο αυτό το πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να την ανανεώσει. Καλά θα έκαναν, έτσι, οι διάφοροι «μνημονιοφάγοι» να μάς πουν ποιες είναι οι δικές τους λύσεις στην τύφλωση.
