Συνέντευξη στη Λιλή Καρακώστα
Στη σημασία της εξωστρέφειας για το επιχειρείν αλλά και στην έλευση της Amazon σε προσεχή εκδήλωση του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, αναφέρθηκε σε αποκλειστική του συνέντευξη στο businessnews.gr, ο πρόεδρος του ΕΕΑ, Ιωάννης Χατζηθεοδοσίου με αφορμή την πρόσφατη εκδήλωση του Επιμελητηρίου για την ψηφιακή πλατφόρμα της Alibaba.
-Είστε ήδη δύο χρόνια στο τιμόνι του ΕΕΑ, δύο από τα πιο κρίσιμα χρόνια της ελληνικής οικονομίας. Ποια η εμπειρία που έχετε αποκομίσει μέχρι σήμερα;
Το πρώτο πράγμα που αποκόμισα, είναι ότι το δύσκολο σε αυτή τη χώρα δεν είναι να σχεδιάσεις, αλλά να σε ακούσουν. Και αναφέρομαι βέβαια στην στάση της Πολιτείας που διαχρονικά κρατά κλειστά τα αυτιά της στις προτάσεις και τις πρωτοβουλίες γενικότερα των Επιμελητηρίων, όχι μόνο του ΕΕΑ. Ελάχιστες είναι οι φορές που έχει δείξει διάθεση συνεργασίας και τολμώ να πω ότι όποτε το έκανε τα αποτελέσματα ήταν ελπιδοφόρα, καθώς τα επιμελητήρια αλλά και κάποιοι άλλοι επίσημοι φορείς γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα τα προβλήματα της αγοράς, των επιχειρηματιών και των επαγγελματιών. Το δεύτερο που με εντυπωσίασε αρνητικά και συνεχίζει και το κάνει, είναι η ευκολία με την οποία αλλάζουν οι νόμοι –εννοείται προς το χειρότερο για την επιχειρηματικότητα και τους μικρομεσαίους- στην Ελλάδα. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο τα δύο τελευταία χρόνια, αλλά όλα αυτά τα χρόνια της κρίσης, καθώς πριν από τη θητεία μου ως πρόεδρος, υπηρετούσα το ΕΕΑ από τη θέση του γραμματέα.
-Ποια είναι η εικόνα που έχετε για την αγορά ένα χρόνο μετά την επιβολή των capital controls; Έχει αρχίσει να βρίσκει δειλά δειλά τον βηματισμό της;
Πάντα η αγορά, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, βρίσκει έναν βηματισμό. Το θέμα όμως είναι τι είδους είναι αυτός, τι άφησαν πίσω τους τα capital controls και πόσο γρήγορα θα μπορέσουμε να ξεπεράσουμε αυτό το σοκ. Δυστυχώς αυτή η αρνητική εξέλιξη πήγε την ελληνική οικονομία πολλά χρόνια πίσω και τις συνέπειες των τραπεζικών περιορισμών θα τις «πληρώνουμε» για αρκετό καιρό. Γιατί είναι βέβαιο ότι θα λείψουν από την οικονομία μας επιχειρήσεις που αναγκάστηκαν να «κατεβάσουν ρολά» εξαιτίας των capital controls, εργαζόμενοι που πέρασαν ξαφνικά στην ανεργία. Από την στιγμή που παρουσιάστηκε αυτή η ανωμαλία, η μη κανονικότητα στην αγορά, αυξήθηκαν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές, μειώθηκε όλος ο κύκλος εργασιών, σταμάτησε βίαια η τραπεζική χρηματοδότηση. Αυτές τις συνέπειες τις βιώνουμε και σήμερα, καθώς και όσες επιχειρήσεις άντεξαν έως τώρα, δεν είναι σίγουρο ότι θα υπάρχουν και την επόμενη μέρα, ενώ επειδή ακριβώς το μόνο που γίνεται είναι μία προσπάθεια επιβίωσης, δεν έχουμε προχωρήσει ακόμα στην απαιτούμενη αναπτυξιακή πορεία, άρα δύσκολα δημιουργούνται νέες επιχειρηματικές προσπάθειες και έτσι όχι μόνο παραμένει αλλά αυξάνεται κιόλας το ήδη υψηλότατο ποσοστό ανεργίας. Δυστυχώς είναι γεγονός ότι καμία οικονομία του κόσμου δεν ορθοπόδησε με τις τράπεζες να είναι στην κατάσταση που είναι σήμερα οι ελληνικές.
