Συνέντευξη στην Λιλή Καρακώστα
Μιλήστε μας για το συνέδριο Future of Retail, που διοργανώνει φέτος η ΕΣΕΕ. Τι νέο πρόκειται να ακούσουμε στο διήμερο της διοργάνωσης;
Η ομαλή και έγκαιρη προσαρμογή στην ψηφιακή εποχή αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση της νέας δεκαετίας για το ελληνικό εμπόριο και το 1ο Συνέδριο Future of Retail από την ΕΣΕΕ, στις 7 και 8 Φεβρουαρίου, χτίζει την απαραίτητη γέφυρα με το μέλλον το οποίο, με την πρωτόγνωρη ταχύτητα των αλλαγών, στην ουσία είναι… παρόν. Θα παρουσιαστούν όλες οι ψηφιακές τεχνολογίες που αλλάζουν το εμπόριο, οι καινοτομίες που επηρεάζουν την εφοδιαστική αλυσίδα και θα αναλυθούν τα καταναλωτικά πρότυπα των millennials και της Γενιάς Z. Θα ξεδιπλωθεί μπροστά στους συνέδρους το φυσικό κατάστημα του μέλλοντος και οι στρατηγικές αιχμής που αλλάζουν την προσέγγιση και την αγοραστική εμπειρία του καταναλωτή. Θα αναλυθούν όλες οι νέες τάσεις στις ηλεκτρονικές πληρωμές, αλλά και η επίδραση της ψηφιακής οικονομίας στην απασχόληση. Εξασφαλίσαμε κορυφαίους εμπειρογνώμονες - ομιλητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό, που εγγυώνται ένα συναρπαστικό διήμερο. Την έναρξη του συνεδρίου θα κηρύξει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα τιμητικό για την ΕΣΕΕ και σηματοδοτεί το δικαιολογημένο ενδιαφέρον και της κυβέρνησης για τη θεματολογία του 1ου Future of Retail.
Πόσο εύκολη πιστεύετε πως είναι η μετάβαση από τον παραδοσιακό τύπο εμπορίου στη νέα πραγματικότητα της ψηφιακής εποχής;
Η μετάβαση αυτή είναι μια μακρόχρονη διαδικασία, που έχει ξεκινήσει εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες στην Αμερική και ακολούθησε η Ευρώπη. Οι τελευταίες μελέτες της καταναλωτικής συμπεριφοράς στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και οι εκτιμήσεις για το μέλλον του εμπορίου δείχνουν πως ακόμη και οι μεγάλες αλυσίδες επηρεάζονται από την ταχεία επέκταση της ψηφιακής οικονομίας. Ήδη, Malls σε διάφορες πολιτείες των ΗΠΑ είτε κλείνουν είτε προχωρούν σε συρρίκνωση εργασιών και προσωπικού, καθώς μεγάλο κομμάτι της πίτας του τζίρου τους κατευθύνεται στις ηλεκτρονικές αγορές. Αν λοιπόν στις χώρες που είναι πρωτοπόρες σε θέματα ψηφιακής αγοράς και νέας τεχνολογίας βλέπουμε αυτούς τους κλυδωνισμούς, είναι επόμενο να προβληματιζόμαστε για το μέλλον της ελληνικής μικρομεσαίας εμπορικής επιχείρησης.
Οι Έλληνες έμποροι είναι δεκτικοί στις αλλαγές; Πιστεύετε πως θα προσαρμοστούν γρήγορα στα νέα δεδομένα;
Η εικόνα της ελληνικής αγοράς είναι σύνθετη. Μεγάλη δεκτικότητα και σημαντική δυνατότητα προσαρμογής στις αλλαγές έχουν μόνον οι μεγάλες εγχώριες επιχειρήσεις, που διέπονται από τους σύγχρονους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, σε αντίθεση με τις περισσότερες μεσαίες και μικρές, οικογενειακές -ως επί το πλείστον- εμπορικές επιχειρήσεις. Σε πρόσφατη συνάντησή μας με τον υπουργό Ψηφιακής Πολιτικής, κ. Πιερρακάκη, επισημάναμε πως η πλειονότητα των επιχειρήσεων εμφανίζει έλλειμμα στην εμπειρία και την τεχνογνωσία, στη δυνατότητα επενδύσεων στη σύγχρονη τεχνολογία, αλλά και στην άντληση των κατάλληλων στελεχών από την αγορά. Νομίζω όμως πως σταδιακά γίνεται «κτήμα» και στον Έλληνα έμπορο η επίγνωση ότι δεν υπάρχει περιθώριο καμίας περαιτέρω καθυστέρησης στην υιοθέτηση των τεχνολογιών και των καινοτομιών που αναλογούν στο είδος της επιχείρησής του, προκειμένου να σταθεί όρθιος στον αδυσώπητο ανταγωνισμό των μεγάλων εταιρειών. Χρειάζεται να υλοποιήσει η πολιτεία ένα μακρόχρονο πρόγραμμα δράσεων σφαιρικής ενημέρωσης, επιμόρφωσης και οικονομικής στήριξης των εμπόρων, ώστε τα επόμενα χρόνια να μη δεχθεί νέα πλήγματα η μεσαία τάξη της χώρας, η οποία κατ’ εξοχήν εκπροσωπείται από τους ιδιοκτήτες, τα στελέχη και τους εργαζομένους στις εμπορικές επιχειρήσεις.