-Η ημερίδα που διοργάνωσε το ΕΕΑ για την ψηφιακή πλατφόρμα της Alibaba, στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία, τονίζοντας το μεγάλο ενδιαφέρον των Ελλήνων επιχειρηματιών για κινήσεις εξωστρέφειας. Πόσο σημαντικά θεωρείτε τα αποτελέσματα που αποκόμισε η χώρα μας από αυτή την πρωτοβουλία συνεργασίας με την Κίνα;
Υπήρξαν επαφές και ήδη κυοφορούνται σημαντικές συνεργασίες που θεωρώ ότι είναι θέμα χρόνου και να ανακοινωθούν και να δείξουν ουσιαστικά αποτελέσματα στην προσπάθεια ενίσχυσης της εξωστρέφειας. Το σημαντικότερο όμως για μένα είναι ότι επιτέλους οι ελληνικές επιχειρήσεις, κυρίως οι μικρομεσαίες, έδειξαν να αντιλαμβάνονται την σημασία των συνεργασιών και την ανάγκη να στρέψουν το βλέμμα τους και σε άλλες μεγαλύτερες αγορές για την προώθηση των ελληνικών προϊόντων. Θα έλεγα ότι άλλαξε λίγο η νοοτροπία για το τι ισχύει στην επιχειρηματικότητα και φάνηκε ότι ο έλληνας επιχειρηματίας είναι έτοιμος να τολμήσει αυτή την αναγκαία επέκταση.
-Η αθρόα συμμετοχή Ελλήνων επιχειρηματιών στην ημερίδα με την Alibaba έδειξε τη δίψα τους για εξωστρεφείς κινήσεις; Ποιες θα είναι οι επόμενες ενέργειές σας ως προς αυτή την κατεύθυνση;
Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο της Αθήνας έχει πει σε όλους τους τόνους ότι είναι απαραίτητο να αλλάξουν πολλά πράγματα στην ελληνική οικονομία, αν θέλουμε να αφήσουμε επιτέλους πίσω μας την καταστροφική κρίση. Ένα από αυτά είναι και η ενίσχυση της εξωστρέφειας και επειδή δεν μένουμε στα λόγια, προχωρήσαμε σε αυτή την κίνηση με την Alibaba. Πρόθεση μας ήταν να ανοίξουμε έναν δίαυλο επικοινωνίας και να δείξουμε το δρόμο για την ουσιαστικότερη ενασχόληση με το ηλεκτρονικό εμπόριο, καθώς αυτό είναι το μέλλον στις πωλήσεις. Η ανταπόκριση των επιχειρήσεων ήταν εντυπωσιακή, δείγμα ότι ο επιχειρηματικός κόσμος αναζητούσε εναλλακτικές για την τόνωση και επέκταση των δραστηριοτήτων του. Το ουσιαστικό είναι ότι πλέον υπάρχει ένα όραμα, σχεδιάζεται κάτι και εμείς στο ΕΕΑ είμαστε περήφανοι που το κατορθώσαμε και θα συνεχίσουμε να προσπαθούμε και να ενεργούμε προς αυτή την κατεύθυνση.
-Έχετε δηλώσει πως γίνονται προσπάθειες επαφών με την Amazon εκ μέρους του ΕΕΑ. Έχετε κάτι νεότερο να μας ανακοινώσετε;
Οι προσπάθειες συνεχίζονται και να είστε βέβαιοι ότι σε λίγο καιρό θα υπάρξουν ευχάριστες ανακοινώσεις. Για να υλοποιηθούν ορισμένα πράγματα απαιτείται και πολύς κόπος και αρκετός χρόνος. Για την έλευση της Alibaba στην Ελλάδα εργαζόμασταν μήνες. Λίγη υπομονή και θεωρώ ότι και αυτές μας οι κινήσεις θα έχουν θετικά αποτελέσματα.
-Κόκκινα δάνεια και υπερφορολόγηση. Πώς πιστεύετε ότι πρέπει να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση τα δύο αυτά «δεινά» που αποτελούν μάστιγα για το επιχειρείν;
Για το θέμα της υπερφορολόγησης έχω τονίσει πολλές φορές ότι αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα συνολικά για την ελληνική οικονομία, όχι μόνο για τις επιχειρήσεις. Και αυτό γιατί δίνει μία περιστασιακή «ανάσα» στα έσοδα του Δημοσίου και σε καμία περίπτωση δεν έχει αναπτυξιακό πρόσημο. Η κυβέρνηση οφείλει να δει πιο ρεαλιστικά το θέμα, να προχωρήσει άμεσα σε έναν εξορθολογισμό των φορολογικών, αλλά και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων καθώς και σε αυτόν τον τομέα υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, ώστε να δοθεί η δυνατότητα σε επιχειρηματίες και επαγγελματίες και να επιβιώσουν αλλά και να επεκταθούν. Μέγιστη ανάγκη είναι να επικρατήσει επιτέλους σταθερότητα στη φορολογική πολιτική, για να πειστούν και επενδυτές ότι αξίζει να ασχοληθούν με την ελληνική οικονομία. Γιατί μέχρι τώρα βλέπουμε ότι δεν υπάρχουν σοβαρές επενδυτικές στοχεύσεις. Για το θέμα των «κόκκινων» δανείων, είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητο να προστατευθούν όλες εκείνες οι επιχειρήσεις που αποδεδειγμένα δεν εξυπηρετούν το δανεισμό τους εξαιτίας της κρίσης. Και θεωρώ ότι είναι πάρα πολλές αυτές. Αν στηριχθούν και ξεπεράσουν τον σκόπελο, μόνο θετικά αποτελέσματα θα έχει η οικονομία μας. Αν όμως αφεθούν να πέσουν στο γκρεμό, τότε πλήττονται η επιχειρηματικότητα, η απασχόληση και τα δημόσια έσοδα. Κάτι τέτοιο θα είναι καταστροφικό, όπως καταλαβαίνετε. Όπως τρομερά επιζήμιο θα είναι να δούμε να εκποιούνται από ξένα «κοράκια» επιχειρήσεις που στήθηκαν με μεγάλο αγώνα. Αν κάποιος είναι στρατηγικός κακοπληρωτής ας υποστεί τις προβλεπόμενες συνέπειες. Δεν μπορεί όμως η Πολιτεία και οι τράπεζες να στερούν το μέλλον από επιχειρήσεις που μπορούν να εμφανίσουν ένα πλάνο βιωσιμότητας. Θα είναι δολοφονικό.
-Περισσότερα τα λουκέτα παρά οι ενάρξεις επιχειρήσεων πλέον. Τι πρέπει να γίνει από κυβερνητικής πλευράς ώστε να δοθεί η απαραίτητη ώθηση στην αγορά με δεδομένες τις νέες ασφαλιστικές και φορολογικές επιβαρύνσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το 2017;
Όπως προείπα απαιτείται άμεσα, εδώ και τώρα, ένας επανασχεδιασμός στο ύψος των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, καθώς πολύ απλά ο «λογαριασμός δεν βγαίνει». Από εκεί και πέρα η κυβέρνηση οφείλει να συνειδητοποιήσει ότι μόνο με την τόνωση και την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας υπάρχει η ελπίδα να απελευθερωθεί η χώρα από αυτό το σπιράλ θανάτου που την πνίγει. Η στόχευση πρέπει να είναι προς τη δημιουργία υγιών επιχειρήσεων, ειδικά καινοτόμων, ώστε να αυξηθεί και η απασχόληση. Ταχύτερη και πιο σωστά σχεδιασμένη απορρόφηση και αξιοποίηση των κοινοτικών κονδυλίων. Σε αυτό το θέμα πολύτιμος σύμμαχος της Πολιτείας μπορούν να είναι τα επιμελητήρια, καθώς γνωρίζουν και την πραγματική κατάσταση στην αγορά, αλλά και τις ανάγκες. Καταπολέμηση της γραφειοκρατίας που κρατά εγκλωβισμένες πάρα πολλές επιχειρηματικές προσπάθειες. Δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο, ούτε βέβαια και μαγικές λύσεις. Χρειάζεται μακρόπνοος σχεδιασμός που θα εφαρμοστεί όμως και δεν θα μείνει στα χαρτιά. Τέλος οι αποσπαματικές πρακτικές.