Ποια είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα το εμπόριο στη χώρα μας; Πώς πιστεύετε πως μπορούν να λυθούν;
Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο μεταβατικό στάδιο και είναι απαραίτητο να επιταχύνουμε όλοι -κράτος και επιχειρήσεις- το βηματισμό μας, προκειμένου να ισχυροποιηθούν οι ρυθμοί ανάπτυξης και να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Η πορεία της αγοράς τούς τελευταίους μήνες επιβεβαιώνει τη θέση μας πως χρειάζονται από πλευράς κυβέρνησης πιο τολμηρές κινήσεις στο πεδίο των φορολογικών ελαφρύνσεων και γενικότερα στον εκσυγχρονισμό της φορολογίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών. Υπάρχουν πολλές δυνατότητες διεύρυνσης του ρόλου του εμπορίου ως επιταχυντή της ανάπτυξης της οικονομίας, με εκμετάλλευση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας. Στον τουρισμό, για παράδειγμα, η κυβέρνηση έχει δεχθεί τη θέση της ΕΣΕΕ, ότι υφίσταται μεγάλο έλλειμμα στη διασύνδεση των τουριστικών ροών με τα εμπορικά κέντρα των πόλεων. Περιμένουμε τις δράσεις για τις οποίες δεσμεύτηκε η ηγεσία του Υπουργείου Τουρισμού, ώστε να δοθεί τόνωση στις τοπικές αγορές και παράλληλα να ενισχυθεί η προστιθέμενη αξία του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. Επίσης, αναμένουμε ότι εντός του πρώτου τριμήνου του έτους θα δούμε να ξεκινούν τα πρώτα έργα στο πλαίσιο της δράσης «Ανοικτά Κέντρα Εμπορίου», τα οποία πιστεύουμε ότι μπορούν να επανασυστήσουν τις τοπικές αγορές στους Έλληνες καταναλωτές και στους αλλοδαπούς επισκέπτες, δημιουργώντας προστιθέμενη αξία για το σύνολο της οικονομίας. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός των επιχειρήσεων, η εξωστρέφεια και η καινοτομία πρέπει να χρηματοδοτηθούν μέσα από τα υπάρχοντα και από νέα συγχρηματοδοτούμενα έργα του ΕΣΠΑ. Η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και το εμπόριο δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και στηρίζουν την κοινωνική συνοχή. Δεν μπορεί λοιπόν να είναι «οι φτωχοί συγγενείς», αλλά πρέπει να βρεθούν στο επίκεντρο του αναπτυξιακού σχεδιασμού της χώρας.
Μετά από σχεδόν μία δεκαετία οικονομικής κρίσης, που προκάλεσε πλείστα προβλήματα στην αγορά, πιστεύετε πως είναι εφικτό να επιστρέψουμε στα προ κρίσης επίπεδα όσον αφορά την αγοραστική δυνατότητα των καταναλωτών;
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα αυτό δεν είναι ορατό, καθώς δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ένα μέρος της προ κρίσης αγοραστικής δυνατότητας των καταναλωτών ήταν «τεχνητό», αφού υπερέβαινε πολλές φορές τα έσοδα των νοικοκυριών και στηριζόταν σε δάνεια που δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν. Η βίαιη ανατροπή αυτής της κατάστασης λόγω της δεκαετούς λιτότητας, έχει «προσγειώσει» το εισόδημα των πολιτών και τις προσδοκίες των επιχειρήσεων. Αυτό έγινε εμφανές και από την πτώση τζίρου που παρουσίασαν στις γιορτές η μία στις δύο εμπορικές επιχειρήσεις. Δεν σημαίνει όμως ότι η κατάσταση που περιγράφουμε δεν μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με σήμερα, τόσο με το πλέγμα των μέτρων που σας ανέφερα για τη στήριξη της αγοράς, όσο και με κινήσεις ενίσχυσης του εισοδήματος των καταναλωτών, που ελπίζουμε να γίνουν εφικτές μέσα από τη βελτίωση των δεικτών της οικονομίας.
Ποια είναι η πρόβλεψη της ΕΣΕΕ για τον κλάδο του εμπορίου στα επόμενα χρόνια; Αναμένονται αλλαγές ως προς το εργασιακό καθεστώς, το ωράριο καταστημάτων αλλά και τον παραδοσιακό τρόπο (οικογενειοκρατία μικρών επιχειρήσεων) λειτουργίας τους;
Δεν πρέπει να αφήσουμε τις αλλαγές που έρχονται να αποβούν σε βάρος των μικρομεσαίων εμπόρων και των εργαζομένων στις επιχειρήσεις τους. Οι οικογενειακές επιχειρήσεις στο τέλος της δεκαετίας θα είναι σαφώς λιγότερες. Η στροφή στις εξαγωγές μπορεί να αποτελέσει την οδό της σωτηρίας για πολλές από αυτές. Ως ΕΣΕΕ, θα επιδιώξουμε με όλες μας τις δυνάμεις τα ωράρια και οι μέρες λειτουργίας των καταστημάτων να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες όλης της αγοράς και όχι στις απαιτήσεις που έχουν οι δυνατοί «παίκτες» του λιανεμπορίου. Το ίδιο ενεργά θα συνεχίζουμε να στηρίζουμε τον κοινωνικό διάλογο για την υπογραφή κλαδικών συμβάσεων με τους εκπροσώπους των εργαζομένων στο εμπόριο, με το μέγιστο δυνατό όφελος και για τις δύο πλευρές.