-Η χρήση κάρτας για την πάταξη της φοροδιαφυγής, πιστεύετε πως θα δώσει μια ανάσα στο επιχειρείν ή θα αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα καθώς ο καταναλωτής θα το σκέφτεται διπλά πριν προβεί σε κάποια αγορά;
Το μεγάλο πρόβλημα του καταναλωτή είναι ότι πλέον το πορτοφόλι του είναι άδειο και όχι αν θα ψωνίσει με κάρτα ή μετρητά. Ήδη σήμερα οι περισσότερες κάρτες είναι στο «κόκκινο» και όσες χρησιμοποιούνται από τους πολίτες είναι κυρίως για να πληρωθούν φόροι. Όπως γνωρίζετε, ένα σημαντικό ποσοστό φορολογουμένων πλήρωσε με κάρτα και τον ΕΝΦΙΑ και τον φόρο εισοδήματος, ώστε να επιμεριστεί το ποσό σε περισσότερες δόσεις. Άρα το θέμα είναι πως θα αυξηθεί και πάλι το εισόδημα του πολίτη, ώστε μέρος του να κατευθυνθεί στην κατανάλωση. Μόνο με την αύξηση της θα δουν ελπιδοφόρα αποτέλεσματα έμποροι και επαγγελματίες. Από εκει και πέρα η χρήση του πλαστικού χρήματος σίγουρα θα βοηθήσει στην πάταξη της φοροδιαφυγής, όμως δεν αρκεί μόνο αυτό.
-Μέσα σε αυτό το όχι και τόσο αισιόδοξο για το επιχειρείν κλίμα, βλέπετε φως στην άκρη του τούνελ, Πρόεδρε; Τι πιστεύετε πως πρέπει να γίνει για να βγούμε μια ώρα νωρίτερα από το αδιέξοδο;
Ως άνθρωπος είμαι πάντα αισιόδοξος. Λύσεις υπάρχουν, αρκεί να θέλουμε όλοι να τις δούμε. Και όταν λέω όλοι, εννοώ Πολιτεία, φορείς, επαγγελματίες. Οφείλουμε όλοι να διδαχθούμε από την κρίση και να προχωρήσουμε μπροστά. Ένα από τα διδάγματα που έχουμε πάρει ως τώρα, είναι ότι αν δεν είμαστε ενωμένοι, δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε τίποτα. Επειδή ακριβώς η κατάσταση είναι οριακή, απαιτείται συστράτευση όλων των δυνάμεων, πολιτικών και οικονομικών. Όσο βάζουμε το «εγώ» πάνω από το «εμείς», τόσο απομακρύνεται η όποια προοπτική ανάκαμψης. Κανείς δεν μπορεί να ξεπεράσει μόνος του την κρίση σε ένα τοξικό περιβάλλον, όπως είναι αυτό της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια. Ή συνεργαζόμαστε όλοι ή βουλιάζει ο καθένας μόνος του και συμπαρασύρει και τον διπλανό του. Θεωρώ ότι έχουμε τη φρόνηση να κάνουμε την σωστή επιλογή.
